Uzasadnienie
Ostateczną decyzją z [...] nr [...] Prezydent Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji) zatwierdził projekt budowlany i udzielił – M. i G. K. (dalej: inwestorzy) pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ulicy S. w R. Pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r. S. M. (dalej: skarżąca) złożyła w Urzędzie Miasta w R. wniosek o udzielenie informacji czy inwestorzy, w związku z procesem budowlanym rozpoczętym na należącej do nich nieruchomości, w trakcie postępowania o pozwolenie na budowę wykazali, że posiadają dostęp do drogi publicznej lub w jaki sposób opisali, że planowana inwestycja zostanie podłączona do drogi publicznej.
W odpowiedzi na powyższe pismo, działający w imieniu Prezydenta Miasta R., Naczelnik Wydziału Architektury Urzędu Miasta w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r., poinformował skarżącą, że inwestorzy wykazali służebności gruntowe zapisane w księgach wieczystych.
Następnie pismem z 20 grudnia 2019 r., działająca przez pełnomocnika, skarżąca zwracając się o udzielnie informacji czy toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy S. na działce nr [...], a w przypadku pozytywnej odpowiedzi wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem tej ostatecznej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że do chwili złożenia wniosku nie uzyskała informacji czy inwestorzy uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na wskazanej działce. Jednocześnie dodała, że jako właścicielka nieruchomości obciążonej służebnością drogową na rzecz nieruchomości inwestorów winna być uczestnikiem postępowania administracyjnego. Działka skarżącej wskazana została przez inwestorów jako dostęp do drogi publicznej. Jednak droga ta nie spełnia minimalnych wymogów wynikających z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. Skarżąca nie brała jednak udziału w przedmiotowym postępowaniu, w związku z czym zachodzi przesłanka z art. 145 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Dalej skarżąca podniosła, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nie rozpoczął biegu, gdyż do dnia obecnego skarżącego nie posiada informacji czy w sprawie wydano decyzję ostateczną.
W związku z wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania wezwano inwestorów do złożenia wyjaśnień i dokonania weryfikacji twierdzeń strony w zakresie ustalenia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a następnie do dokonania oceny zebranego materiału dowodowego. W dniu 21 stycznia 2020 r. inwestorzy stawili się w siedzibie organu pierwszej instancji i zeznali, że skarżąca o wydanej na ich rzecz decyzji dowiedziała się przed datą złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co potwierdza protokół z rozprawy, która odbyła się przed Sądem Rejonowym w R. w dniu [...] na której skarżąca stawiła się osobiście. Podali, że w trakcie rozprawy inwestor zeznał, że pozwolenie na budowę zostało wydane przy uwzględnieniu istniejących służebności.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] nr [...] działając na postawie art. 149 § 3, art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 124 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. z [...] nr [...]
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ, przywołał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że informacja o terminie, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania może pochodzić zarówno od organu, który wydał decyzję jak i z dowolnego innego środka, aby tylko wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Organ zaznaczył, że aby strona mogła mieć prawo do wznowienia postępowania powinna udowodnić okoliczności wskazujące na dotrzymanie wyznaczonego terminu od chwili dowiedzenia się. Na podstawie zgromadzonych informacji organ nie dał wiary twierdzeniom skarżącej jakoby nie posiadała wiedzy o wydanej w dniu [...] decyzji na rzecz inwestorów o pozwoleniu na budowę.
W ocenie organu skarżąca o decyzji dopowiedziała się co najmniej w styczniu 2019 r. (co potwierdza protokół z przeprowadzonej w dniu [...] rozprawy sądowej), podczas gdy wniosek o wznowienie postępowania złożyła w grudniu 2019 r., a więc z uchybieniem miesięcznego terminu wskazanego w ustawie.
Dalej organ odwołał się do treści art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu może wystąpić tylko strona, która nie brała udziału w postępowaniu, gdyż to na tym podmiocie spoczywa obowiązek wykazania, że służy mu przymiot strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją, którego dotyczy postępowanie.
