Uzasadnienie
Burmistrz B. decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) zatwierdził podział nieruchomości położonej w miejscowości Ł., gmina B., objętej KW [...]prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr A karta mapy [...] o powierzchni [...]ha, stanowiącej własność T. Ż..
W decyzji stwierdzono, że w następstwie podziału wydziela się działkę nr B o powierzchni [...]ha i na podstawie art. 108 § 1 kpa nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności z powodu ważnego interesu społecznego.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 1,4, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2663).
W motywach organ wyjaśnił, iż pełnomocnik Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości opisanej na wstępie, a jako podstawę wniosku wskazał decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] roku o lokalizacji odcinka autostrady płatnej A-[...] od granic województwa [...] z województwem [...] od węzła "[...]" do węzła "[...]".
Podział nieruchomości jest niezbędny do realizacji celu publicznego tzn. budowy autostrady płatnej A-[...]. Projekt podziału został wykonany przez uprawnionego geodetę, a operat zawierający dokumentację dotyczącą podziału nieruchomości przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i w tym zasobie zarejestrowany.
W odwołaniu T. Ż. podniosła, że dokonany podział pozbawił ją dojazdu do działki powstałej na skutek tej czynności, a nie przeznaczonej na autostradę oraz wskazała na utrudnienie korzystania z tej działki na skutek oddziaływania przyszłej autostrady.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 1 i ust. 4 art. 97 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami utrzymało w mocy decyzję organu
I instancji.
W motywach organ odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. sygn. akt OPK 25/01 (ONSA 2002/4/140) wyjaśniając, że organ zatwierdzający podział nieruchomości jest związany liniami rozgraniczającymi teren określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, a więc w przedmiotowej sprawie decyzją Wojewody [...] z [...] roku. Decyzja o podziale nie powoduje zmiany właściciela a jedynie stanowi podstawę do zmiany wpisu w dziale 1 Księgi wieczystej. Koszty wykupu działek przeznaczonych pod autostradę będzie zobowiązany ponieść wnioskodawca to jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, bo do jej zadań należy nabywanie w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości pod autostrady. Nabywanie nieruchomości pod autostrady następuje w trybie ustawy z 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t.j. z 2004 r. Dz. U. nr 256, poz. 2571 z zm.), zgodnie z którą w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc także art. 123 ust.
3. Oznacza to, że jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa (lub jednostki samorządowej). Nabywanie nieruchomości w związku z realizacją autostrady stanowi jednak kolejny etap realizacji inwestycji, nie będący przedmiotem niniejszego postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. Ż. podtrzymała zarzut braku dojścia i dojazdu do działki C powstałej w wyniku podziału i zażądała wykupienia tej działki przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. Nie ustosunkował się do zarzutu braku dostępu do drogi publicznej z działki C. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem jej podstawowy zarzut braku dostępu do drogi publicznej dla działki nr C, powstałej w następstwie zatwierdzonego podziału, na obecnym etapie postępowania przeprowadzonego przez organy, jest nie do odparcia.
Zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących podziału nieruchomości uregulowane zostały w art. 93 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 z zm.) dalej ustawa. Co do zasady podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeżeli jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego (art. 93, ust. 1), a w przypadku braku planu miejscowego – z przepisami odrębnymi. Jednakże z woli ustawodawcy, w przypadkach określonych w art. 95 ustawy, podział nieruchomości może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Jednym z tych przypadków jest wydzielenie części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej (art. 95 ust. 6), a zatem również autostrady (art. 5 ust. 1 ustawy z 1985 r. o drogach publicznych – Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 z zm.). Podział nieruchomości pod budowę autostrady jest dokonywany w nawiązaniu do decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, która stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym powinna zawierać m.innymi linie rozgraniczające teren.
Organ zatwierdzający podział nieruchomości jest tymi liniami związany (uchwała NSA z 4 marca 2002 r., OPK 25/01, ONSA 2002, nr 4, poz. 140). Nie oznacza to jednak, jak wydaje się (brak jednoznacznej wypowiedzi w tym zakresie) że przyjął organ odwoławczy, że w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości w celu wydzielenia jej części pod budowę autostrady nie stosuje się przepisu art. 93 ust. 3 ustawy. Przepis ten stanowi, że podział nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Stosowanie przepisu art. 93 ust. 3 ustawy o postępowaniu mającym na celu wydzielenie części nieruchomości pod autostradę jest zrozumiałe i uzasadnione.
Niejednokrotnie bowiem część nieruchomości nie przeznaczona pod budowę (poza liniami rozgraniczającymi) – tak jak w niniejszej sprawie – wskutek zatwierdzonego podziału zostaje pozbawiona dostępu do drogi publicznej.
W związku z tym należy stwierdzić, że obowiązkiem organu zatwierdzającego podział nieruchomości w celu przeznaczenia jej części objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji autostrady, jest sprawdzenie czy część nieruchomości znajdująca się poza liniami rozgraniczającymi będzie miała dostęp do drogi publicznej.
Rozstrzygnięcie w tym zakresie może zawierać decyzję o ustaleniu lokalizacji autostrady, bowiem winna ona zawierać wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich (art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy o autostradach płatnych...). Jeżeli jednak decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady nie zapewnia dostępu do drogi publicznej dla części nieruchomości znajdującej się poza liniami rozgraniczającymi teren autostrady, to znajduje zastosowanie art. 93 ust. 3 ustawy. Oznacza to, że zatwierdzenie podziału nieruchomości może nastąpić wtedy, gdy projekt przewiduje dla nieprzeznaczonej pod budowę autostrady części nieruchomości dostęp do drogi publicznej (por. W. Wieczorek – Podział nieruchomości przeznaczonych pod budowę autostrad płatnych, Rejent 2002, z 1, str. 74 i nast).
W literaturze przedmiotu wyrażono także pogląd, iż niedopełnienie tego warunku stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zatwierdzającej podział z mocy art. 162 § 1 pkt 2 kpa.
W niniejszej sprawie skarżąca twierdzi, że w następstwie kontrolowanej decyzji utraciła ona dostęp do drogi publicznej do części nieruchomości usytuowanej poza liniami rozgraniczającymi teren autostrady.
Organy orzekające nie zbadały czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] roku o ustaleniu lokalizacji części autostrady zawiera rozstrzygnięcie o zapewnieniu dostępu do drogi publicznej dla działki C. Brak tej decyzji w aktach sprawy uniemożliwia także Sądowi ocenę zasadności zarzutu skarżącej dotyczącej pozbawienia dostępu do drogi publicznej.
W postępowaniu ponownym organ winien w pierwszym rzędzie dołączyć do akt decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku w przedmiocie lokalizacji autostrady, a następnie zbadać czy decyzja ta zawiera rozstrzygnięcie o dostępie do drogi publicznej dla działki nr C. Gdyby ten warunek nie był spełniony to decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału mogłaby zapaść wyłącznie wówczas, gdyby projekt podziału przewidywał taki dostęp, a jeżeli nie to w decyzji o zatwierdzeniu podziału należałoby orzec, że zatwierdzenie projektu podziału następuje pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału ustanowiona zostanie służebność drogowa dla działki nr C. Nadto w postępowaniu ponownym należy wyjaśnić kwestie pełnomocnictwa wnioskodawcy mając na uwadze treść art. 33 § 1 kpa.
Kierując się powyższymi argumentami na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. – Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm., dalej ppsa) orzeczono, jak w sentencji.
Stosownie do wyniku sprawy określono, na podstawie art. 152 ppsa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości aż do prawomocności wyroku.