Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu odwołania W.G. (skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie ustalenia, że kwota świadczenia wychowawczego przyznana w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 marca 2021 r. na rzecz dzieci: P.G. oraz W.G., wypłacona w łącznej wysokości 3.000,00 zł stanowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego; zobowiązania D.G., do zwrotu 3.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, oraz poinformowania, że przed dokonaniem wpłaty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należy się zgłosić do organu w celu ustalenia kwoty odsetek na dzień wpłaty, stwierdziło niedopuszczalność odwołania.
Zaskarżone postanowienie SKO wydane zostało w następującym stanie faktyczno-prawnym:
Zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych przez D.G.
Decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. organ I instancji uznał, że kwota świadczenia wychowawczego przyznana w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. na rzecz dzieci: P.G. oraz W.G., wypłacona w łącznej wysokości 3.000,00 zł stanowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego; zobowiązał D.G. do zwrotu 3.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, ze wskazaniem, że kwota nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 25 ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci będzie potrącona z bieżących wypłat świadczeń. W przypadku braku możliwości potrącenia zobowiązania do zwrotu kwoty określonej decyzją wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wskazany rachunek bankowy Poinformował, że przed dokonaniem wpłaty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należy się zgłosić do ww. organu w celu ustalenia kwoty odsetek na dzień wpłaty.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła W.G. oraz D.G. wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r. SKO stwierdziło, że odwołanie W.G. (skarżąca) od decyzji organu I instancji z dnia 27 stycznia 2023 r. skierowanej do D.G. jest niedopuszczalne. Wskazało, że skarżąca nie była stroną w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji względem jej ojca tym samym nie zachodzi przesłanka podmiotowa do złożenia przez nią odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie SKO reprezentujący skarżącą radca prawny zarzucił rozstrzygnięciu rażące naruszenie przepisów regulujących prawa strony w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu ww. przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Jak stanowi natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. stanowi zaś, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrolowane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.- dalej "k.p.a."), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w tej formie niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania, nie może zatem wejść w ocenę zasadności odwołania. Omawiane postanowienie ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Warunkiem bowiem przystąpienia do oceny merytorycznej zarzutów odwołania jest pozytywne zakończenie postępowania wstępnego przed organem odwoławczym, czyli stwierdzenie dopuszczalności odwołania.
Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym.
Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. albo przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych przewidzianych art. 30 § 2 k.p.a., jak i organy administracji publicznej, którym przepisy prawa przyznają do ich właściwości rzeczowej do załatwienia określoną kategorie spraw.
Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji.
Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, iż legitymację procesową do wniesienia odwołania posiada strona postępowania administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z dnia 27 stycznia 2023 r., której adresatem był jej ojciec. Zatem skoro skarżąca nie była stroną w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji względem jej ojca tym samym nie zachodzi przesłanka podmiotowa do złożenia przez nią odwołania.
Tym samym odwołanie złożone w takich okolicznościach uznać należało za niedopuszczalne. Wniesienie przez skarżącą odwołania od decyzji, której adresatem był jej ojciec, obligowało zatem organ odwoławczy, stosownie do art. 134 k.p.a. do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.