Jednocześnie organ wskazał, że w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] skarżącej nie przysługiwał przymiot strony postępowania, ponieważ ustalony obszar oddziaływania obiektu budowlanego mieści się w granicach nieruchomości będącej własnością inwestorów, a realizacja inwestycji nie wprowadziła ograniczeń w zagospodarowaniu działek należących do skarżącej. Podkreślił, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych fakt obciążenia nieruchomości służebnością przejazdu nie jest wystarczającym warunkiem do uznania, że właścicielowi nieruchomości obciążonej przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę nieruchomości władnącej wyłącznie z powodu istnienia służebności. Jest ona bowiem prawem rzeczowym, którego treść, wykonanie i ochrona są poddane reżimowi prawa cywilnego i wiążą się z kwestią dostępności drogi, a nie określonym sposobem zagospodarowania nieruchomości władnącej. Odwołując się do przepisu art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania organ na podstawie art. 149 § 3 orzekł jak w sentencji.
We wniesionym do Wojewody Śląskiego zażaleniu reprezentowana przez pełnomocnika skarżąca, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wznowienie postepowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nr [...] w celu uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy S.nr działki [...] wydanej inwestorom, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 148 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że skarżąca nie dotrzymała miesięcznego terminu na złożenie wniosku od chwili powzięcia wiadomości o decyzji, podczas gdy skarżąca o posiadaniu przez inwestorów pozwolenia na budowę na działce [...] z dostępem do drogi publicznej po działkach stanowiących służebność, a będących jej własnością dowiedziała się na terminie rozprawy w dniu [...] w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w R.,
- - art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że skarżącej w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie przysługiwał status strony, podczas gdy obszar oddziaływania budynku objętego decyzją udzielającą pozwolenia na budowę obejmuje nieruchomość będącą własnością skarżącej, a stanowiącą służebność drogową na rzecz inwestorów, tym bardziej, że dojazd widoczny na projekcie przebiega nie tylko po nieruchomości objętej służebnością lecz także po działce [...] która uprzednio nie należała do ostatnio wymienionej nieruchomości i nie mogła być przedmiotem obciążenia służebnością ustanowioną w 1954 r., co prowadzi do wniosku, iż droga dojazdowa do nieruchomości inwestorów nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa,
- - art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezbadanie czy zachodzą przesłanki z tego przepisu niezależnie od dotrzymania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania,
- - art. 7, art. 77 § 1, art. 79 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezbadania całego materiału dowodowego, a w szczególności niezbadanie akt sprawy o sygn. [...] Sądu Rejonowego w R. i znajdujących się tam oświadczeń małżonków K. i dokumentów obrazujących przebieg służebności, a ponadto wysłuchanie inwestorów bez jednoczesnego umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się i odniesienia do zgromadzonego materiału dowodowego.
Uzasadniając zażalenie skarżąca argumentowała, że regulacja przewidująca miesięczny termin złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania odnosi się tylko do tych sytuacji, w których organ nie ma możliwości wznowienia postępowania z urzędu. Stąd w orzecznictwie przyjmuje się, że organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale w oparciu o zebrany materiał dowodowy powinny rozważyć możliwość wznowienia postępowania z urzędu.
Dodatkowo pełnomocnik zwrócił uwagę, że nie zbadano dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy cywilnej - sygn. [...] Sądu Rejonowego w R. Wskazała, że cała inwestycja została zrealizowana bez korzystania z drogi służebnej przebiegającej formalnie po części nieruchomości stanowiącej własność skarżącej oraz w szczegółowy sposób przedstawiła kwestie dotyczącej tej służebności.
Odnosząc się do terminu złożenia wniosku oświadczyła, że organ błędnie przyjął, że skarżąca wiedziała o udzielonym pozwoleniu na budowę już w styczniu 2019 r., bowiem w trakcie procesu inwestycyjnego inwestorzy nie korzystali ze służebności ustanowionej na nieruchomości skarżącej lecz z nieruchomości o numerach [...] oraz [...] Podniosła, że na rozprawie, która odbyła się w dniu [...] Sąd Rejonowy ujawnił projekt budowalny złożony przez inwestorów i dopiero zapoznając się z tym projektem skarżąca uzyskała wiedzę w zakresie udzielonego pozwolenia na budowę, jak również o przebiegu dostępu do drogi publicznej. Decyzja organu z dnia [...] zatwierdza konkretny projekt budowlany, w którym dostęp do drogi publicznej różni się od dojazdu faktycznie wykonywanego przez inwestorów.
