Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło nieważność uchwały Zarządu Miasta S. nr [...] z dnia [...] r. o ustanowieniu zarządu komisarycznego dla Spółki [A]. Decyzja ta została doręczona m. in. podmiotowi określonemu jako Spółka [B] oraz zarządcy komisarycznemu Spółki [B] J. B. Z akt sprawy wynika, że J. B. został ustanowiony zarządcą komisarycznym uchwałą Zarządu Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] o wyznaczeniu zarządcy komisarycznego dla Spółki [A]. W odrębnym postępowaniu Kolegium stwierdziło nieważność również tej uchwały a skarga do sądu administracyjnego w tej sprawie jest rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod sygnaturą II SA/GL 189/08.
Po rozpoznaniu wniosku Burmistrza Miasta S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję. Również to rozstrzygnięcie zostało doręczone podmiotom określonym analogicznie jak w przypadku pierwszej decyzji.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium wniósł Burmistrz Miasta S. Wnioskiem z dnia [...] r. Spółka [B] zwróciła się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że brała udział w postępowaniu administracyjnym i z tego powodu posiada status uczestnika. Nie został jej jednak doręczony odpis skargi. Odpis ten doręczono zarządcy komisarycznemu, którego umocowanie wygasło ze względu na decyzje stwierdzające nieważność uchwały o ustanowieniu zarządcy oraz o wyznaczeniu zarządcy w osobie J.B.
We wniosku podniesiono także, że w postępowaniach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w innych sprawach Spółka [B] brała udział. Wyjaśniono, że Spółka działa w oparciu o statut zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. Powołując się na fakt udziału w postępowaniu administracyjnym Spółka zwróciła się o zapewnienie jej udziału w postępowaniu sądowym a z ostrożności procesowej także o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika, albowiem wynik sprawy dotyczy interesów spółki. Stwierdzenie nieważności uchwały ustanawiającej zarządcę komisarycznego skutkuje nieważnością działań podjętych przez zarządcę, w szczególności nieważnością zwołanego przez niego zebrania członków wspólnoty z dnia [...] r. i podjętej na nim uchwały w sprawie przyjęcia Statutu Spółki [B]. Wskazano, że statut ten został zatwierdzony zarządzeniem nr [...] Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r., wnioskująca o dopuszczenie Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności tego zarządzenia, sprawa nie została jednak jeszcze rozpoznana.
Do wniosku dołączono: zawiadomienie o wszczęciu przez SKO w B. postępowania z wniosku Spółki, protokół z dnia [...] r. dotyczący czynności przeprowadzonych przy udziale Spółki, kopię zarządzenia nr [...] w sprawie zatwierdzenia statutu Spółki [B] oraz pismo Wojewody z dnia [...] r. skierowane do Spółki [B], dotyczące braku właściwości Wojewody do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia nr [...], a także wniosek Spółki do SKO w B. o stwierdzenie nieważności zarządzenia nr [...].
Pismem z dnia [...] r. Sąd zobowiązał Spółkę wnioskującą o dopuszczenie do udziału w postępowaniu do wykazania bytu prawnego Spółki i osób uprawnionych do jej reprezentacji poprzez przedłożenie wypisu z ewidencji gruntów ujawniającego nazwę Spółki i skład zarządu oraz statutu regulującego sposób reprezentacji, a także decyzji zatwierdzającej statut Spółki będącej wnioskodawcą.
W odpowiedzi wnioskująca o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Spółka na rozprawie w dniu 20 czerwca 2008 r. złożyła pismo wyjaśniające oraz plik dokumentów. W piśmie podano, że Spółka działa w oparciu o statut zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] r. Prezydium PRN przesłało ten statut Przewodniczącemu Spółki [B], co wynika z pisma przewodniego z dnia [...] r. Spółka działa od [...] lat i nie było jej istnienie kwestionowane. Spółka zgodnie ze statutem dokonuje wyboru władz, posiada nadane numery NIP i REGON, reguluje podatki, jakkolwiek Burmistrz Miasta od roku [...] r. z nieznanych przyczyn, dokonuje zwrotu podatku od nieruchomości. Do Spółki są też kierowane decyzje administracyjne różnych organów, zawierane są przez nią umowy. Wyjaśniono, że nazwa spółki i skład jej zarządu podlega ujawnieniu z urzędu w ewidencji gruntów i niedopełnienie tych obowiązków przez organy administracji nie może obciążać aktualnych władz Spółki.
