Uzasadnienie
W dniu 12 maja 2020 r. J. G. złożył do Wójta Gminy L. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem swojej nieżyjącej już matki J. K. Do wniosku zostały dołączone wymagane prawem dokumenty w tym wypis z treści orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dn. [...] r. nr akt [...], którym ojczym wnioskodawcy został uznany trwale za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji.
Decyzją z dnia [...] r.nr [...] Wójt Gminy L. odmówił wnioskodawcy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że niepełnosprawność nie powstała w okresie o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy.
Od tej decyzji odwołanie złożył jej adresat. Podniósł, że opiekuje się niepełnosprawnym od 2018 r. Od 20 lat porusza się on na wózku inwalidzkim, ma niedowład prawostronny. Ponadto choruje na cukrzycę, nadciśnienie, jest po przebytym udarze mózgu oraz ma wszczepiony rozrusznik serca. Wnioskodawca wskazał również, że w dniu [...] r. zrezygnował z pracy by opiekować się niepełnosprawną matką i jej mężem, a po śmierci matki w dniu [...] r. tylko mężem matki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zaskarżoną obecnie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. poz. 111 z 2020 r. ze zm.). Zgodnie z aktualnym brzmieniem jej art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r, o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium wskazało, że data powstania niepełnosprawności nie ma wpływu na prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji art. 17 ust. 1b nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia. Jednakże powyższe nie jest wystarczające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Podstawową przesłanką, jest bowiem obowiązek alimentacyjny, który musi ciążyć na osobie ubiegającej się o to świadczenie wobec osoby wymagającej opieki.
W konsekwencji w świetle wykładni językowej art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie może być odwołującemu przyznane ponieważ: 1) nie jest ojcem osoby wymagającej opieki, 2) nie jest "opiekunem faktycznym dziecka", 3) nie została ustanowiony rodziną zastępczą spokrewnioną, 4) nie jest inną osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.
Decyzję tę do tutejszego Sądu zaskarżył jej adresat. Domagając się przyznania świadczenia, albo uchylenia decyzji organu II instancji zarzucił organowi odwoławczemu "naruszenie interesu prawnego - poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku całodobową i długotrwałą opieką nad ojczymem - przejawiającą się w tym, iż brak przyznania świadczenia spowoduje iż ojczym zostanie pozbawiony jakiejkolwiek faktycznej opieki i pomocy, zwłaszcza, że brak jest osób najbliższych które mogły by zaopiekować się ojczymem, jak i brak zgody ojczyma co do zgody aby inne osoby mogły się nim opiekować, oraz naruszenie - poprzez fakt iż brak przyznania świadczenia spowoduje de facto obowiązek pomocy finansowej i opieki ze strony osoby skarżącego, bowiem ojczym stale przebywa ze skarżącym i jest pod jego opieką".
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Krąg uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyznacza art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. poz. 111 z 2020 r.). Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 17 ust.1a osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- - rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- - nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- - nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że decyzje organów administracji są prawidłowe, przy czym na pełną akceptację zasługuje uzasadnienie rozstrzygnięcia SKO w Częstochowie. Wnioskodawca nie jest spokrewniony z mężem swojej matki. Nie ciąży zatem na nim obowiązek alimentacyjny. Nie można go zatem zaliczyć do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Zarzut "naruszenia interesu prawnego" jest więc niezasadny.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.