Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w C. nałożył na C. Z. prowadzącego Firmę [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł (zgodnie z pkt 4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /t.j. Dz. U. 2007, Nr 125, poz. 874 z późn. zm./ oraz w wysokości [...] zł (zgodnie z pkt 1.1. załącznika, o którym mowa powyżej) z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty oraz bez wymaganej licencji. Łączna kwota nałożonych kar wyniosła [...] zł. Od decyzji organu I instancji C. Z. wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podał, iż w dniu [...] r. nie wykonywał transportu drogowego lecz jedynie prywatny przewóz ścinków materiałowych do ocieplenia altanki, użyczonym na tę okoliczność samochodem i dołączoną do niego wypożyczoną w wypożyczalni przyczepą bagażową. Brak zatem podstaw do wymierzenia mu kary.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], sprostowanym następnie z powodu omyłki pisarskiej postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył przepisy proceduralne dotyczące doręczeń i wskazał, iż jak wynika z akt sprawy oraz postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ odwoławczy wymieniona powyżej decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej została doręczona stronie w trybie, o którym mowa w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), a doręczenie to należy uznać za dokonane z dniem [...] r. Przedmiotowe w sprawie rozstrzygnięcie zostało wysłane do strony postępowania, jako pocztowa przesyłka polecona numer [...] w dniu [...] r. Przesyłka ta została jednak zwrócona do nadawcy w dniu [...] r. jako nie podjęta w terminie, po dwukrotnym awizowaniu.
Po zwrocie decyzji organ pierwszej instancji próbował doręczyć ją ponownie jako przesyłkę listową, a następnie zwrócił się o dokonanie doręczenia do właściwego miejscowo komisariatu Policji. W ten sposób decyzja została w dniu [...] r. doręczona dorosłemu domownikowi strony. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. organ pierwszej instancji bezzasadnie podejmował jednak kolejne próby doręczenia decyzji administracyjnej, skoro hipoteza jej doręczenia zastępczego przewidziana w przepisach prawa administracyjnego została wypełniona. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął w dniu [...] r. Tym samym C. Z. wnosząc pismem z dnia [...] r. nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym [...] odwołanie od decyzji doręczonej zastępczo w dniu [...] r. uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Odwołanie zostało bowiem wniesione 45 dni po upływie terminu do jego wniesienia.
Pismem z dnia [...] r. C. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na otrzymane postanowienie drugoinstancyjne. W skardze zakwestionował dokonane przez organ ustalenia stwierdzając, iż nakładającą na niego karę decyzję otrzymał dopiero w dniu [...] r., a tym samym odwołanie wniósł z zachowaniem ustawowego terminu. Natomiast przesyłka polecona, która została do niego w [...] r. skierowana wg jego ustaleń nie pochodziła od Urzędu Celnego w C. lecz Izby Celnej w K., a tym samym nie mogła zawierać decyzji pierwszoinstancyjnej. Nadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7, 8 oraz 44 §1 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o wstrzymanie wykonania decyzji pierwszoinstancyjnej (ten ostatni wniosek został przez Sąd oddalony postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r.).
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zaakcentował, iż bezspornym jest, że przesyłka kwestionowana przez stronę nadana została przez Urząd Celny w C. co jednoznacznie wynika z koperty opatrzonej pieczątką organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 134 k.p.a. albowiem Dyrektor Izby Celnej w K. mylnie uznał, iż odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący C. Z. złożył z uchybieniem terminu.
Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Wyjaśnić też należy, że w myśl art. 42 i 43 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W przypadku z kolei nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Stosownie z kolei do art. 44 § 1-4 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 doręczenie nastąpić może w sposób zastępczy pod warunkiem dwukrotnego awizowania przesyłki i zawiadomienia strony o fakcie i miejscu pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W przypadku niepodjęcia przesyłki pomimo powtórnego zawiadomienia doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Niewątpliwym w świetle przedłożonych Sądowi akt sprawy jest, że nakładającą na C. Z. kary decyzję z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] r. Wbrew twierdzeniom skarżącego pieczątki na kopercie jednoznacznie dowodzą bowiem, iż nadawcą przesyłki był Urząd Celny, a nie, jak twierdzi skarżący powołując się na otrzymane zaświadczenie (podpisane przez nie wskazanego z imienia i nazwiska pracownika Poczty), Izba Celna w K. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka ta nie została przez adresata podjęta. W konsekwencji organ II instancji uznał, że w dniu [...] r. nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze, a tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu [...] r. Ocena ta, zdaniem Sądu, była jednak nieuprawniona. Uszło bowiem uwadze organu II instancji, iż w istocie skuteczne doręczenie zastępcze nie nastąpiło albowiem przesyłka została skierowana na błędny adres strony.
Pomimo bowiem poprawnego wskazania w treści decyzji, iż adres C. Z. to ul. [...] w L., nie odebrana przesyłka, stosownie do dołączonej do akt sprawy koperty, została wysłana na adres ul. [...], błędnie wskazując tym samym numer mieszkania. Nie stanowiła skutecznego doręczenia zastępczego decyzji także druga, podjęta przez organ I instancji, próba doręczenia. Ponownie wysłaną, także nie odebraną przez adresata decyzję organ I instancji wprawdzie tym razem poprawnie już zaadresował, jednak ani z pieczątek i adnotacji na kopercie, ani też ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika by przesyłka była przez doręczyciela powtórnie awizowana.
W konsekwencji przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona dopiero przez działającego na prośbę organu w ramach pomocy prawnej funkcjonariusza Policji, który w dniu [...] doręczył decyzję matce C. Z. W konsekwencji wniesienie przez C. Z. odwołania w dniu [...] r. (potwierdzona stemplem data nadania pisma w placówce pocztowej) nastąpiło w ustawowym terminie, co zresztą podkreślił organ I instancji w piśmie przekazującym Izbie Celnej wniesione przez stronę odwołanie.
Rozpoznając ponownie wniesione przez C. Z. odwołanie orzekający w sprawie organ II instancji uwzględni zawarte powyżej wskazania i rozpatrzy odwołanie merytorycznie.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że kontroli podlegało w niniejszej sprawie jedynie postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mające zatem charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nakładającej na stronę kary w wysokości łącznej [...] zł.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a., a także § 18 w zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).