Uzasadnienie
Radca prawny R. S. działając z pełnomocnictwa "A" w K. wnioskiem z dnia 18 grudnia 2014 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o wydanie wypisu z rejestru budynków oraz lokali dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., w zakresie numeru księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Jako interes prawny uprawniający do uzyskania danych o podmiocie ewidencji powołał się na bezskuteczność egzekucji komorniczej w sprawie egzekucyjnej KM [...].
Do wniosku została dołączona kopia zawiadomienia Komornika Sądowego o bezskutecznej egzekucji.
Pismem z dnia 17 lutego 2015 r. w/w został wezwany do uzupełnienia wniosku przez wskazanie interesu prawnego w uzyskaniu danych podmiotowych, których udostępnianie, w myśl art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, objęte jest szczególną ochroną.
Wobec nieuzasadnienia wniosku Prezydent Miasta K. na podstawie art. 7d pkt 1, art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 570 ze zm., zwanej dalej p.g.k lub ustawą), decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił radcy prawnemu R. S. działającemu w imieniu "A" w K. wydania wypisu z rejestru budynków i rejestru lokali zawierających informacje o numerze księgi wieczystej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca niebędący właścicielem nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku winien wskazać interes prawny upoważniający go do uzyskania żądanych danych. Dotyczy to również informacji o numerze księgi wieczystej, gdyż informacje te stanowią dane osobowe. Ubieganie się o udzielenie informacji o majątku dłużnika świadczy o istnieniu interesu faktycznego, a nie interesu prawnego.
W odwołaniu od tej decyzji radca prawny R. S. wniósł o jej uchylenie i nakazanie podania numeru księgi wieczystej. Wskazał, iż traktowanie numeru księgi wieczystej jako informacji o charakterze podmiotowym nie znajduje uzasadnienia w treści ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto wskazał na jawność danych zawartych w księgach wieczystych zgodnie z art. 2 ustawy o księgach wieczystych. Podał, że interes prawny wnioskodawcy wynika z przepisów art. 943 Kodeksu postępowania cywilnego nakładającego na wierzyciela obowiązek przedłożenia odpisu z księgi wieczystej nieruchomości dłużnika oraz wskazania uczestników postępowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 7b ust. 2 pkt 2 Prawa geodezyjnego i Kartograficznego, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 24 ust. 4 p.g.k., każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Jednocześnie, udostępnienie informacji zawierających dane osobowe właściciela i podmiotów, w których władaniu znajdują się grunty i budynki na żądanie podmiotów innych niż właściciele, władający oraz organy administracji publicznej jest możliwe, jeżeli posiadają interes prawny w ich otrzymaniu (art. 24 ust. 5 p.g.k.). Księgi wieczyste są jawne (art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), jednakże we wniosku o wydanie odpisu księgi wieczystej należy podać numer księgi wieczystej jako sposób identyfikacji tej księgi (§ 23 pkt 1 rozporządzenia w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, Dz. U. z 2013 r. poz. 1407).
Oznacza to, że dysponowanie adresem, numerem działki, czy danymi opisującymi właściciela, czy też władającego nieruchomością, nie jest wystarczające, aby uzyskać dostęp do danych zawartych w księdze wieczystej. Jednocześnie, w ramach projektu informatycznego Ministerstwa Sprawiedliwości – Nowa Księga Wieczysta, możliwy jest bezpośredni wgląd do ksiąg wieczystych. Aby przeglądać księgi wieczyste za pośrednictwem portalu http://ekw.ms.gov.pl również należy podać numer księgi wieczystej. Księga wieczysta zawiera cztery działy, z których drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Tym samym, podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, będzie mógł z łatwością uzyskać dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do tej nieruchomości, takich jak: imię, nazwisko, imiona rodziców, numer ewidencyjny PESEL. Uzyskanie numeru księgi wieczystej umożliwia zatem uzyskanie obszernej informacji o właścicielu nieruchomości.