W wyniku wniesionego zażalenia Wojewoda Śląski (dalej: Wojewoda, organ), postanowieniem z dnia [...] nr [...] zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżąca wiadomość o decyzji z dnia [...] powzięła co najmniej w styczniu 2019r., a więc ponad 10 miesięcy od daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto wskazała na znajdujące się w aktach jej pismo z dnia 4 kwietnia 2019 r., w którym zwróciła się do organu pierwszej instancji o wyjaśnienie czy w związku z procesem budowlanym inwestorzy wykazali, że posiadają dostęp do drogi publicznej lub w jaki sposób opisali, że planowana inwestycja zostanie do niej podłączona. Zdaniem organu już treść powyższego pisma świadczy, że skarżąca wiedziała o robotach budowlanych prowadzonych na nieruchomości inwestorów.
Wojewoda wyjaśnił, że treść pisma Sądu Rejonowego w R. w sprawie przekazania projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce [...] przy ulicy S., wyjaśnienia złożone przez inwestorów przed organem pierwszej instancji oraz złożona przez nich kopia protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym w R. z dnia [...] na której obecna była skarżąca świadczą, że skarżącej wiadomym było zakończenie postępowania wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę.
Biorąc pod uwagę powyższe dowody organ uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z prawie rocznym uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższego za nieprzekonujący i niemający znaczenia dla sprawy zdaniem Wojewody jest argument, jakoby skarżąca o kwestionowanej decyzji dowiedziała się dopiero w dniu [...] tzn. po zapoznaniu się z projektem budowlanym na rozprawie przed Sądem Rejonowym w R. Zwrócił nadto uwagę, że gdyby nawet uznano, że skarżąca faktycznie dowiedziała się o decyzji z dnia [...] w tej dacie, to również należałoby przyjąć, że wniosek z 20 grudnia 2019 r. został złożony z uchybieniem terminu, bowiem z art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że może być on złożony dopiero po dniu, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- - art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozważenie przesłanek wznowienia postępowania z urzędu, podczas gdy strona wskazała na przesłankę z pkt 4 i pkt 5 art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego.
- - art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niezbadanie czy zachodzą przesłanki z tego przepisu, podczas gdy obszar odziaływania budynku objętego decyzją udzielającą pozwolenia na budowę obejmuje nieruchomość stanowiącą własność skarżącej, a stanowiącą służebność drogową na rzecz inwestorów, tym bardziej że dojazd widoczny na projekcie przebiega nie tylko po nieruchomości objętej służebnością lecz także po działce [...], która uprzednio nie należała do ostatnio wymienionej nieruchomości i nie mogła być przedmiotem obciążenia służebnością ustanowioną w 1954 r., co prowadzi do wniosku, że droga dojazdowa do nieruchomości inwestorów nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa,
- - art. 107 § 3 w związku z art. 140 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie przez organ zarzutów strony wskazanych w zażaleniu, a w szczególności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 79 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego,
- - art. 15 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nierozważenie stanu prawnego drogi dojazdowej do posesji inwestorów.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w wypadku ustalenia, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania organ powinien z urzędu ustalić czy nie zachodzą inne przesłanki wznowienia. Dodała, że żaden z organów nie wziął pod uwagę akt postępowania cywilnego, jak również nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się o zgromadzonym materiale dowodowym poprzestając na wyjaśnieniach inwestorów.
Wskazała, że organ odwoławczy pominął część zarzutów zawartych w zażaleniu, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U z 2021 r., poz. 137), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy).
Jednakowoż sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż skarga jest bezzasadna, gdyż tak zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.
Należy zaznaczyć, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji było zagadnienie dotyczące wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielająca M. i G. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej przy ulicy S. w R. Instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art.145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania.
Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu w pierwszej kolejności jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 Kodeksu, czyli zbadania czy wniosek został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero, jeżeli termin został zachowany, właściwy organ winien dokonać wznowienia postępowania (art. 149 § 1) w celu rozpatrzenia zasadności podanej przyczyny wznowieniowej, względnie dokonać decyzją odmowy wznowienia tego postępowania (art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. Pierwszy etap sprowadza się do formalnej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), pozwala na przejście do drugiego etapu tj. do postępowania rozpoznawczego, w ramach którego organ bada, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do przejścia do drugiego ze wskazanych powyżej etapów, gdyż wznowienie postępowania okazało się w ocenie organów niedopuszczalne z uwagi na uchybienie przez skarżącą terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Stąd też wszystkie zarzuty skarżącej dotyczące niezbadania kwestii oddziaływania obiektu budowlanego na działki należące do skarżącej czy kwestii prawidłowości dojazdu do przedmiotowego obiektu nie mogły być przez organy na tym etapie badane i oceniane.
Faktycznie organ pierwszej instancji przyznał, iż postępowanie zakończone wskazaną decyzją udzielającą pozwolenia na budowę toczyło się bez udziału skarżącej, która nie została uznana za stronę tego postępowania. Organ administracji architektoniczno- budowlanej bowiem uznał, że obszar oddziaływania projektu budowlanego - tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego obejmuje teren działki nr [...] stanowiącej własność inwestorów, w związku z czym odstąpił od pisemnego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W konsekwencji więc wobec pozbawienia strony możliwości uczestniczenia w postępowaniu, skarżąca powołała się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W kontekście tej przesłanki wznowieniowej bieg terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest uregulowany w art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, iż początek biegu tego terminu wyznacza dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Tak więc istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, kiedy skarżąca dowiedziała się o przedmiotowej decyzji – tj. decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] i czy zwróciła się z podaniem o wznowienie postępowania w przewidzianym w przepisie terminie jednomiesięcznym od tego momentu.
Jak wskazała skarżąca zarówno we wniosku z dnia 20 grudnia 2019 r. przesłanek wznowienia upatrywała w art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. gdy wyjadą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję oraz strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stanowisko to powtórzyła w zażaleniu i w skardze, przy czym w żadnym z tych pism nie zostało dokładnie wyjaśnione, o jakich to nowych okolicznościach faktycznych mowa.
Nadto nie zostało wykazane, kiedy o tych okolicznościach strona się dowiedziała. Skarżąca nie wskazała też, kiedy dowiedziała się o decyzji, która zakończyła kwestionowane postępowanie. We wniosku z dnia 20 grudnia 2019 r. skarżąca stwierdziła tylko, że termin na złożenie wniosku o wznowienie w niniejszej sprawie nie rozpoczął biegu, a w zażaleniu i w skardze wskazała, że dopiero na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu [...] zapoznała się z projektem budowlanym i uzyskała wiedzę w zakresie udzielonego pozwolenia na budowę.
Argumentacja skarżącej nie jest jednak przekonująca i trudno podzielić prezentowane przez Nią stanowisko. Jak wynika bowiem z całości zgromadzonych akt sprawy pomiędzy skarżącą a inwestorami trwa spór w zakresie ustalenia sposobu korzystania z nieruchomości i służebności. Dowodzi tego prowadzona przed Sądem Rejonowym w R. II Wydział Cywilny sprawa cywilna z powództwa skarżącej m.in. przeciwko inwestorom. Jak wynika z przedstawionego protokołu z rozprawy z dnia [...] na której skarżąca była obecna wraz z fachowym pełnomocnikiem, inwestor G. K. stwierdził "Pozwolenie na budowę zostało wydane przy uwzględnieniu istniejących służebności. Gdyby nie było służebności to nie otrzymalibyśmy pozwolenia na budowę". Z powyższego fragmentu zeznań inwestora w sposób oczywisty wynika, że w sprawie wydane zostało pozwolenie na budowę. W tym zatem dniu skarżąca się dowiedziała o wydaniu pozwolenia na budowę.
