Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. działający z upoważnienia Starosty [...], na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust.2, ust. 6, ust. 7a, ust. 7b, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j Dz. U. z 2019 r. poz. 1111) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił M. M.(dalej strona lub skarżąca) opłatę za pobyt córki Z.N. w rodzinnej pieczy zastępczej w wysokości 1.052 zł miesięcznie od dnia 12 marca 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. Decyzja ta została wysłana na adres strony w Z. ul [...] i po podwójnym awizowaniu została zwrócona nadawcy.
Pismem z dnia 15 lutego 2020 r. strona wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odwołaniu tym strona podniosła, że nie odebrała decyzji organu I instancji, gdyż od dnia [...] października 2019 r. przebywała w Szpitalu Powiatowym w Z. Na tę okoliczność przedłożyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...] r. Wyjaśniła, że wiadomość o decyzji organu I instancji i jej treści uzyskała dopiero w dniu 12 lutego 2020 r., bowiem w tym dniu odebrała wezwanie egzekucyjne i w te sprawie udała się do PCPR w Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 1 i § 2, art. 126 oraz art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej "K.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez stronę od powołanej wyżej decyzji organu I instancji i pozostawiło odwołanie bez rozpoznania.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło stan faktyczny w sprawie i wskazało, że decyzja organu I instancji została wysłana na adres strony w Z. ul. [...] i po podwójnym awizowaniu została zwrócona nadawcy. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się adnotacje, że w dniu 26 września 2019 r, przesyłka była awizowana i w dniu 11 października 2019 r. z powodu nie podjęcia przesyłki została zwrócona do nadawcy. Kolegium wyjaśniło, że w przypadku nie podjęcia przesyłki w wyznaczonym terminie uważa się ją za doręczoną po upływie terminu wyznaczonego do jej odebrania zgodnie z art. 44 K.p.a.
Oznacza to, że skarżąca nie zachowała terminu do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 129 § 2 K.p.a. Wobec stwierdzenia, że odwołanie wniesione jest z uchybieniem terminu, organ odwoławczy działając na podstawie art. 134 K.p.a. winien w drodze postanowienia stwierdzić jego niedopuszczalność.
Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony. Odrębnym postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zauważyło, że rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Kolegium wskazało, że zgodnie z orzecznictwem termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji i jest to termin ustawowy, który nie podlega ani skracaniu, ani przedłużaniu. Uchybienie terminu, bez względu na przyczynę, jest zatem okolicznością faktyczna i nie podlega ani ocenie ani interpretacjom.
Z kolei stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu obliguje ten organ do wydania postanowienie w trybie art. 134 K.p.a, które jest ostateczne. Jednocześnie organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego zobowiązany jest zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z postanowieniem tym nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia 20 lipca 2020 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej stwierdziła, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, albowiem zostało oparte na wadliwym postanowieniu Kolegium o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Kolegium w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, że w okresie od dnia [...] października 2019 r. do dnia [...] października 2019 r. przebywała w szpitalu, do którego trafiła przed końcem okresu wynikającego z pierwszego awiza. Wyjaśniła, że po opuszczeniu szpitala udała się na pocztę, gdzie uzyskała informację, że przesyłka została już odesłana do nadawcy.
Na pocztowym zawiadomieniu o przesyłce nie było oznaczenia nadawcy, podobnie jak na pierwszym awizo. Podkreśliła, że mieszka sama. Nikt nie odbiera w jej imieniu korespondencji. Skarżąca zaakcentowała, że choruje na [...] i właśnie z powodu [...] podjęła próbę samobójczą. Opisała ciężki stan w jakim się znalazła oraz to, że nadal choruje. Wyjaśniła, że aktualnie przebywa w Szpitalu [...] w B. W ocenie skarżącej Kolegium dokonało wadliwej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i w rezultacie wadliwie wydało zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z dnia 30 grudnia 2020 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w skardze. Zauważyła, w ślad za Kolegium, że przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest instytucją procesową mająca na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Uznała, że Kolegium odmówiło skarżącej tej ochrony w warunkach rażącego naruszenia przepisów K.p.a. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że skarżąca nie dochowała należytej staranności do wniesienia odwołania w terminie. Wskazała, że w dniu [...] r. podjęła próbę samobójczą, czego nie można było przewidzieć.
Ponadto wskazała na błędy w postanowieniu, które w jej ocenie świadczą o braku staranności organu w rozpatrzeniu jej sprawy, a mianowicie np. błędne wskazanie, decyzja organu I instancji została wydana w imieniu Prezydenta Miasta Z., czy też, że skarżąca będzie przebywać w Ośrodku w M. (zamiast w M.). Dalej podkreśliła, że mimo iż informowała organ o swoim pobycie w Szpitalu [...] w K., to sprostowania postanowień kierowano na jej adres domowy
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Przedmiotem skargi jest wyłącznie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., mocą którego stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty [...] przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. i pozostawiło odwołanie bez rozpoznania.
W myśl art. 127 § 1 w związku z art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej "K.p.a.") od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie ustawowego terminu jest zatem jednym z warunków skuteczności wniesienia odwołania.
Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. W przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a., sąd ten bada jedynie, czy organ wykazał w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, że zachodziła w sprawie niedopuszczalność odwołania lub czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, za prawidłowe ustalenia organu Kolegium co do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Skarżąca została zawiadomiona o nadejściu przesyłki, zawierającej kwestionowaną przez nią decyzję w dniu 26 września 2019 r. oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się adnotacje, że w dniu 26 września 2019 r, przesyłka była awizowana i w dniu 11 października 2019 r. z powodu nie podjęcia przesyłki została zwrócona do nadawcy.
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę postanowienia art. 42 § 1, § 2 i 3 oraz 4 art. 44 K.p.a. termin do wniesienia odwołania minął zatem, rzeczywiście skarżącej z dniem 25 października 2019 r. Zgodnie bowiem z art.129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Skoro skarżąca złożyła odwołanie - i to osobiście w dniu 17 lutego 2020 r. - a więc niewątpliwie, zważywszy na powyższe okoliczności doręczenia kwestionowanej decyzji i upływ terminu do wniesienia odwołania z dniem 25 października 2019 r. - z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, organ odwoławczy w takim stanie rzeczy nie mógł wydać innego aktu procesowego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został bowiem pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. W razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a., co wynika wprost z treści tego przepisu.
Wobec powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy wydał na podstawie art. 134 K.p.a. zasadne i nie naruszające prawa w stopniu skutkującym jego uchylenie, postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą. Rozpatrzenie w tej sytuacji odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rzeczywiście, jak trafnie podniosło Kolegium, rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Zdaniem Sądu zarzuty skarżącej zawarte w piśmie z dnia 30 grudnia 2020 r. są chybione. Po pierwsze- zauważyć należy, że rażące naruszenie prawa to naruszenie przepisu prawa, który nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a zatem bez konieczności zastosowania procesu wykładni, wynika ciężar kwalifikowanego naruszenia przepisu prawa w stanie faktycznym sprawy. Skarżąca nie wskazała konkretnego przepisu K.p.a., który w jej przeświadczeniu został naruszony w sposób rażący. Po drugie- błąd w oznaczeniu organu, w imieniu którego została wydana decyzja pierwszoinstancyjna został sprostowany postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.nr [...]. Z akt sprawy wynika, że postanowienie z dnia [...] r. zostało wysłane na adres domowy skarżącej i po dwukrotnym awizowaniu zwrócone do nadawcy, a następnie wysłane na adres podany przez skarżącą telefonicznie. Postanowienie z dnia [...] r. zostało również wysłane na adres wskazany przez skarżącą.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.