Ponieważ we wniosku stwierdzono, że udostępnienie numerów ksiąg wieczystych dla konkretnie wskazanej nieruchomości jest wnioskodawcy niezbędne dla postępowania egzekucyjnego, to należało przyjąć, że żądanie w istocie było żądaniem udzielenia informacji nie tylko o charakterze przedmiotowym, ale także podmiotowym. W związku z tym, aby żądanie udzielenia informacji o numerze księgi wieczystej było skuteczne, wnioskodawca musi posiadać interes prawny do uzyskania takiej informacji.
W tym względzie organ odwoławczy powołał się na stanowisko sądów administracyjnych zaprezentowane m.in. w sprawach: sygn. akt III SA/Kr 1360/14, sygn. akt III SA/Kr 397/13, sygn. akt I OSK 1839/12 oraz sygn. akt I OSK 1839/12. Zdaniem WINGiK odwołująca się strona swojego interesu nie może wywodzić z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Interes prawny jest bowiem kategorią materialnoprawną. Jego wykazanie wymaga wskazania przepisu prawa materialnego zobowiązującego organ do wydania dokumentu lub uprawniającego wnioskującego do jego otrzymania. Wnioskodawca przyznał w złożonym wniosku, że żądane informacje są mu potrzebne w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tym samym powołał się jedynie na swój interes faktyczny, a nie prawny. Zdaniem organu nie można bowiem uznać za przepisy uzasadniające interes prawny norm proceduralnych regulujących w kodeksie postępowania cywilnego kwestie dotyczące postępowania egzekucyjnego, w tym hipoteki.
Wynika to z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych m.in. z wyroków w sprawach: sygn. akt I OSK 560/06; sygn. akt II SA/Gl 1054/07, sygn. akt II SA/Gl 1055/07; sygn. akt III SA/Gd 150/08, sygn. akt III SA/Wr 599/07, sygn. akt II SA/Ol 185/08, sygn. akt III SA/Gd 77/08, sygn. akt II SA/Sz 1134/07, sygn. akt II SA/Sz 1135/07, sygn. akt I OSK 189/09, sygn. akt II SA/Gl 752/09, sygn. akt I OSK 638/10. Ujawnienie majątku dłużnika należy bowiem do sfery postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a nie do procedury postępowania administracyjnego.
W konkluzji organ odwoławczy uznał, że wnioskodawca zwracając się do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o ustalenie numeru księgi wieczystej wskazanej nieruchomości, faktycznie żądał udzielenia informacji o podmiocie ewidencji, nie wskazując przy tym przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby jego interes prawny w uzyskaniu przedmiotowej informacji.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję odwoławczą działając przez radcę prawnego Zrzeszenie Właścicieli i Zarządców Domów w K., wniosło o jej uchylenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 24 ust. 5 p.g.k., w sytuacji gdy numer księgi wieczystej stanowi jedynie informację o charakterze technicznym i tym samym jego ujawnienie nie zasługuje na odmowę. Nadto powtórzono zawartą wcześniej w odwołaniu argumentację co do interesu prawnego wnioskodawcy opartego na treści art. 943 Kpc, oraz co do powszechnej jawności ksiąg wieczystych.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. wniósł o jej oddalenie, powtarzając w ogólnym zarysie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo dla uzasadnienia swojego stanowiska powołał się na treść pisma Głównego Geodety Kraju z dnia 16 czerwca 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
Zgodnie z art. 24 ust. 4 p.g.k. każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Wg. ust. 5 Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
- 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
- 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
- 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie.
Jak to zasadnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co stwierdził m.in. NSA w wyroku z 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1839/12, księgi wieczyste są jawne (art. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece), jednakże we wniosku o wydanie odpisu księgi wieczystej należy podać numer księgi wieczystej jako sposób identyfikacji tej księgi (por. § 23 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, Dz. U. z 2013 r., poz. 1407). Oznacza to, że dysponowanie adresem, numerem działki, czy danymi opisującymi właściciela czy też władającego nieruchomością nie jest wystarczające, aby uzyskać dostęp do danych zawartych w księdze wieczystej.
Jednocześnie, w ramach projektu informatycznego Ministerstwa Sprawiedliwości – Nowa Księga Wieczysta, możliwy jest bezpośredni wgląd do ksiąg wieczystych. Systemem NKW stopniowo obejmowane są kolejne wydziały ksiąg wieczystych w sądach rejonowych na terenie całego kraju. Aby przeglądać księgi wieczyste za pośrednictwem portalu http://ekw.ms.gov.pl również należy posiadać numer księgi wieczystej. Nie ma możliwości korzystania z innych danych.
Księga wieczysta zawiera cztery działy, z których drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 u.k.w.h.). Informacje zawarte w księdze wieczystej są więc danymi o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Tym samym, podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, będzie mógł z łatwością uzyskać dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do nieruchomości.
Dlatego też żądanie podania numeru księgi wieczystej dotyczy danych o charakterze podmiotowym w rozumieniu art. 24 ust. 5 p.g.k., przez co skarżące Zrzeszenie powinno wykazać posiadanie interesu prawnego w udostępnieniu mu żądanych danych (zob. również wyrok WSA w Lubliniec z 4 lutego 2014 r., III SA/Lu 638/13). Skarżący argumentuje, że księgi wieczyste są jawne, zatem dane te powinny mu być udostępnione. Czym innym jest jednak fakt jawności ksiąg wieczystych (art. 2 u.k.w.h.), a czym innym obowiązek organu ewidencyjnego z zakresu geodezji i kartografii dotyczący udostępniania informacji. Organ administracyjny działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji), a skoro art. 24 ust. 5 ustawy wymaga legitymowania się przez wnioskodawcę interesem prawnym, to organ – by udostępnić takie dane – musi ustalić, czy podmiot ten ów interes posiada.
Skarżący oświadczył, że udostępnienie numeru księgi wieczystej dla konkretnie wskazanej nieruchomości jest mu niezbędne dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie o wierzytelność.
W zakresie interesu prawnego wskazać należy na uchwałę NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04. Stwierdzono tam m. in. że w postępowaniu administracyjnym interes ten wywodzi się z przepisów prawa materialnego, a jedynie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2008 r., III SA/Kr 425/08, zauważono, że "(...) doktryna i orzecznictwo sądowe dopuszcza taki generalny pogląd, że norma prawa materialnego, z którego podmiot wywodzi swój interes prawny, nie musi należeć do prawa administracyjnego, a może należeć przykładowo do prawa cywilnego. Jednak takie generalne poglądy należy rozważyć i ocenić na gruncie konkretnej sprawy."
Skarżący w toku postępowania administracyjnego jednak wywodził swój interes z przepisów proceduralnych zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego, a nie materialnych. Przepisy proceduralne służą jedynie dochodzeniu uprawnień, czy ochrony praw, wynikających prawa materialnego, mają więc rolę służebną wobec przepisów o charakterze materialnym.
Nie można więc tu mówić o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego, a co najwyżej o posiadaniu interesu faktycznego. Jak to stwierdził organ odwoławczy powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, żądanie skarżącego Zrzeszenia zmierza faktycznie do ujawnienia majątku dłużnika, które należy do sfery postępowania cywilnego, a nie do procedury postępowania administracyjnego.
Również z zasady jawności ksiąg wieczystych skarżący nie może wywodzić obowiązku działania organu geodezyjno-kartograficznego, gdyż jego kompetencje i obowiązki wynikają przede wszystkim z ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skoro art. 24 ust. 5 p.g.k. wymaga ustalenia przez organ posiadania interesu prawnego wnioskodawcy, to należało go ustalić. Organ postąpił tu prawidłowo. Skoro skarżące Zrzeszenie interesu prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. nie wykazało, to zasadnie organy orzekające odmówiły mu podania numeru księgi wieczystej dla wskazanej we wniosku nieruchomości.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
ec