Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący złożyli w dniu 23 stycznia 2014 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż pozostają w trudnej sytuacji finansowej. W chwili obecnej nie posiadają środków w takiej wysokości. Podkreślili, że wysokość wpisu stanowi prawie połowę wartości inwestycji, która jest przedmiotem sprawy. Z informacji wynika, że małżonkowie mają na utrzymaniu 18 letnią córkę. Posiadają dom o pow. 340 m2 oraz mieszkanie o pow. 68 m2. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie z umowy zlecenia w wysokości 1000 zł i wynagrodzenie za pracę w wysokości 6811 zł. Posiadają kredyt z miesięczną ratą na poziomie 4600 zł, opłata za szkołę dziecka stanowi kwotę 850 zł miesięcznie, wspomagają rodziców kwotą 500 zł miesięcznie, opłaty to kwota 1000 zł, na żywność i paliwo pozostaje kwota 461 zł.
W związku z wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawców zarządzeniem z 27 stycznia 2014 r. wezwano ich do przedłożenia szeregu dokumentów i złożenia wyjaśnień celem ustalenia, czy istnieją podstawy do pozytywnego rozpoznania złożonego wniosku.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie nadesłano zostało pismo, w którym wskazała wnioskodawczyni, że z uwagi na dobro jej rodziny nie jest możliwe przedłożenie żądanych dokumentów, bowiem w obliczu konfliktu toczącego się od 2009 r. z adwersarzami obawia się prześladowań i wykorzystania takiej wiedzy przeciw jej rodzinie. Natomiast nie wierzy wnioskodawczyni, że zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych udostępnione dokumenty nie trafiłby w ręce osób, które wykorzystają taką wiedzę przeciw wnioskodawcom.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek referendarz zważył, co następuje
Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)).
W ocenie referendarza wnioskodawcy nie dopełnili ww. obowiązku. Skarżący nie wykazali bowiem, że konieczność poniesienia przez niech wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla ich koniecznego utrzymania. Okoliczności na jakie powołali się wnioskodawcy we wniosku - na żądanie referendarza- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawcy (mimo wezwania z dnia 27 stycznia 2014 r.) nie wyjaśnili i nie udokumentowali wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować sytuację finansową rodziny, np. nie przedłożyli dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez oboje małżonków; nie przedłożył aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Dodatkowo nie sposób pominąć okoliczność, że skarżący posiadają dosyć znaczny majątek w postaci domu i mieszkania.
Odnosząc się do zarzutu, że dane, których przedstawienia żądano w zarządzeniu podlegają ochronie w trybie ustawy o ochronie danych osobowych, wskazać należy, że osoba, która decyduje się na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy winna liczyć się z tym, że będzie musiała przedstawić swoją sytuację rodzinną i majątkową (a więc także osób z którymi zamieszkuje i gospodaruje) oraz że te dane zostaną poddane szczegółowej analizie. Osoba która domaga się przerzucenia kosztów wszczętego przez siebie postępowania sądowego na Skarb Państwa, a tym samym na podatników, musi mieć świadomość, że jednocześnie decyduje się na wykazanie braku środków po swojej stronie nie tylko poprzez złożenie oświadczenia, ale poparcie tego oświadczenia stosownymi dokumentami. Natomiast rolą referendarza jest ocena czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Bezsprzecznie w niniejszym przypadku referendarz podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nich zakresie. I w ocenie referendarza wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów sądowych jest dla skarżących niemożliwe, albowiem z winy samych wnioskodawców nie sposób stwierdzić jak jest ich rzeczywista sytuacja finansowa, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.