Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 13a, art. 27 ust.1 oraz art. 28 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego na rzecz A. Z. (dalej strona lub skarżący) uchylił z dniem 1 kwietnia 2020 r. prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego zgodnie z informacją z [...] r. na dzieci E. i P. Z. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że z orzeczenia sądu powszechnego wynika, że opiekę nad wskazaną dwójką dzieci sprawuje matka, a tym samym strona takiej opieki nie sprawuje.
Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wnioskowano o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o pozostawienie stronie przysługującego świadczenia. W motywach odwołania strona podniosła, że mocą ugody sporządzonej [...] r. sprawuje opiekę nad dwójką dzieci i w ocenie odwołującego ugoda ta jest prawomocna i wykonalna. W dalszej części wskazano na nieudolne działania Policji i kuratora sądowego z dnia [...] r., kiedy to nie odebrano matce dzieci, które powinny być pod jego opieką. Strona podniosła, że wydane zostało postanowienie o przyznaniu opieki nad wskazaną powyżej dwójką dzieci matce, jednakże postanowienie to nie jest prawomocne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka uchylenia prawa do pobierania świadczenia wychowawczego, ponieważ nie występują przesłanki uzasadniające jego przyznanie, a w szczególności występuje brak wspólnego zamieszkiwania z dziećmi.
Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Decyzji organu odwoławczego zarzucono naruszenie postanowień art. 7 w związku z art. 77, z art. 88 z art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie dowolnych nieznajdujących potwierdzenia w treści zebranego materiału dowodowego ustaleń faktycznych; naruszenie postanowień art. 136 § 1 w związku z art. 75 powyższego Kodeksu, które mogło mieć wpływ na treść decyzji polegające na pominięciu jako dowód w sprawie dokumentów załączonych do odwołania; naruszenie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego błędną wykładnię i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy w świetle materiału dowodowego był uprawniony do otrzymywania powyższego świadczenia.
W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za wnioskowanym rozstrzygnięciem. Skarżący w końcowej części skargi podkreślił, że utrzymanie w mocy decyzji organów administracji stanowiło będzie usankcjonowanie bezprawnych działań S. Z. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zakres kontroli sprawowanej przez Sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją, Sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami.
W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu między skarżącym a organami administracji publicznej obu instancji sprowadza się do tego, czy w sytuacji faktycznej występującej w tej sprawie zasadnym było wydanie decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego. Udzielenie odpowiedzi na tak postawione pytanie wymaga wpierw odwołania się do regulacji prawnych dotyczących wymogów, które należy spełniać, aby móc otrzymywać przedmiotowe świadczenie. Stosownie do postanowień art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 przywoływanej na wstępie ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Z treści przywołanego przepisu wprost wynika, że otrzymywanie powyższego świadczenia uzależnione jest od faktu wspólnego zamieszkiwania dziecka z rodzicem oraz pozostawanie dziecka na jego utrzymaniu.
Podkreślić należy, że ustawodawca w omawianym zakresie odnosi się wyłącznie do elementów związanych ze stanem faktycznym, natomiast pomija całkowicie uwarunkowania prawne związane z unormowaniem sytuacji dziecka i tego, przy którym rodzicu dziecko winno przebywać.
Po przedstawieniu stanu normatywnego odnieść należy się do stanu faktycznego, który występuje w rozpoznawanej sprawie i który determinuje podejmowane przez organy administracji rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że skarżący z uwagi na podpisaną [...] r ugodę z matką dzieci, zgodnie z informacją z [...] r. uzyskał prawo do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci. Sytuacja w tym zakresie uległa zmianie, ponieważ Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] zmienił postanowienia ugody z [...] r. w ten sposób, że wykonywanie pieczy nad małoletnimi dziećmi powierzył matce. Równocześnie na postanowieniu tym znajduje się adnotacja, że z dniem [...] r. postanowienie to jest wykonalne. W następstwie takiej zmiany stanu prawnego w sprawie jak i faktycznego, organ pierwszej instancji obowiązany był do wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego otrzymywanego przez skarżącego.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący akcentuje, że działania matki dzieci były bezprawne i spowodowały, że nie mógł on sprawować pieczy nad dwójką wspólnych dzieci. Sąd administracyjny nie może wypowiadać się w sprawach przynależących do kompetencji sądu powszechnego, jak również nie może dokonywać oceny trafności i zasadności podejmowanych rozstrzygnięć. W ramach sądowej kontroli sąd administracyjny ocenia jedynie, czy materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej jest wystarczający do wydania spornej decyzji. Oznacza to, że działania skarżącego zmierzające do przejęcia sprawowania bezpośredniej pieczy nad dwojgiem dzieci, w tym przywoływane czynności procesowe, dla rozpoznawanej sprawy nie maja żądnego znaczenia. Te okoliczności skarżący może podnosić w ramach postępowania przed sądem powszechnym, natomiast dla organów administracji kluczowym orzeczeniem jest postanowienie z [...] r., ponieważ zmienia ono całkowicie sytuację prawną w jakiej znajduje się skarżący w zakresie ubiegania się o świadczenie wychowawcze.
Trafnie skarżący podnosi, że postanowienie to nie jest prawomocne, jednakże jego uwadze umknęła jedna okoliczność, a mianowicie dla wywoływania skutków prawnych przewidzianych tym postanowieniem nie jest niezbędne legitymowanie się statusem prawomocności, ponieważ postanowienie to jest wykonywalne z chwilą wydania i znalazło to odzwierciedlenie w jego treści, zatem okoliczność ta przesądza o tym, że wniesienie środka zaskarżenia nie skutkuje wstrzymaniem jego wykonalności. Fakt ten posiada dla organów administracji istotne znaczenie, ponieważ wymusza na nich podjęcie określonych działań zmierzających do dostosowania sytuacji prawnej skarżącego w zakresie prawa do świadczenia wychowawczego do stanu wynikającego z treści tego postanowienia. Na marginesie można zauważyć, że działania skarżącego zmierzające do odzyskania dzieci, potwierdzają jedynie to, że obecnie dzieci pozostają z matką, a tym samym stosownie do postanowień art. 4 przedmiotowej ustawy skarżący nie spełnia wymogów formalnych do otrzymywania świadczenia wychowawczego.
W świetle przedstawionej analizy stanu normatywnego i faktycznego występującego w sprawie nie sposób doszukać się w działaniu organów administracji naruszeń prawa. Sygnalizowane przez skarżącego problemy związane z prawidłową realizacją władzy rodzicielskiej i wykonywaniem ugody z [...] r. w ramach tego postępowania nie mogły być przedmiotem analizy i rozważań, ponieważ przynależą do kompetencji sądów powszechnych. Sąd administracyjny powołany natomiast jest jedynie do kontroli prawidłowości decyzji administracyjnych wydawanych przez organy i podmioty administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
mr