Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 22 września 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 933/26

Uzasadnienie

Pismem z 28 lipca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium") poinformowało J.K. i M.K. (dalej: "Skarżący"), że na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: "k.p.a.", pozostawia ich podanie bez rozpoznania z uwagi na nieusunięcie braków podania w wyznaczonym terminie.

Na powyższe pismo Kolegium z 28 lipca 2026 r. J.K. i M.K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (§ 1 pkt 1). Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Zakres właściwości sądów administracyjnych reguluje art. 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
8. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).

Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, z czego a contrario należy wnioskować, że sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądów administracyjnych, zatem zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi uczyniono pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 lipca 2026 r. pozostawiające bez rozpoznania żądanie Skarżących wniesione w sprawie podania dotyczącego wydania zaświadczenia o spłacie nienależnie pobranych świadczeń. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju akt organu administracji publicznej nie stanowi ani decyzji, ani też żadnego z postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a., co oznacza, że należy dokonać jego analizy pod kątem stwierdzenia, czy taką czynność można zaliczyć do aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w pkt 4 powołanej regulacji.

W świetle poglądów doktryny (zob. J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. II, s. 29-30, jak również: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, wyd. III, s. 62-63) kategorię działań administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. charakteryzują następujące elementy: są to akty lub czynności, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a.), są podejmowane w sprawach indywidualnych (ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5-6 P.p.s.a.), muszą mieć charakter publicznoprawny (ponieważ tylko w takim zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli), dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.

Należy również wskazać, że wobec istniejącego w judykaturze sporu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") podjął w dniu 3 września 2013 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów sygn. akt I OPS 2/13 (ONSAiWSA 2014/1/2), w której przesądził, że na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał m.in., że nie można pozostawienia podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. uznać za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ nie jest spełniony warunek, że dotyczy to uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Nie ulega wątpliwości, że pismo Kolegium z 28 lipca 2026 r. nie jest ani aktem, ani czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Pismo to jest dokumentem, który nie zawiera rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, lecz ma jedynie charakter informacyjny. Nie stwierdza ono i nie przyznaje uprawnień ani nie nakłada obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie kreuje też nowej sytuacji prawnej dla jakiegokolwiek podmiotu prawa. Nie można zatem uznać, że pismo to jest aktem władczej ingerencji organu administracji publicznej w sferę prawną jednostki, podlegającym kontroli sądów administracyjnych.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.