Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy D. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Z treści formularza wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z prac dorywczych przynoszących dochód około 600 zł miesięcznie, posiada niespłacone zobowiązanie alimentacyjne i mieszka wraz z rodzicami. Do druku formularza dołączono zaświadczenie z urzędu pracy, datowane na dzień 15 grudnia 2015 r. z treści którego wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku.
Pismem z dnia 22 grudnia 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie wydatków przeznaczanych na utrzymanie się,
- - przedłożenie dokumentów obrazujących dochody uzyskiwane przez rodziców wnioskodawcy.
W odpowiedzi z dnia 18 stycznia 2016 r. skarżący wyjaśnił, że nie zamieszkuje z rodzicami a jedynie korzysta z niedopłatnej możliwości zamieszkiwania, ograniczając się do noclegów, następnie raz jeszcze podkreślił, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a dochody uzyskiwane z tytułu prac dorywczych przeznacza na wyżywienie oraz przekazuje rodzicom na zakup produktów spożywczych na jego utrzymanie.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
W realiach niniejszej sprawy istnieje zbyt wiele wątpliwości dotyczących rzeczywistej sytuacji osobistej i materialnej strony aby można było bezkrytycznie uznać, iż zasadnym jest uwzględnienie złożonego wniosku.
Przede wszystkim zasadnicze zastrzeżenia budzi wiarygodność informacji podanych przez stronę. W druku formularza nadesłanego do Sądu, w rubryce nr 9 wnioskodawca podał: "zamieszkuję z rodzicami" a zarazem nie wymienił tych osób jako swoich domowników. Na wezwanie referendarza sądowego do udzielenia wyjaśnień tej kwestii skarżący, w piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2016 r. najpierw podał, że jedynie nocuje u rodziców, by w punkcie drugim wskazać, że część uzyskanych dochodów przeznacz na zakup produktów spożywczych "przekazywanych rodzicom na moje utrzymanie". Wskazany wyżej brak konsekwencji w oświadczeniach strony rodzi uzasadnione wątpliwości odnośnie rzeczywistej sytuacji materialnej i osobistej strony. W opisywanych okolicznościach trudno bowiem uznać, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Tym samym, aby w pełni ocenić jego możliwości finansowe należało uzyskać informacje na temat dochodów jego rodziców. Ocena możliwości finansowych strony nie ogranicza się bowiem wyłącznie do wysokości dochodów osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy lecz obejmuje wszystkich pozostałych członków rodziny prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. To ostatnie pojęcie nie zostało co prawda normatywnie zdefiniowane, nie mniej jednak nie ulega wątpliwości, że chodzi o te osoby, z którymi skarżący mieszka i które zapewniają mu podstawowe warunki egzystencji. Dochód tych osób, zwłaszcza jeżeli są one ze stroną spokrewnione, nie pozostaje obojętny dla oceny możliwości finansowych strony. Skoro zaś wnioskodawca uchylił się od udzielenia informacji w tym zakresie, to tym samym brak jest podstaw do tego aby z całym przekonaniem uznać, iż jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.