Do chwili obecnej właściwe organy nie zadbały także o zamknięcie ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości stanowiące własność wspólnoty gruntowej. Aktualne władze Spółki zostały wybrane na ogólnym zebraniu członków spółki w dniu [...] r. a zarząd złożył do ewidencji gruntów stosowny wniosek, który do chwili obecnej nie został rozpoznany. Nie zostały rozpoznane również wcześniejsze wnioski o dokonanie wpisów.
Z załączonych dokumentów wynika, że w ewidencji gruntów (wypis z rejestru z dnia [...] r.) ujawniona jako władająca na zasadach samoistnego posiadania działkami nr [...],[...] i [...] o łącznej pow. [...] ha jest Wspólnota [...]. Brak wpisów dotyczących Spółki i zarządu. Decyzja w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej z dnia [...] r. dotyczy Spółki [B]. Umowa z dnia [...] r. została zawarta między [...] a Spółką [B]. Ocena zagospodarowania lasów z dnia [...] r. dotyczy lasów Spółki [C] a decyzja wydana z upoważnienia Starosty Powiatu B. z dnia [...] r., ustalająca dla posiadacza lasów obowiązki do wykonania, dotyczy Spółki [B].
Natomiast decyzja nadleśniczego nadleśnictwa B. z dnia [...] r. skierowana i doręczona była nie Spółce, lecz Wspólnocie [...]. Brak w konsekwencji w stosowaniu nazwy Spółki widoczny jest także w dokumencie uproszczonego planu urządzania lasu na lata [...]. Na stronie tytułowej lasy określane są jako lasy Spółki [D] na terenie osiedla S., zaś w opisie ogólnym (str.
- 2) podmiot określany jest jako Spółka [E].
Do akt dołączono także Statut Spółki [A]. W § 4 określono, że Spółka powstała na podstawie uchwały osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, podjętej na ogólnym zebraniu w dniu [...] r. W części statutu oznaczonej numerem 1 określono nazwę, siedzibę, teren i przedmiot działalności. Zgodnie z § 1 Spółka [A] osiedla S., zwana dalej "spółką", posiada osobowość prawną i działa na podstawie opisanego wyżej statutu. Statut ten w § 9 określa, że organami Spółki są: ogólne zebranie członków, zarząd i komisja rewizyjna.
Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. w pkt 1 zatwierdziła "Spółkę [D] na terenie wsi S. osiedle S., w pkt 2 zatwierdziła "statut powyższy Spółki [D] w osiedlu S. uchwalony jednogłośnie na rozprawie w dniu [...] r., który stanowi nieodłączną część decyzji", w pkt 3 zaś zatwierdziła wybór i ukonstytuowanie się Zarządów Spółki "według postanowień powziętych na wspomnianej wyżej rozprawie".
W aktach znajduje się kopia protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] r. w S. w sprawie zawiązania Spółki [F] w osiedlu S.. Z protokołu tego (dołączonego do akt w mało czytelnej kopii) wynika, że zebrani postanowili wybrać oddzielne zarządy do lasu i hal. W konsekwencji wybrano zarządy: Zarząd [...], Zarząd [...] i Zarząd [...]. Wybrano także trzy oddzielne komisje rewizyjne. Z pisma przewodniego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r., na które powołuje się wnioskująca Spółka wynika, że zalecono zamówienie pieczątek dla Spółki [G] w osiedlu S., Spółki [H], Spółki [I], jak również dla ich przewodniczących.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r., stwierdziło nieważność pkt 1 i pkt 3 decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r., orzekających o zatwierdzeniu Spółki i zatwierdzeniu zarządów. Odmówiono natomiast stwierdzenia nieważności w części określonej w pkt 2 decyzji, to jest zatwierdzającej statut Spółki [J] w osiedlu S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 33 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uczestnikiem postępowania sądowego na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego oraz osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, ale zgłosiła swój udział w charakterze uczestnika a wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W obu przypadkach zatem o statusie uczestnika postępowania rozstrzyga przesłanka interesu prawnego
Spółka ubiegająca się o uzyskanie statusu uczestnika postępowania podnosi, że jest spółką funkcjonującą na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz., 169 ze zm.). Zgodnie z art. 14 tej ustawy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu rzeczą wspólną i do zagospodarowania gruntów wspólnoty. Spółka działa w oparciu o statut. Statut ten podlega zatwierdzeniu przez właściwy organ decyzją administracyjną. Z chwilą zatwierdzenia statutu Spółka nabywa osobowość prawną. Nazwa Spółki, skład zarządu, obszar wspólnoty gruntowej i wykaz osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta jest jedynym rejestrem dla spółek powstających dla potrzeb zagospodarowania wspólnot gruntowych. Wszelkie kolejne zmiany w danych podlegających wpisowi zgłaszane są do ewidencji przez zarząd Spółki.
Zgodnie z powołaną regulacją, nazwa Spółki i skład jej zarządu winny być ujawnione w ewidencji gruntów. Odpowiedni wypis z ewidencji jest podstawowym dokumentem poświadczającym dane charakteryzujące zarówno Wspólnotę, jak i Spółkę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. VI SA/Wa 708/04). Dokument ten nabywa szczególnego znaczenia w sytuacji wątpliwości i sporu co do istnienia, nazwy i składu zarządu Spółki.
Podstawowym elementem identyfikującym osobę prawną jest jej nazwa. Zwrócić zatem należy uwagę, że zaskarżona do sądu decyzja Kolegium dotyczyła uchwały o ustanowieniu zarządu komisarycznego dla podmiotu określonego jako Spółka [A] (byt prawny tak identyfikowanej Spółki nie jest przedmiotem badania na obecnym etapie postępowania). W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie nie można stwierdzić, czy wnioskująca o dopuszczenie do udziału Spółka jest tożsama z podmiotem dla którego ustanowiono zarząd komisaryczny, a zatem czy postępowanie dotyczy jej interesu prawnego. Spółka powołuje się, że istnieje na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. Decyzja ta dotyczy jednak zatwierdzenia statutu "Spółki [J] w osiedlu S.". W zatwierdzanym decyzją statucie Spółka nosi nazwę "Spółka [K] w osiedlu wsi S.". Wobec braku wpisów w ewidencji, wskazane wyżej dwa dokumenty mogą być jedynymi, jakie Sąd może brać pod uwagę, identyfikując podmiot.
Nie mogą mieć znaczenia inne dokumenty, w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma miejsca na czynienie ustaleń co do nazwy czy składu osobowego zarządu podmiotu w sytuacjach spornych. Strona biorąca udział w postępowaniu lub ubiegająca się o taki udział zobowiązana jest udokumentować swój interes prawny. Wnioskująca o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Spółka identyfikuje się jako "Spółka [B]". Brak jest zatem również podstaw do przyjęcia, że Spółka ta istnieje w oparciu o wyżej powołaną decyzję z roku [...]. Sąd nie może domniemywać, że mimo różnic w nazwie, chodzi o jeden i ten samo podmiot, skoro poprzez wyciąg z ewidencji gruntów Spółka nie może udokumentować faktu zmiany nazwy. W zaistniałej sytuacji istnieją zatem wątpliwości nie tylko co do nazwy Spółki, ale również co do podstaw prawnych na jakich opiera swój byt wnioskująca Spółka. W konsekwencji nie wykazano, aby prowadzone postępowanie dotyczyło sfery prawnego interesu wnioskującej o dopuszczenie.
Zwrócić również należy uwagę na wątpliwości związane z reprezentacją Spółki jako osoby prawnej. Zgodnie z art. 28 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoba prawna dokonuje czynności w postępowaniu przez swoje organy. Dla ustalenie prawidłowej reprezentacji Spółki konieczne jest zatem wykazanie aktualnego składu jej organów i sposobu reprezentacji. Mimo wezwania przez Sąd osób podpisanych pod wnioskiem do wykazania umocowania do działania w imieniu wnioskującej Spółki, nie przedłożono stosownego dokumentu. Wobec wszystkich wątpliwości związanych z istnieniem, nazwą Spółki, w przekonaniu Sądu dokumentem takim może być wyłącznie wypis z ewidencji gruntów. W przesłanych Sądowi dokumentach brak jest jednak wypisu z ewidencji, poświadczającego skład zarządu Spółki.
Wobec powyższego Sąd przyjął, że po pierwsze, osoby działające za Spółkę nie wykazały swojego umocowania do reprezentacji. Po wtóre, złożone dokumenty nie potwierdzają w sposób niewątpliwy, że Spółka [B] jest tożsama ze Spółką powołaną do życia decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. jak też, że jest tożsama ze Spółką, dla której ustanowiono zarząd komisaryczny. W konsekwencji uznano, że nie wykazano zarówno interesu prawnego w sprawie jak i samego istnienia Spółki pod nazwą "Spółka [B]". W tej sytuacji tak zidentyfikowanej Spółce nie można przyznać statusu uczestnika postępowania.
Niewątpliwie, dokumentują to akta sprawy, w mieście S. istnieją rozbieżności co do tego, kto jest uprawniony do zagospodarowania mienia wspólnoty gruntowej i reprezentowania powołanej Spółki. Rozbieżności te nie mogą jednak zostać usunięte w postępowaniu przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie, w tym na etapie rozpoznawania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach uczestnika.
Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.