Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej PINB) działając w oparciu o art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r, nr 156, poz. 1118 ze zm.) i art. 123 § 1 k.p.a. nałożył na [...] S.A. w K. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej wiaduktu pod zlikwidowanym torem dojazdowym do KWK "[...]" w W. zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w W. Termin przedłożenia żądanej ekspertyzy organ określił na dzień [...]r. W uzasadnieniu postanowienia podał, że przedmiotowy wiadukt został wykonany pod nasypem kolejowym z obudowy górniczej. Na elementach konstrukcyjnych obudowy stwierdzono ślady korozji, a także brak w niektórych miejscach blach łączących elementy obudowy oraz widoczne spękania bloczków ułożonych na tej konstrukcji. Powyższe zdaniem PINB, może powodować zagrożenie bezpieczeństwa, a tym samym niezbędne było nałożenie na właściciela obowiązku opracowania ekspertyzy technicznej obiektu określającej zakres ewentualnych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie go do odpowiedniego stanu technicznego.
Z księgi wieczystej KW nr [...] oraz wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] na której zlokalizowano przedmiotowy obiekt budowlany stanowi własność Skarbu Państwa – Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" zaś następcą prawnym tej kopalni jest [...] S.A. W toku oględzin przedstawiciel [...] stwierdził, że cała infrastruktura kolejowa bocznicy znajdująca się na działkach będących w zarządzie KWK "[...]" została protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...]r. przekazana Przedsiębiorstwu Taboru Kolejowego i Gospodarki Kamieniem PW w R. dalej – PTKiGK PW).
Odnosząc się do tej kwestii organ nadzoru budowlanego uznał, że KWK "[...]" zawarła w dniu [...]r. ze wskazanym przedsiębiorstwem jedynie umowę na świadczenie usług przewozowych, zatem powołany przez [...] protokół zdawczo – odbiorczy nie może stanowić dowodu przekazania własności nieruchomości.
Zażalenie na to postanowienie wniosła [...] S.A. domagając się jego uchylenia. Zakwestionowała ustalenia PINB dotyczące właściciela przedmiotowego obiektu ponownie podnosząc, że tym właścicielem jest PTKiGK PW (aktualnie PTK i GK S.A.). Wskazała, że skoro PTKiGK PW, rozebrało przekazaną mu przez kopalnię infrastrukturę kolejową bocznicy, w tym tory biegnące nad wiaduktem to zobowiązane było zabezpieczyć również wiadukt. Do zażalenia zostały dołączone fotokopie umowy z dnia [...]r. zawartej przez KWK "[...]" w W. z PTKiGK PW i kopie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...]r. stanowiącego załącznik Nr 1 do tej umowy.
Zaskarżonym postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej WINB) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Odnosząc się do argumentacji zażalenia organ odwoławczy, podobnie jak PINB, powołał się na wpis dotyczący właściciela zamieszczony w księdze wieczystej urządzonej m.in. dla działki [...] oraz na zasadę superficies solo cedit, które w jego opinii dowodzą, że obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej wiaduktu prawidłowo został nałożony na [...] S.A. będącą następcą prawnym KWK "[...]". WINB zauważył także, że wybudowany przez zlikwidowaną kopalnię nasyp kolejowy rozciął na dwie części położone wokół niego tereny, utrudniając właścicielom dojazd do ich gruntów. Spory na tle własnościowym między [...], a PTKiGK S.A. powinny zaś w opinii organu odwoławczego zostać rozstrzygnięte przez sąd powszechny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach [...] S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia PINB. Skarżąca zarzuciła błędne określenie adresata zaskarżonego postanowienia, sprzeczność dokonanych w tej kwestii ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że uszło uwadze WINB iż przedmiotowy wiadukt stanowiący część infrastruktury kolejowej nie pozostaje we władaniu skarżącej. W [...] r, został on bowiem przekazany PTKiGK PW będącego zarządcą tej infrastruktury. Przedsiębiorstwo to wykonywało przewozy kolejowe na rzecz byłej [...] Spółki [...] S.A. w skład której wchodziła m.in. była KWK "[...]". Także likwidacja infrastruktury kolejowej odbyła się bez zgody skarżącej. Obiekt wchodzący w skład tej infrastruktury nie pozostaje też na stanie ewidencji księgowej kopalni i nie były oraz nie są od niego odprowadzane podatki.
