Uzasadnienie
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 listopada 2008 r. M. C. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł – zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skarżący, w wyznaczonym przez Sąd terminie uiścił wymagany wpis, a następnie, na druku urzędowego formularza wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając ów wniosek M. C. wskazał, że uważa swoją skargę za zasadną, a wobec braku stałego źródła dochodu nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W formularzu nie zostały zawarte jakiekolwiek inne informacje pozwalające na ocenę możliwości finansowych wnioskodawcy.
Wobec powyższego referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia formularza. Odpowiadając na to wezwanie M. C. nadesłał wypełniony druk formularza PPF. Wynika z niego, że wnioskodawca utrzymuje się z dorywczych tłumaczeń, nie posiada żadnego majątku ani tez stałego źródła dochodu. Do wniosku dołączone zostało zaświadczenie wystawione przez Powiatowy Urząd Pracy w P., z którego wynika, że M. C. jest osoba bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. Oprócz tego dołączono również odpis postanowienia Sądu Rejonowego w T., mocą którego dla skarżącego ustanowiono adwokata z urzędu.
Ponieważ informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego nadal nie pozwalała na rozpoznanie złożonego przezeń wniosku, pismem z dnia 24 lutego 2009 r. referendarz sądowy wezwał go do:
- - wskazania tytułu prawnego (własność, użytkowanie, najem, użyczenie) lokalu mieszkalnego (budynku) w którym zamieszkuje oraz podanie jego wielkości (w m2),
- - nadesłania dokumentów wskazujących na wysokość wydatków związanych z korzystaniem ze wskazanej wyżej nieruchomości,
- - przedłożenia zaświadczeń obrazujących łączną wysokość dochodów uzyskanych w 2008 r.
W odpowiedzi M. C., w piśmie procesowym z dnia [...] r. oświadczył, iż zamieszkuje w budynku mieszkalnym należącym do jego rodziców, do którego nie posiada tytułu prawnego i nie partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości. Uzyskiwane dochody maja charakter nieregularny i skarżący nie jest w stanie podać nawet ich orientacyjnej wysokości za 2008 r. Do wspomnianego pisma dołączono kserokopie dokumentów obrazujących stan prawny nieruchomości, zeznanie podatkowe za 2007 r. oraz szereg informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT 11) za 2008 r.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Trzeba zarazem podkreślić, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Odnosząc powyższe uwagi do wniosku złożonego przez M. C. nie można było stwierdzić, że wskazane przezeń okoliczności uzasadniają zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że wnioskodawca nie ponosi żadnych, stałych wydatków związanych z utrzymaniem się. Te, zgodnie z oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia [...] r., obciążają bowiem jego rodziców. Okoliczność ta jest zaś o tyle istotna, gdyż oznacza, że każdy dochód, który osiągnie skarżący, służy wyłącznie zaspokojeniu jego potrzeb. Z deklaracji podatkowych nadesłanych przy piśmie procesowym z dnia [...] r. wynika, że w 2008 r. M. C. osiągnął dochód [...] zł. Na podkreślenie zasługuje przy tym fakt, iż nie jest pewien, czy są to wszystkie dochody osiągnięte w 2008 r., skoro, ja zaznaczył skarżacy, termin do składania deklaracji jeszcze nie upłynął. Sytuacja, w której osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy nie posiada stałego źródła zatrudnienia, a zarazem pozostając na utrzymaniu rodziny nie jest zmuszona do ponoszenia stałych wydatków, pozwala stwierdzić, iż w głównej mierze to od aktywności wnioskodawcy w poszukiwaniu zleceń zależy wysokość dochodu.
W tym kontekście przypomnieć należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uzależnione od spełnienia bardzo rygorystycznych kryteriów. Osoba występująca z takim wnioskiem musi wykazać, że nawet przy największym wysiłku nie jest w stanie zdobyć środków na ten cel. W rozpoznawanej sprawie, w głównej mierze od działań skarżącego zależy, czy będzie dysponował środkami na poniesienie opłat sądowych i skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. Nie można więc z cała pewnością stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. Na marginesie wskazać jedynie należy, że skarżący uiścił wpis od skargi, będący na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem.
Na koniec zauważyć trzeba, że dla oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku nie jest wiążące orzeczenie innego sądu, ustanawiające adwokata dla strony w innym postępowaniu. Z przytoczonych wyżej powodów wniosek M. C. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.