Uzasadnienie
O. S. (dalej: "skarżąca") w dniu 28.11.2022 r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorym synem – S. S. (ur. [...] r. w A.).
Burmistrz Miasta W. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 31.01.2023 r., [...], odmówił skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia wobec spełnienia negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: "u.ś.r."), czyli przyznanego już wcześniej prawa do wcześniejszej emerytury w Ukrainie (por. odpowiedź na wezwanie z dnia 10.01.2023 r. i oświadczenie z dnia 13.12.2022 r. zawarte w wywiadzie środowiskowym).
Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie, w którym zarzuciła wadliwą interpretację pojęcia emerytury zawartą w art. 3 pkt 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium") z dnia 27.04.2023 r., SKO.IV/424/1015/2023, utrzymana została w mocy decyzja organu I instancji z dnia 31.01.2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia dokonano analizy obowiązujących przepisów u.ś.r., zwłaszcza art. 17 w związku z art. 3 pkt 5, a także zaznaczono, że skarżąca została prawidłowo poinformowana o możliwości złożenia wniosku do ukraińskiego odpowiednika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszenie prawa do emerytury, co skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury i wówczas ustanie przesłanka negatywna będąca podstawą odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia (por. pismo organu I instancji z dnia 16 stycznia 2023 r., k. 26 akt administracyjnych).
Od powyższej decyzji skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła skargę. Zarzuciła w niej naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Uznała, że świadczenie emerytalno-rentowe przyznane na podstawie prawa zagranicznego nie wchodzi w zakres definicji emerytury i renty, zawartej w art. 3 pkt 5 u.ś.r. Z tego powodu, nie jest konieczne złożenie wniosku o zawieszenie wypłacanych na Ukrainie świadczeń. Zdaniem skarżącej, istniejący materiał dowodowy był wystarczający do wydania na jej rzecz pozytywnej decyzji. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym zastępstwa adwokackiego, jak też rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wzruszenie tego aktu następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sądowoadministracyjnych, wniosek taki został złożony w skardze.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 u.ś.r. Zgodnie z jego ust. 1 pkt 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zauważyć należy, że kolejne wprowadzane na przestrzeni lat zmiany w art. 17 u.ś.r. miały na celu ograniczenie nadużyć w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.
Na mocy, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (art. 17 ust. 5 pkt lit. a) został zmieniony przez art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. - publ. Dz. U. z 2023 r. poz. 658 - zmieniającej niniejszą ustawę u.ś.r. z dniem 21 kwietnia 2023 r.).
Bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że organy administracji obu instancji odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem skarżąca pobiera w kraju pochodzenia świadczenie związane ze sprawowaną opieką nad dorosłym niepełnosprawnym synem (por. dwukrotnie udzielone przez skarżącą wyjaśnienia na jednoznaczne w swej treści wezwania organu I instancji).
Organ I instancji ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, przez co nie naraził się na zarzut naruszenia przepisów postępowania, jak również pouczył skarżącą o przysługujących jej prawach i uprawnieniach, wynikających z art. 7, art. 9-10 oraz art. 79a k.p.a. Przeprowadzono również postępowanie dowodowe w kierunku jednoznacznego wykazania, że skarżąca może zawiesić prawo do świadczeń wypłacanych w Ukrainie.
Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, iż uprawnienia skarżącej do emerytury w Ukrainie są przesłanką negatywną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa prawo do świadczeń rodzinnych dla obywateli Ukrainy rozpatruje się na zasadach ogólnych wynikających z przepisów u.ś.r. Tym samym w sprawie ma zastosowanie zacytowany już wcześniej art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a) u.ś.r. zgodnie, z którym świadczenia pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do m.in. emerytury.
Ustawodawca posiłkował się w tym zakresie ogólnym pojęciem renty czy emerytury, więc należy go odnieść również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w innych krajach, bowiem wchodzi w zakres definicji wskazanej w art. 3 pkt 5 u.ś.r.
Inna interpretacja przywołanych przepisów, zdaniem Sądu byłaby w sprzeczności wobec osób pobierających świadczenie emerytalne w Polsce, które chcąc uzyskać świadczenie pielęgnacyjne muszą zawiesić emeryturę. Pobieranie bowiem jednocześnie dwóch świadczeń - pielęgnacyjnego i emerytalnego wzajemnie się wyklucza.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji niniejszego wyroku.