Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Starosta Powiatu C. zatwierdził projekt scalania gruntów wsi N. i R., tworzących obręb ewidencyjny R. gm. K., o łącznej powierzchni [...] ha. Jako materialno-prawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 2 ust. 4, art. 3 ust. 1 i 2, art. 8, art. 27 ust. 1, 3 i 7, art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 i 2, art. 30 oraz art. 32 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. Z 2003 roku, Nr 178, poz. 1749 z późn. zm.).
Wymieniona decyzja została ogłoszona na zebraniu ogólnym uczestników scalenia w dniu [...] roku. Treść tej decyzji została także wywieszona na tablicach ogłoszeń: Starostwa Powiatowego w C. (w dniach od [...] do [...] roku), Urzędu Gminy K. (w dniach od [...] do [...] roku), Sołectwa Wsi N. (w dniach od [...] do [...] roku), oraz Sołectwa Wsi R. (w dniach od [...] do [...] roku).
W decyzji znalazło się m.in. pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Wojewody [...] za pośrednictwem organu pierwszej instancji w terminie czternastu dni od dnia jej ogłoszenia.
Pismem z dnia [...] roku, nadanym w Urzędzie Pocztowym w K. w dniu [...] roku, skarżąca J. D. zwróciła się do Wojewody [...] z prośbą o zbadanie sprawy projektu scalenia gruntów Wsi R.. Zakwestionowała projekt w części dotyczącej przylegającego do jej działki fragmentu drogi. Wniosła o dokonanie odpowiednich zmian w projekcie. Jednocześnie zwróciła się o pominięcie negatywnych skutków wniesienia pisma po terminie, uzasadniając tę okoliczność podeszłym wiekiem, samotnością i niemożliwością zapoznania się wcześniej z treścią decyzji.
Wojewoda [...], traktując powyższe pismo jako odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, wydał w dniu [...] roku zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, w którym stwierdził na zasadzie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że po myśli art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od daty jej ogłoszenia. W niniejszej sprawie decyzja została ogłoszona w dniu [...] roku, a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] roku. Co prawda organ dostrzegł, że w odwołaniu zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednakże podniesione w tym odwołaniu argumenty skarżącej, które miałyby uzasadniać ten wniosek nie są wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu.
W skardze do Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała w pierwszej kolejności, że błąd w zakresie skutecznego doręczenia leżał "po stronie przeciwnej". Stwierdziła, że nie brała udziału w zebraniu uczestników scalenia, że ogłoszenia na tablicy ogłoszeń wiszą bardzo krótko, gdyż przez nikogo nie są pilnowane, a ponadto, że nie dowidzi, co powoduje, że nie jest w stanie sama odczytać treści tych ogłoszeń. Ponadto powtórzyła swoje zarzuty co do samego projektu scalania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
W piśmie procesowym z dnia [...] roku, ustanowiony z urzędu pełnomocnik procesowy skarżącej podtrzymał wnioski i twierdzenia skargi. Wskazał ponadto, że organ odwoławczy błędnie określił datę, w której upływał termin do wniesienia odwołania, gdyż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów termin ten winien być liczony od upływu czternastodniowego terminu na wywieszenie decyzji na tablicach ogłoszeń, a więc w tym przypadku termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] roku. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania było zatem znacznie krótsze, aniżeli wynikałoby to z treści zaskarżonego postanowienia. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał, iż zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o których mowa w art. 58 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie i to nie tylko z przyczyn, które zostały w niej podniesione.
Wskazać należy w pierwszej kolejności, że sądy administracyjne powołane zostały do kontroli legalności decyzji administracyjnych, a kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ stwierdził bowiem uchybienie terminu do wniesienia odwołania bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie tego terminu. Wniosek taki zawarty był w odwołaniu, co zresztą jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia dostrzeżone zostało przez organ. W takiej sytuacji organ winien w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu w myśl art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pominięcie tego postępowania stanowiło naruszenie prawa, które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku bowiem takiego postępowania obowiązkiem organu byłoby wszechstronne i wnikliwe zbadanie, czy zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 i 2 kpa. W szczególności w świetle treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu organ winien był wezwać skarżącą do uprawdopodobnienia wskazanych w nim okoliczności. Wydane w następstwie tego postępowania postanowienie podlegałoby odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, czego wobec powyższych okoliczności skarżąca została pozbawiona.
Już z tego tylko powodu zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a.
Wskazać przyjdzie ponadto na trafny argument pełnomocnika skarżącej, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnie został obliczony termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia z chwilą upływu terminu jej wywieszenia. Jak wynika z akt sprawy decyzja najpóźniej została wywieszona na tablicy ogłoszeń Sołectwa Wsi N. (w dniu [...] roku). Oznacza to, że czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 28 ust. 1 powołanej ustawy upływał z dniem [...] roku. Ponieważ dzień ten był dniem ustawowo wolnym od pracy, to za dzień doręczenia decyzji uznać należy dzień [...] roku (art. 57 § 1 i 4 kpa). To z kolei powoduje, ze termin do wniesienia odwołania od decyzji upływał z dniem [...] roku, a zatem o 19 dni później, niż ustalił to organ.
Tak daleko idąca różnica nie bez znaczenia pozostaje przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu. Powołany przez organ przepis art. 129 § 2 kpa nie znajduje w tej sprawie zastosowania w części odnoszącej się do ustnego ogłoszenia decyzji, a to wobec szczególnego unormowania kwestii doręczenia w przepisach ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Dodatkowo należy wskazać, że sama decyzja organu pierwszej instancji zawierała błędne pouczenie o terminie odwołania, albowiem wskazywała, że odwołanie przysługuje w terminie 14 dni od jej ogłoszenia, co w świetle powyższych wywodów nie jest zgodne z prawem. Tym samym organ pierwszej instancji naruszył art. 107 § 1 kpa, a naruszenie to winien dostrzec organ odwoławczy, w szczególności w sytuacji, kiedy bada terminowość wniesienia odwołania.
Wskazówki co do dalszego toku postępowania wynikają wprost z naprowadzonych wywodów.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 250 p.s.a. w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Wysokość przyznanych kosztów ustalono w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, a w związku z treścią § 2 ust. 3 opłata ta została podwyższona o 22% stawkę podatku od towarów i usług.