Wyrok WSA w Gliwicach z 27 października 2023 r., II SA/Gl 1012/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 27 października 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1972/2023/6609 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...].

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna
Monika Rał protokolant

Uzasadnienie

Wójt Gminy L. decyzją z dnia 16 lutego 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust.1, 2, 3a-3d i ust. 16 oraz art. 3 ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 141, dalej w skrócie "u.d.w.") oraz art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 listopada 2022 r. odmówił E. S. (zwanej dalej stroną, skarżącą) przyznania dodatku węglowego.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że wniosek strony jest kolejnym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, dotyczący tego samego adresu miejsca zamieszkania.

Z uwagi na powyższe, organ w dniu 28 grudnia 2022 r. przeprowadziła wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, podczas którego potwierdzono, że pod wskazanym adresem istnieją dwa samodzielne lokale mieszkalne. Z akt sprawy wynika, że córka strony wystąpiła z wnioskiem do Starostwa Powiatowego w R. o wydzielenie budynku na samodzielne lokale mieszkalne, co potwierdziła zaświadczeniem Starostwa Powiatowego w R. z dnia 2 stycznia 2023 r.

W konsekwencji organ uznał, że strona nie spełnia warunków ustawowych do przyznania prawa do dodatku węglowego, gdyż do dnia 30 listopada 2022 r. nie poczyniła kroków formalnych do ustalenia odrębnego adresu zamieszkania.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że spełnia przewidziane w ustawie warunki do przyznania prawa do dodatku węglowego dla gospodarstw domowych, prowadzi bowiem oddzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w odrębnym lokalu mieszkalnym, dla którego do dnia 30 listopada 2022 r. nie było i w świetle prawa nie będzie możliwe ustalenie odrębnego adresu. Nadto wskazała, że, że wniosek o podział formalny i wyodrębnienie oddzielnego adresu dla lokalu mieszkalnego złożony nawet w dniu 28 listopada razem z wnioskiem o dodatek węglowy nie mógł zostać rozpatrzony ze względu na krótki czas. Składając wniosek do Starostwa Powiatowego nie było też pewności, że zostanie rozpatrzony on pozytywnie przez pracowników starostwa. Zdaniem odwołującej zaskarżona decyzja jest negatywna i nie uwzględnia ani zaświadczenia o samodzielnych lokalach, ani wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika OPS w L. Jej zdaniem żaden przepis ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw nie uzależnia przyznania prawa do dodatku od potwierdzenia (udokumentowania) braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem w odrębnych lokalach, zaświadczeniem z urzędu bądź innym dokumentem. Podkreśliła także, że jej wniosek złożony 28 listopada 2022 r. jest kompletny, gdyż żaden z pracowników nie upomniał się o jakiekolwiek dodatkowe dokumenty.

Decyzją z 27 kwietnia 2023 r., nr SKO.PSW/41.5/1972/2023/6609 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało jednak w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżyło podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji i wskazało, że ze względu na treść art. 2 ust. 3c u.d.w. obowiązkiem strony było podjęcie sformalizowanych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla zajmowanego lokalu. Tymczasem strona nie podjęła kroków formalnych mających na celu ustalenie odrębnego adresu zamieszkania, co potwierdziła w oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła w zasadzie te same zarzuty co w treści odwołania, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyznania dodatku węglowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 27 kwietnia 2023, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 16 lutego 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1630, dalej w skrócie jak dotychczas u.d.w.).

W rozpoznawanej sprawie w związku z wnioskiem skarżącej o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji ustalił, że wniosek skarżącej jest kolejnym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, dotyczący tego samego adresu miejsca zamieszkania

Mając na względzie powyższą okoliczność, wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.

Przepis art. 2 ust. 3b u.d.w. precyzuje, że w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Od powyższej reguły, dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego, został wprowadzony wyjątek w art. 2 ust. 3c u.d.w. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Stosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3c u.d.w - jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść przytoczonych przepisów, organ był zobligowany ustalić, czy w sprawie zaistniały okoliczności, będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b u.d.w.

Tymczasem w niniejszej sprawie organy skoncentrowały swoją uwagę wyłącznie na tym, czy w terminie do 30 listopada 2022 r. strona podjęła kroki formalne zmierzające do wydzielenia odrębnego adresu. Wobec zaś ustalenia, że takie kroki formalnoprawne nie zostały podjęte, odmówiono stronie przyznania wnioskowanego dodatku. Jednak, w ocenie Sądu, stanowiska tego nie można uznać za prawidłowe.

Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko tutejszego Sądu przedstawione m.in. w wyroku z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 474/23, wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem.

Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy nowelizacja, na mocy której do art. 2 dodano ust. 3c i ust. 3d weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. (ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2236). Wykazanie, iż omawiana tutaj przesłanka została spełniona może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony (por. wyroki WSA: w Gliwicach z 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, w Łodzi z 23 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23). Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (zob.: powołany wyżej wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., sygn. I SA/Łd 299/23).

Zdaniem Sądu organ zobowiązany był zatem wezwać stronę do złożenia oświadczenia, czy do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony. Stosując się do takiego zobowiązania strona nie była zobligowana do wskazywania powodów braku takiej możliwości. Natomiast odmienne stanowisko organów, w tym przede wszystkim oczekiwanie wykazania przez skarżącego podjętych kroków formalnoprawnych zmierzających do ustanowienia odrębnego adresu doprowadziło do usankcjonowania nałożenia na skarżącego obowiązku, który nie wynika z ustawy. Oznacza to, że organy obu instancji bezprawnie uzależniły przyznanie skarżącemu wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Tym samym doszło do naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, iż z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym oraz naruszenie przepisów procedury administracyjnej art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie, konieczne stało się zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie dodatku węglowego uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.