Uzasadnienie
W rozpoznawanej sprawie starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1156/15 zwolnił skarżącą M. B. od wpisu od skargi, odmawiając jednocześnie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. co do zwolnienia z kosztów sądowych w całości i ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. odrzucił sprzeciw skarżącej od powołanego postanowienia referendarza jako wniesiony z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt. II OZ 389/16 oddalił zażalenie skarżącej na przywołane postanowienie Sądu z dnia 9 marca 2016 r. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone skarżącej w dniu 2 maja 2016 r.
W następstwie powyższego, w dniu 6 maja 2016 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2016 r. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że pomoc prawna jest jej niezbędna ze względu na zły stan zdrowia, informując jednocześnie o konieczności kontynuacji leczenia szpitalnego. W treści zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 9 marca 2016 r., skarżąca nadto podniosła, że składając sprzeciw za pośrednictwem operatora "A" S.A. nie wiedziała, że w tym przypadku nie decyduje data nadania przesyłki lecz termin jej wpływu do Sądu. Oświadczyła także, iż o wyborze "A" S.A. zadecydowała odległość od punktu pocztowego oraz niskie koszty oferowanych przez tegoż operatora usług.
Dodatkowo wskazała, iż kierowała już do Sądu korespondencję (przy pomocy bliskich) za pośrednictwem operatora "A" S.A., jednakże przed odrzuceniem sprzeciwu nie otrzymała żadnych informacji o nieterminowym przesyłaniu pism. Zwróciła uwagę na stale pogarszający się jej stan zdrowia, na dowód czego załączyła kopię karty informacyjnej ze szpitala.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej zwanej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do treści art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wnioskodawca powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Konieczną przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu stanowi również powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.).Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie.
W ocenie Sądu, w oparciu o normy powyżej przywołane, jak również mając na względzie, że pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony, powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu - wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu należało uznać za zasadny.
W uchwale z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt I OPS 1/15, w której Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, że oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w sprawie sądowoadministracyjnej, w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie, wskazał równocześnie, że ochronie praw strony służy instytucja przywrócenia terminu. Strona może zwrócić się o nie, jeżeli nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Argumentacja wskazująca na zły stan zdrowia skarżącej, a także jej wiek (74 lata) zasługuje na uwzględnienie. Nadto skarżąca jako nieprofesjonalista nie mogła wiedzieć, iż dla prawidłowego wysłania korespondencji i zachowania terminu – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - konieczne jest nadanie przesyłki w placówce "C" S.A., jako upoważnionego ustawowo operatora publicznego. Jest to tym bardziej wiarygodne, że w ostatnim czasie wielokrotnie w mediach powtarzane były informacje o zawartej z "A" S.A. umowie w zakresie doręczania korespondencji sądowej. Z powyższego skarżąca mogła wywieść mylny wniosek, że "A" S.A. jest operatorem za pośrednictwem którego można skutecznie przekazać pisma do sądu.
Nie sposób bowiem wymagać od laika szczegółowej i dogłębnej znajomości przepisów o terminach doręczeń - tym bardziej, że sporną przesyłkę skarżąca nadała, choć za pośrednictwem innego podmiotu niż "C" S.A., to w terminie do dokonania przewidzianej prawem czynności. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, ze skarżąca przy nadaniu przesyłek sądowych niejednokrotnie korzysta z pomocy innych osób.
W świetle powyższego, a także w okolicznościach sprawy Sąd stwierdził, że wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, zostały spełnione. Uchybienie terminu wywołuje dla skarżącej negatywne skutki w postaci niemożności skorzystania z prawa do rozpoznania sprzeciwu. Skarżąca zachowała termin 7 dni do złożenia wniosku, a wraz z nim dopełniła czynności – ponowiła sprzeciw i uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Nadto w załączeniu zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 9 marca 2016 r., skarżąca ponownie na druku urzędowego formularza PPF wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
W konsekwencji kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócić skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu.