Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy C. zobowiązał M.S. do ponoszenia odpłatności za pobyt dziadka C.S. w Domu Pomocy Społecznej w Z., począwszy od 10 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. w wysokości 338,36 zł oraz od 1 kwietnia 2020 r. w wysokości 476,89 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który w Domu Pomocy Społecznej w Z. wynosi 3374 zł na podstawie Zarządzenia nr [...] Starosty [...] z dnia.. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Z. ul. [...] w 2020 roku.
W ocenie organu adresat decyzji jako jedyny ze wszystkich zobowiązanych spełnia w sprawie kryteria dochodowe W odniesieniu do pozostałych zobowiązanych umorzono postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt C.S.
Organ przedstawił również szczegółowe wyliczenia dochodów strony.
Od powyższej decyzji odwołał się jej adresat. Podniósł, że nie zna swojego dziadka, który nigdy nie zajmował się rodziną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Wskazało, że ustalenia Wójta Gminy C. w zakresie kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej, dochody strony oraz wysokość ustalonej opłaty są prawidłowe.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. W jego ocenie zobowiązanie go do płacenia opłaty za pobyt dziadka w Domu Pomocy Społecznej w Z. za bardzo krzywdzące, ponieważ dziadek był osobą nieuczciwą i wyrządził wiele zła swojej rodzinie, a wnuki nigdy go nie widziały na oczy. Ponadto podniósł, że zaproponował przeniesienie dziadka do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w R., gdzie koszty pobytu są mniejsze, ale dziadek nie wyraził na to zgody.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Na początku Sąd zaznacza, że w pełni zgadza się z przedstawioną przez organy administracji wykładnią przywołanych aktów będących podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jest ona zgodna zarówno z literalnym brzmieniem przepisów, jak i poglądami wyrażonymi w orzecznictwie. Waga podejmowanej decyzji dla skarżącego jest jednak znaczna. Został on bowiem uznany za zobowiązanego do ponoszenia kosztów pobytu swojego dziadka w domu pomocy społecznej, przy czym tego dziadka nie zna, a z przytoczonych argumentów skargi i odwołania wynika, że stosunek dziadka do rodziny był negatywny.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020, poz. 1876), dalej jako u.p.s. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
- 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
- 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
- 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Zgodnie natomiast do treści art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości.
W pierwszej kolejności wypada wskazać, iż przy ustalaniu kręgu osób zobowiązanych w dalszej kolejności do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej należy oprzeć się na aktualnych danych odnośnie tego kto w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji jest zobowiązany do ponoszenia opłaty, a w oparciu o aktualną sytuację materialną zobowiązanego bądź zobowiązanych określić dokładną wysokość tej opłaty.
W nawiązaniu do powyższych rozważań wskazać wypada, iż przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone w części w sposób wadliwy. Należy bowiem zaakcentować, iż postępowanie toczy się już od roku 2017. O ile w stosunku do skarżącego jego sytuacja materialna została zbadana bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonej decyzji to zarówno decyzja I jak i II instancji nie zawiera takiej informacji co do pozostałych osób zobowiązanych na podstawie art. 61 ust 1 u.p.s. Nie można wszak wykluczyć, iż sytuacja materialna pozostałych osób nie uległa zmianie na tyle, aby mogły one również zostać zobowiązane do ponoszenia przedmiotowej opłaty. Decyzja I instancji zawiera bowiem jedynie zdawkowe stwierdzenie, iż sytuacja materialna zobowiązanych w dalszej kolejności została zbadana w trakcie przeprowadzonego postępowania bez precyzyjnego wskazania kiedy to nastąpiło.
W przedmiotowym postępowaniu doszło zatem do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji i tym samym wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu. Zgodnie z zasadą przekonywania powinny również wskazać zobowiązanemu obowiązujący prawny model ustalania odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Organ II instancji taką informację w rozstrzygnięciu swojej decyzji co prawda zawarł, jednakże była dla zobowiązanego niezrozumiała. Jak wynika z treści skargi strona otrzymując decyzję ustalającą wysokość opłaty była przekonana, że taką opłatę musi uiścić, niezależnie od wzajemnych relacji z dziadkiem. Dlatego organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia bądź w trakcie trwania postępowania powinien poinformować zobowiązanego, w sposób wyraźny i czytelny o treści art. 64 u.p.s.