Także z wniosku z dnia 4 kwietnia 2019 r. złożonego do Wydziału Architektury Urzędu Miasta R. wynika, że skarżąca miała świadomość rozpoczęcia budowy na działce należącej do inwestorów i przeprowadzonym postępowaniu o pozwolenie na budowę. W odpowiedzi na to pismo organ administracji architektoniczno- budowlanej w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r. wyjaśnił, że inwestorzy w postępowaniu o pozwolenie na budowę wykazali służebności drogowe zapisane w księgach wieczystych [...] i [...]. Tak więc nie sposób podzielić twierdzenia skarżącej, że o decyzji udzielającej pozwolenia na budowę dowiedziała się dopiero na rozprawie w wymienionej sprawie cywilnej w dniu [...]. Można natomiast zgodzić się, że w tym dniu skarżąca dowiedziała się o treści tej decyzji i zapoznała się z zatwierdzonym projektem budowlanym. Jednak zwrot zawarty w art. 148 Kodeksu "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje powalające na identyfikację decyzji, której jej nie doręczono.
Dowiedzenie nie oznacza precyzyjnego określenia decyzji. Wystarczy wiedza o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1340/20). Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 6 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Bk 1439/18 "chodzi o obiektywne informacje dotyczące wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie. Nie jest natomiast konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeśli posiada informacje, czego dana decyzja dotyczy".
W twierdzeniach skarżącej pojawiają się zresztą wzajemnie wykluczające się informacje. Jednak z całości dokumentacji jednoznacznie wynika, że o wydaniu decyzji udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce inwestorów skarżąca wiedziała już w wymienionych powyżej datach (tzn. w styczniu czy w kwietniu 2019 r.), a zatem złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu 20 grudnia 2019 r. z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 należy uznać za spóźnione, czyli złożone z naruszeniem terminu wskazanego w art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach, skoro ustalono, że wniosek skarżącej został złożony z uchybieniem terminu brak było podstaw do dokonywania oceny czy wnioskodawczyni przysługuje przymiot strony postępowania. Tylko bowiem w razie ustalenie, że wniosek jest niewadliwy formalnie czyli złożony z zachowaniem ustawowego terminu, niezbędna jest ocena posiadania przez wnioskującą o wznowienie postępowania przymiotu strony.
Odnosząc się do wskazanej przez skarżącą drugiej podstawy wznowienia, tj. z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego – tj. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, to także w tym przypadku skarżąca nie dochowała ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku termin wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie wskazała wprost i wyraźnie o jakie nowe okoliczności. Jeśli dotyczy to służebności drogowej po jej działce, to w przypadku, gdy powołując się na obciążenie jej nieruchomości służebnością drogową wystąpiła w dniu 4 kwietnia 2019 r. z wnioskiem o udzielenie informacji, to w tym dniu powzięła wiadomość o nowych okolicznościach faktycznych.
Zatem składając wniosek o wznowienie postępowania zakończonego udzieleniem pozwolenia na budowę inwestorom dopiero w dniu 23 grudnia 2019 r., uczyniła to z naruszeniem jednomiesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie sposób też podzielić twierdzenia skarżącej, iż w sprawie naruszony został przepis art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do tego przepisu wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu następuje tylko na żądanie strony. Organ wszczyna z urzędu postępowania wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia (z wyjątkiem określonych w art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego).
Nie można jednak przyjąć stanowiska skarżącej, że w sytuacji gdy strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, to organ ma obowiązek rozważyć przesłanki wznowieniowe i wznowić postępowanie z urzędu. W żadnym wypadku, zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt II OSK 2352/19). Jak stwierdził Sąd w przywołanym wyroku, "gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej decyzją o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednak żadnego przepisu prawa.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjnym w wyroku z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 484/17 – "wszczęcie postępowania z urzędu, w tym również jego wznowienie – jest prawem organu i żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie".
Uwzględniając zatem powyższe rozważania zasadnie organy administracji orzekły o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu z art. 148 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa i skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 cytowanej ustawy.