Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D. Naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w D., zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji "pawilon gastronomiczny", projektowanej na działce nr 1, przy ul. [...] w D..
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, ww. postanowienie zostało doręczone S. M. w dniu [...] r. Przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika – córkę M. M..
W dniu [...] r. S. M. złożył zażalenie na powyższe postanowienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] stwierdziło, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu. Termin do wniesienia zażalenia upływał bowiem w dniu [...]r.
Pismem z dnia [...]r. nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu, S. M. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, do wniosku załączył przedmiotowe zażalenie. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że przyczyną wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu był jego pobyt służbowy poza granicami kraju, trwający od dnia [...]r. do dnia [...] r. w [...], następnie w [...]. Dalej wskazał, że postanowienie, co do którego wniesiono zażalenie, zostało doręczone osobie, która nie przekazała adresatowi korespondencji z prawidłową informacją o jej wpływie. Przede wszystkim jednak córka nie była uprawniona do odbioru korespondencji w imieniu skarżącego, bowiem nie jest ona dorosłym domownikiem, a w przede wszystkim pozostaje z ona w konflikcie z ojcem, co tym bardziej może uprawdopodobnić brak przekazania wnoszącemu zażalenie informacji o terminie odbioru przesyłki.
W związku z powyższym z treścią postanowienia skarżący mógł zapoznać się dopiero po powrocie do kraju, tj. w dniu [...]r. W tej sytuacji zdaniem skarżącego należy przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, tj. pobytu za granicą i braku wiadomości o otrzymaniu postanowienia. Informację o uchybieniu terminu skarżący uzyskał dopiero w dniu [...]r., w związku z przeglądem akt przez pełnomocnika. Wobec czego w terminie siedmiodniowym złożono stosowny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło przywrócenia S. M. terminu do złożenia zażalenia. Powołało się przy tym na treść art. 58 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle tych przepisów "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Prośbę o przywrócenie terminu należy zaś wnieść "w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin".
W ocenie organu wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od daty ustania przyczyny niezłożenia zażalenia w terminie. S. M. powrócił do kraju w dniu [...]r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia określony w art. 58 § 2 K.p.a. upłynął z dniem [...] r. Tymczasem przedmiotowy wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] r., a zatem z uchybieniem terminu.
Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez S. M., który domaga się zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 K.p.a. na skutek dokonania dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął się w dniu [...] r. i upłynął w dniu [...]r., podczas gdy skarżący był przekonany, że jego córka odebrała korespondencje w dniu [...]r., zaś wiedzę co do rzeczywistego terminu odebrania przez nią przesyłki powziął dopiero w dniu [...] r., tj. w dniu przejrzenia akt przez pełnomocnika. Wyjaśniono, że skarżący pozostawał w błędnym ale usprawiedliwionym przekonaniu, że jego osobiste zażalenie zostało złożone w terminie, bowiem jego córka przekazała mu informację, iż odebrała przedmiotową przesyłkę w dniu [...]r. Tymczasem organ nie odniósł się do powyższych okoliczności, co oznacza, że dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest niepełna i dowolna, co narusza zasadę wyrażoną w art. 8 Kpa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie, która odbyła się w dniu 27 kwietnia 2017 r. ustanowiony pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącemu terminu oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił, że Kolegium niewłaściwie oceniło i rozważyło wniosek o przywrócenie terminu, bowiem skarżący otrzymał przedmiotową przesyłkę od córki w dniu [...] r. Córka poinformowała go, że przesyłkę odebrała razem z inną korespondencją w tym samym dniu. Stąd też niezrozumiałe jest stanowisko Kolegium, że przeszkoda ustała [...] bowiem w istocie dopiero w dniu [...]r. w trakcie badania akt sprawy okazało się, że córka odebrała korespondencję wcześniej.
Z kolei skarżący oświadczył, że w czasie pobytu zagranicą uległ wypadkowi stąd też był zaprzątnięty skutkami zdarzenia drogowego. Fatycznie też nie przebywał pod adresem zameldowania, w lokalu tym zamieszkuje była żona z córką. Nie miał innego miejsca zameldowania w tym czasie, stąd nie podał innego adresu. Nadto wskazał że nie pamięta, że w dniu [...] przeczytał przedmiotową przesyłkę. Działał w zaufaniu do córki co do daty odebrania przesyłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, w tym kończące postępowanie (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...]r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowienie to zostało doręczone w dniu [...]r. M. M., córce skarżącego jako pełnoletniemu domownikowi, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Zatem doręczenie decyzji nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 K.p.a.
Problematyka doręczania pism adresatom (w tym stronom) będącym osobami fizycznymi została uregulowana przede wszystkim w art. 42 - 44 K.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Z kolei art. 43 K.p.a. stanowi, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Z przywołanych powyżej regulacji jasno wynika, że co do zasady pisma winny być doręczane bezpośrednio adresatowi, a przyjęty w art. 43 K.p.a. tryb doręczenia pism stanowi wyjątek od zasady doręczania bezpośredniego. Wyjątkowy charakter tego uregulowania prowadzi do wniosku, że nie jest dopuszczalne interpretowanie tego przepisu w sposób rozszerzający.
Dalej wskazać należy, iż w przypadku doręczenia zastępczego, dokonanego w trybie art. 43 K.p.a., datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1735/98; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 837/07 dostępne w CBOSA).
W sytuacji jeżeli strona, mimo doręczenia zastępczego nie dochowała terminu złożenia zażalenia, wskazując że nastąpiło to bez jej winy i jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, to organ powinien zbadać warunki wynikające z art. 58 i nast. K.p.a. W pierwszej kolejności ustalić, czy zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia wniosku w tym przedmiocie, który to termin - w myśl art. 58 § 2 K.p.a.- biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W wypadku pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie, organ przystępuje do merytorycznego rozpatrzenia wniosku.
Stosownie do treści art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że osoba zainteresowana winna jedynie uprawdopodobnić brak winy ze swojej strony w uchybieniu terminu. Przepis nie nakłada na osobę obowiązku udowodnienia braku winy. Osoba zainteresowana winna natomiast przedstawić okoliczności sprawy, z których wynikać będzie co najmniej prawdopodobieństwo, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy.
W kontrolowanej sprawie skarżący składając zażalenie złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności prawnej. Wskazał, iż wiedzę co do rzeczywistego terminu odebrania przesyłki przez córkę powziął dopiero w dniu [...]r., tj. w dniu przejrzenia akt przez pełnomocnika. Przede wszystkim jednak skarżący podkreślił, że przedmiotowa przesyłka została odebrana przez córkę, która nie jest osobą pełnoletnią, a do tego pozostaje z nią w konflikcie.
W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło natomiast, iż skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu z uchybieniem siedmiodniowego terminu.
W ocenie Sądu, organ z urzędu winien ustalić datę ustania przyczyny uchybienia terminu, a w ślad za tym ocenić czy termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu został zachowany. Jak wynika akt sprawy, skarżący w dniu [...] r. złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie Prezydenta Miasta D. w sprawie zawieszenia postępowania (k. 5 w aktach sprawy administracyjnej organu I instancji). Może to zatem potwierdzać jego tezę o przekazaniu mu pisma przez córkę w dniu [...] r. Mógł zatem pozostawać w przekonaniu, że zażalenie złożył w terminie. W tej sytuacji bieg terminu siedmiodniowego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie może być liczony od daty powrotu skarżącego z zagranicy, ale od momentu, w którym uzyskał wiedzę o uchybieniu terminowi, a więc od dnia [...]r. Wobec tego przedmiotem oceny Kolegium powinny być pozostałe przesłanki przywrócenia terminu i dopiero po tym podjęcie rozstrzygnięcia w kwestii przywrócenia terminu.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych uwag.
Mając na względzie powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis sądowy w wysokości 100,00 zł oraz wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, tj. w wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1668 ze zm.).