Powyższe dowodzi, że w chwili połączenia KWK "[...]" z KWK "[...]", wiadukt, którego dotyczy przedmiotowe postanowienie nie stanowił części tej kopalni nie zbytej na rzecz Spółki [...] S.A. Skarżąca podniosła wreszcie, że w jej ocenie własność obiektów infrastruktury posadowionej na nieruchomościach będących w jej użytkowaniu wieczystym stanowi odrębny przedmiot własności.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia [...]r. organ uzupełnił zebraną w sprawie dokumentację dołączając do niej pismo Naczelnika Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w W. z dnia [...]r. wraz z załącznikami. Z treści tego pisma wynika, że działka nr [...] k.m. [...] obręb [...], na której jest zlokalizowany przedmiotowy wiadukt stanowi własność Skarbu Państwa i na podstawie decyzji z [...] r. znajdowała się w zarządzie KWK "[...]" a aktualnie [...] S.A. KWK "[...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła odnieść skutku. Sąd kontrolując zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zaskarżone postanowienie w aspekcie jego zgodności z prawem uznał, że jego treść odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza ono przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, na którego podstawie został wydany zaskarżony akt organy administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W kontrolowanym postępowaniu było bezsporne, że wiadukt zlokalizowany na działce nr [...] k.m. [...] obręb [...] w W. budził uzasadnione wątpliwości co do jego stanu technicznego, a zatem spełniona została przesłanka przewidziana w przywołanym przepisie uprawniająca organ nadzoru budowlanego do nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązku dostarczenia w określonym terminie jego ekspertyzy technicznej.
Sporna kwestia w kontrolowanej sprawie sprowadza się zatem jedynie do prawidłowości określenia podmiotu zobowiązanego do dostarczenia na swój koszt ekspertyzy technicznej. W tej kwestii zauważyć przyjdzie, że zgodnie z księgą wieczystą KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W. przedmiotowa działka wchodzi w skład większej nieruchomości, która jak wynika z wpisu w dziale II tej księgi stanowi własność Skarbu Państwa – Kopalni Węgla Kamiennego "[...]", której następcą prawnym jest KWK "[...]". Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika zaś, że KWK "[...]" stanowi Oddział [...] Spółki Akcyjnej w K. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego budynki oraz inne urządzenia trwale z gruntem związane są – co do zasady – częściami składowymi gruntu według zasady superficies solo cedit (art. 48 k.c.).
Zauważyć należy, że od tej zasady możliwe są jednak wyjątki przewidziane w ustawie, na co wskazują art. 46 § 1 in fine oraz art. 48 ab initio k.c. Na jedną z takich możliwości powołała się skarżąca [...] powołując się bez bliższego wskazania konkretnego przepisu na ustawę z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) oraz dowodząc, że wiadukt pod nasypem kolejowym przy ul. [...] w W. stanowi odrębny przedmiot własności wchodzi bowiem w skład infrastruktury kolejowej, której zarządcą na mocy umowy z [...] r. było PTK i GK PW. (aktualnie PTKiGK S.A.). W tej kwestii zauważyć należy, że zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym termin infrastruktura kolejowa oznacza linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewodu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury.
Zgodnie zaś z art. 4 pkt 8 obszar kolejowy to powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Przywołane przepisy nie pozostawiają zatem wątpliwości, że przedmiotowy wiadukt nie może stanowić odrębnego od gruntu przedmiotu prawa własności. Dodatkowo zauważyć przyjdzie, że wiadukt ten został wykonany w nasypie po którym nie biegną już tory kolejowe.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zasadnie orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego nałożyły obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej na skarżącą Spółkę. Co się tyczy argumentów natury cywilistycznej podniesionych w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze zauważyć należy, że organy nadzoru budowlanego nie miały obowiązku odniesienia się do nich w sposób szczegółowy. Nie były one bowiem uprawnione do przeprowadzenia dowodów wbrew treści dokumentów sporządzonych w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe. W szczególności w kontrolowanej sprawie organy nadzoru budowlanego zobowiązane były zastosować się do wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemania zgodnie, z którym prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym i tym samym prawidłowo odesłały w tej kwestii skarżącą Spółkę na drogę postępowania przed sądem powszechnym.
Z przytoczonych wyżej względów w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.