Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2002 r. Prezydent Miasta odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. B. oznaczonej jako działki Nr [...] i Nr [...] (k. m. [...]). W uzasadnieniu wskazano, że z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpili spadkobiercy byłych właścicieli M. T. i F. S. – T. M. T., K. T., S. T., Z. T. i T. S. Nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia 11 sierpnia 1976 r., wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (w brzmieniu ustalonym w Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Wskazano także, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy Miasta G., co ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. Podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości były ustalenia organu, iż nieruchomość nie stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie i jest zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia wskazanym w decyzji z dnia 11 sierpnia 1976 r. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano przepisy art. 104 K.p.a. w związku z art. 142 w zbiegu z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543).
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego i rażące naruszenie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Wojewoda decyzją z dnia 10 czerwca 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w jej uzasadnieniu ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję K. T., S. T. i Z. T., zarzucili organom administracji dokonanie nieprawdziwych ustaleń, co do stanu faktycznego i naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.
Rozpoznawana przez Sąd sprawa dotyczy postępowania administracyjnego w wyniku, którego Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty, odmówił zwrotu na rzecz skarżących nieruchomości położonej w G. przy ul. B., oznaczonej jako działki Nr [...] i Nr [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...], która stanowi własność Gminy Miasta G..
W tym stanie faktycznym stwierdzić należy, że zachodzi sytuacja, w której organ miasta, działający w granicach przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w postępowaniu dotyczącym interesu prawnego tego miasta. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że ze względu na przysługujące Gminie Miastu G. prawo własności nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, Gmina jest stroną tego postępowania, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Jednocześnie, zgodnie z art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 ze zm.), organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nieruchomości jest starosta. Przepis art. 4 pkt 9 powołanej ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o staroście należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. nr 103, poz. 652) wnika, iż Miasto G. jest miastem na prawach powiatu.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 19 maja 2003 r., (OPS 1/03, ONSA 2003 r., nr 4, poz. 115), stanął na stanowisku, że w sprawie o zwrot nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako jego organ wykonawczy, reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.
W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że pozostawanie z gminą w stosunku zatrudnienia, a ponadto sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta i pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, można uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć chociażby pośredni wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 21, poz. 124 ze zm.) prezydent miasta jest pracownikiem samorządowym zatrudnionym w ramach stosunku pracy na podstawie wyboru. W świetle art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) jest także ustawowym przedstawicielem strony – gminy, kieruje jej bieżącymi sprawami oraz reprezentuje ją na zewnątrz.
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu powoduje, że organ administracji (organ wykonawczy gminy) staje się niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 § 3 K.p.a.), w związku z czym sprawa podlega załatwieniu przez wojewodę jako organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (art. 26 § 2 K.p.a.). Wskazać przy tym należy, że organ ten ma możliwość wyznaczenia do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.
Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.