Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 czerwca 2021 r., nr [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G., na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 9 ust. 8 i in. ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm. – dalej u.p.s.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku B.K. (dalej: strona, skarżąca) odmówiono przyznania jej zasiłku stałego.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że podstawą decyzji jest brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, uniemożliwiający przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Strona została poinformowana o zmianie terminu wywiadu na dzień 14 maja 2021 r., na co wyraziła zgodę. W wyznaczonym terminie, tj. w dniu 14 maja 2021 r. pod wskazanym adresem nikogo nie zastano. W związku z powyższym stronę poinformowano o nowym terminie wywiadu, wyznaczonym na 2 czerwca 2021 r. oraz wszelkich konsekwencjach wynikających z braku współpracy w tym zakresie. Ponownie w tym terminie nie zastano wnioskodawczyni pod wskazanym adresem. Poinformowała ona pracownika socjalnego w przesłanej wiadomości sms, że musi zawieźć córkę do [...] w Z. W odpowiedzi na liczne wiadomości sms pracownik zaproponował przesunięcie terminu wywiadu na co strona nie wyraziła zgody. Uniemożliwiło to pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu i rozeznanie, czy wymagane jest wsparcie ze strony pomocy społecznej. Nieobecność w miejscu zamieszkania w wyznaczonych terminach świadczy o braku współpracy z pracownikiem socjalnym i stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Wskazała, że informowała o niemożności obecności w czasie wywiadu środowiskowego. Musiała zawieść córkę do Z.. Wskazała na swą trudną sytuację życiową i brak zrozumienia ze strony pracowników socjalnych oraz celowe działania na jej niekorzyść. Cały czas z nimi stara się współpracować. Dokumentacja jest fałszowana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 29 lipca 2021 r., znak: SKO.PS/41.5/698/2021/9301/MP, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano m. in., że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko. Nieobecność w miejscu zamieszkania w wyznaczonych terminach świadczy o braku współpracy z pracownikiem socjalnym i stanowiło podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy.
Skargę na powyższą decyzję złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Wskazała, że jest to kłamstwo, iż nie współdziałała z pracownikiem socjalnym. Jest na każde zawołanie. Jej dokumentacja jest fałszowana. Musiała zawieźć córkę do [...] w Z., bo ta na to czekała. Zawsze informowała, że będzie nieobecna, jeśli tylko musiała być w innym miejscu. Wskazała na swój zły stan zdrowia oraz złą sytuację finansową. Pracownicy socjalni celowo i bezprawnie działają na jej niekorzyść.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.
Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zasady ogólne, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s.
W świetle art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Z kolei art. 11 ust. 2 u.p.s. stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, może stanowić podstawę m. in. do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.ś.r.). Z kolei według art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103.
W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się, że "Odmowa przeprowadzenia wywiadu lub uniemożliwienie prowadzenia wywiadu środowiskowego musi być kwalifikowane jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s." (wyrok WSA w Gdańsku z 6 maja 2022 r., III SA/Gd 922/21).
Organy podejmowały próby przeprowadzenia ww. wywiadu, jednak ostatecznie do niego nie doszło z przyczyn leżących po stronie skarżącej, np. z powodu wyjazdu do parku rozrywki w Z. Rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie wszelkich przesłanek legitymujących do otrzymania oczekiwanego świadczenia, a jednym z obowiązków jest poddanie się wywiadowi środowiskowemu. Pracownicy socjalni prowadzą wiele różnych spraw i mają wielu podopiecznych, stąd należy mieć to na uwadze. Nie można oczekiwać, że pracownik taki będzie stawiał się na żądania strony w czasie przez nią ustalonym. Osoby spełniające przesłanki do korzystania z pomocy społecznej co do zasady są osobami niepracującymi (z różnych powodów, np. zdrowotnych), a więc mającymi z założenia więcej czasu wolnego niż osoby pracujące.
Sąd opiera się na dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Skoro konkretne dowody znalazły się w aktach, to oznacza, że wiązały się z niniejszą sprawą, a nie inną, których skarżąca ma wiele.
Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego na dopuszczanie się przez pracowników socjalnych w kontrolowanym postępowaniu przestępstw w postaci fałszerstw, bądź jakichkolwiek innych. Jeśli do takich sytuacji dochodziło, należało zgłosić je w organach ścigania. Sąd administracyjny nie jest władny, by prowadzić w tym zakresie postępowanie i odnosić się do tego typu zarzutów zawartych w skardze.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w sposób dowolny.
Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 4, 11 ust. 2, 106 ust. 4, 107 ust. 1 u.p.s., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi