Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy A. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W formularzu zaznaczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną oraz dwiema studiującymi córkami. Skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, papierów wartościowych ani tez przedmiotów, których wartość przekraczałaby 5.000 zł. Źródłem utrzymania się jego rodziny jest świadczenie przedemerytalne wnioskodawcy w kwocie 878 zł; wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę jego małżonki w wysokości 1784 zł oraz stypendia socjalne córek wnioskodawcy - odpowiednio 600 i 450 zł. W sporządzonym zestawieniu stałych, miesięcznych wydatków wnioskodawca podał, że czynsz za zajmowany lokal mieszkalny wynosi 240 zł; opłaty za ogrzewanie gazowe – 340 zł miesięcznie; opłaty za media – 155 zł miesięcznie; koszty leczenia – 200 zł na miesiąc; opłata za akademik – 450 zł; dojazdy na uczelnie – 200 zł; pomoce naukowe dla córek – około 900 zł miesięcznie..
Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał szereg dokumentów obrazujących poziom oraz strukturę części deklarowanych, miesięcznych wydatków a także wysokość uzyskiwanego dochodu.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel.
Wypada również zwrócić uwagę, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz wyjaśnień odnośnie sytuacji rodzinne w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych albo nieprawdziwych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów oraz informacje uzyskane od skarżącego oraz wynikające z przedstawionych przezeń dokumentów nie znaleziono podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości.
W realiach niniejszej sprawy bezsporna jest wysokość dochodów osiąganych w rodzinie wnioskodawcy – tj. kwota 3734 zł netto miesięcznie. Stałe, udokumentowane wydatki kształtują się zaś na poziomie około 1200 zł (czynsz za lokal mieszkalny, opłaty za energię elektryczną, opłaty za telefon, koszt zakupu paliwa gazowego, bursa córki skarżących). Jeżeli nawet doliczyć do tego deklarowany przez wnioskodawcę koszt dojazdu na uczelnię (200 zł) oraz koszty leczenia (około 200 zł) to i tak do dyspozycji rodziny strony pozostają środki wystarczające na zaspokojenie własnych potrzeb egzystencjalnych oraz pokrycie kosztów postępowania. W najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniono natomiast bardzo wysokich kosztów zakupu pomocy naukowych (900 zł miesięcznie), a wobec tego oświadczeniu skarżącego w tym zakresie nie dano wiary. Jednakże zaznaczyć przyjdzie, że konieczność opłacenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł mogłaby w takiej sytuacji zachwiać budżetem domowym rodziny skarżącego, ze względu na stosunkowo krótki okres wyznaczony dla zebrania tych środków. Stąd też uznano, że uwzględnienie wniosku w tym zakresie będzie uzasadnione.
Analizując uzyskane od strony informacje ustalono, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść pozostałe koszty postępowania jak również samodzielnie skorzystać z usług fachowego pełnomocnika. Nie można bowiem stwierdzić, że sytuacja materialna jego rodziny jest wyjątkowo ciężka.
Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku w całości, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.