Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. W druku podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe zamieszkując w budynku o pow. 100 m2. i wartości około 120.000,00 zł oraz drugi budynek mieszkalny o pow. 40 m2 (do generalnego remontu). Źródłem utrzymania się rodziny wnioskodawców są emerytury w łącznej wysokości 3867 zł netto miesięcznie. Z zestawienia sporządzonego przez wnioskodawców wynika, że na utrzymanie gospodarstwa domowego przeznaczają miesięcznie 1400 zł; opłaty za media to wydatek rzędu 300 zł; koszty leczenia i rehabilitacji to 1000 zł; a spłata zaciągniętej pożyczki wynosi 400 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżących do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw, koszty rehabilitacji itp.,
- - udokumentowanie wysokości uzyskiwanych dochodów,
- - udokumentowanie wysokości raty pożyczki oraz podanie celu na jaki została ona zaciągnięta.
Na wezwanie to nie udzielono odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od wykazania przez stronę istnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku. Co do zasady rozpoznając wniosek należy opierać się na informacjach zawartych w druku formularza, nie mniej jednak, o ile budzą one zastrzeżenia względem kompletności oraz wiarygodności – ustawodawca przewidział możliwość wezwania strony do nadesłania tzw. dokumentów źródłowych (art. 255 P.p.s.a). Ich weryfikacja, dokonywana z uwzględnieniem informacji zawartych w druku formularza pozwala ocenić na ile strona jest w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania. Trzeba w tym miejscu stanowczo podkreślić, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku.
Uzyskanie dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego strony w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o jej sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504).
W niniejszej sprawie okoliczności powołane przez skarżących budzą daleko idące wątpliwości, a wobec tego nie można było bezkrytycznie uznać, że zasadnym będzie przychylenie się do złożonego wniosku.
Przede wszystkim uwagę zwracają wysokie koszty leczenia i rehabilitacji (1000 zł), których co do zasady nie można z góry zakwestionować, nie mniej jednak które należałoby przynajmniej w części uprawdopodobnić, chociażby poprzez nadesłanie części dokumentacji medycznej lub faktur z apteki Nic nie wiadomo również na temat celu, na jaki zaciągnięta została pożyczka, której spłata została potraktowana jako bieżący koszt utrzymania. Wnioskodawcy w druku formularza wspominali co prawda o konieczności zaciągnięcia kredytu na remont dachu, nie mniej jednak nie wiadomo, czy pożyczka ta dotyczyła tej inwestycji. Trudno również odnieść się do informacji na temat "opłat za media" w wysokości 300 zł oraz "kosztów utrzymania gospodarstwa domowego" w kwocie 1400 zł. Doświadczenie uczy, że co do zasady opłaty za media wchodzą w skład kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, jednakże jeżeli skarżący mieli co innego na myśli, to kwestię tę należało wyjaśnić, zwłaszcza że wspomniane koszty nie należą do najmniejszych.
Oceniając możliwości finansowe strony na względzie mieć należy, że wpis od skargi, będący zasadniczym wydatkiem na obecnym etapie postępowania wynosi 100 zł, a biorąc pod uwagę wysokość dochodów stron nie można stwierdzić, że będzie to kwota stanowiąca dla nich istotny wydatek.
Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.