Uzasadnienie
Kontrolowanym przez Sąd postanowieniem z [...] r. nr [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB z dnia [...] r. nr [...]) w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego wstrzymania rozbiórki budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz dwóch budynków inwentarskich zlokalizowanych na nieruchomości przy ul. [...] w R.-[...].
Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta R. decyzją nr [...] z dnia [...] r. udzielił I. L. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz dwóch budynków inwentarskich zlokalizowanych na nieruchomości przy ul. [...] w R.- [...] na działce o nr geod. [...]. Wedle danych ewidencyjnych właścicielami ww. działki są I. L. oraz K. B. Pismem z 1 marca 2017 r. B. S. wniosła do PINB o "wstrzymanie wszelkich czynności prawa budowlanego na przedmiotowej nieruchomości, do czasu zakończenia postępowania karnego". Jak wyjaśniła w tym piśmie, na ww. nieruchomości znajdują się należące do niej rzeczy ruchome o znacznej wartości, a rozbiórka budynku mogłaby powodować znaczne utrudnienie w ich odzyskaniu. W dniu 20 lipca 2017 r. PINB przeprowadził kontrolę nieruchomości stwierdzając, że nie są na niej wykonywane żadne roboty rozbiórkowe i w związku z tym ww. postanowieniem z [...] r. odmówił wszczęcia postępowania.
Zażalenie na to postanowienie złożyła w terminie B. S. podnosząc, iż wbrew stanowisku organu I instancji, zachodziły podstawy do wszczęcia postępowania ze względu na naruszenie interesu prywatnego i publicznego wydaną decyzją rozbiórkową. W budynkach objętym tą decyzją znajdują się rzeczy stanowiące jej własność, a ponadto prowadzone jest postępowanie prokuratorskie w sprawie przywłaszczenia należącej do niej dóbr.
ŚWINB) postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, bowiem w rozpatrywanej sprawie, stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ powiatowy nie stwierdził, aby roboty rozbiórkowe były w ogóle prowadzone. Wobec tego nie zachodzi przypadek określony w art. 50 ust. 1 pr. bud., co uzasadniałoby wszczęcie postępowania naprawczego, w tym wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót.
To, że wnioskodawczymi nie ma dostępu do należących do niej rzeczy, które miałyby się znajdować w budynkach objętych pozwoleniem na rozbiórkę, nie stanowi podstawy do interwencji organów nadzoru budowlanego. Zdaniem ŚWINB, sprawa ma charakter cywilnoprawny.
W skardze z 4 października 2017 r. B. S. formułuje dwa zarzuty.
Pierwszy dotyczący naruszenia art. 50 ust. 1 pr. bud. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych podczas gdy istniało zagrożenie dla mienia należącego do skarżącej oraz do innych osób. Wstrzymanie robót rozbiórkowych może także nastąpić w sytuacji, w której nie zostały one jeszcze podjęte. Nie ma bowiem, w jej ocenie, innego sposobu zabezpieczenia interesu publicznego i indywidualnego. Jak podkreśla, PINB nie dokonał w trakcie postępowania wyjaśniającego ustaleń, dotyczących przedmiotów znajdujących się w budynku przeznaczonym do rozbiórki.
Drugi, polegając na zastosowaniu art. 61a § 1 k.p.a. ze względu na odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, w której nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w kwestionowanym postanowieniu.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot żądania skarżącej nie pozostawia wątpliwości. Chodzi jej o to, aby profilaktycznie wstrzymać rozbiórkę budynków znajdujących się na nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w R.-[...]. Mają się tam bowiem znajdować należące do niej oraz do innych osób rzeczy ruchome o charakterze "trwale i nietrwale związanych z gruntem" (spis tych rzeczy zawarty jest na s.14-22 administracyjnych akt sprawy i obejmuje 413 pozycji). Prowadzenie robót rozbiórkowych, według skarżącej, może doprowadzić do zniszczenia tych rzeczy (o znacznej wartości).
Stosownie do art. 50 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332, dalej: pr. bud.), znajdującego zastosowanie do robót rozbiórkowych, wstrzymanie takich robót następuje jeśli są one wykonywane:
- 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
- 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
- 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
- 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
Wieloetapowe postępowanie naprawcze, inicjowane wskazanym postanowieniem, może zostać wszczęte pod warunkiem złożenia wniosku przez legitymowany podmiot (o ile nie jest ono wszczynane z urzędu) oraz w sytuacji, w której roboty rozbiórkowe są faktycznie prowadzone.
Zdaniem Sądu, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, iż dysponuje stosowną legitymacją do wszczęcia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 pr. bud. Nie jest ona bowiem stroną takiego postępowania ze względu na definicję zawartą w art. 28 ust. 2 pr. bud., bowiem nie jest inwestorem, właścicielem, użytkownikiem wieczystym, ani zarządcą nieruchomości znajdującej się obszarze oddziaływania obiektu. Nie ma także interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., skoro wynik takiego postępowania nie miałby żadnego wpływu na jej sytuację prawną. Samo roszczenie do rzeczy ruchomych znajdujących się w obiekcie podlegającym rozbiórce nie kreuje interesu prawnego podlegającego ochronie na drodze postępowania administracyjnego.
Jak wynika z analizy postanowień art. 50 ust. 1 instytucja tam regulowana może znaleźć zastosowanie tylko w sytuacji, w której roboty są prowadzone. Organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem "prowadzenie robót budowlanych wykonywanych". Jeśli zatem, tak jak w tym przypadku, roboty nie zostały podjęte, to brak jest przedmiotu postępowania. Może on zaktualizować się w momencie ich podjęcia.
Wobec tego organy orzekające w sprawie zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., przy czym, w pierwszym rzędzie, z tej racji, że żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. I to w zasadzie jest okoliczność przesądzającą o odmowie wszczęcia. Nie budzi także wątpliwości, że zachodziła inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie mogło zostać wszczęte, ze względu na niepodjęcie robót rozbiórkowych.
W kontekście tych ustaleń nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze. Organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a co za tym idzie nie doszło do naruszenia art. 50 ust. 1 pr. bud.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.