Uzasadnienie
W treści skargi z dnia 10 listopada 2016 r. K.G. wniósł o zwolnienie z wpisu od skargi podnosząc, iż nie posiada stałego źródła dochodu i utrzymuje się z prac dorywczych.
Następnie, odpowiadając na wezwanie z dnia 9 grudnia 2016 r. skarżący nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca podkreślił, że jest osobą bezrobotną, mieszka u rodziców, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i utrzymuje się z prac dorywczych uzyskując z tego tytułu około 550 zł miesięcznie.
Wezwaniem z dnia 23 grudnia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o:
- - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw, itp.,
- - przedłożenie dokumentów obrazujących wysokość dochodów osiąganych przez jego rodziców oraz podanie ich składników majątkowych (nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł).
W wyznaczonym w tym wezwaniu siedmiodniowym terminie K. G. nie udzielił na to wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.
Odnosząc się do wniosku skarżącego trzeba podnieść, iż w myśl zasady określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie zareagował na wezwanie z dnia 23 grudnia 2016 r. i nie uprawdopodobnił oświadczeń, które podniósł w swoim wniosku. Nie nadesłał mianowicie jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby wysokość obciążających go wydatków związanych z utrzymaniem, jak również nie podał ani nie udokumentował dochodów i stanu majątkowego swoich rodziców.
W tym miejscu należy podkreślić, że z art. 252 §1 p.p.s.a. wynika wprost, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach strony, a także o jej stanie rodzinnym. Pojęcie "stanu majątkowego i dochodów strony" nie jest przy tym tożsame z "jej majątkiem". Zakres tego sformułowania jest bowiem zbliżony do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (utrwalone stanowisko judykatury wyrażone między innymi w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, publ. Lex nr 181557, z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1105/11, z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I GZ 454/13 oraz z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 100/14 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).
Należy wprawdzie przyznać, że rodzice strony postępowania sądowoadministracyjnego, jak też inne osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie, nie biorą udziału w tym postępowaniu i nie mają obowiązku uiszczenia za nią wpisu, jednak informacja o ich sytuacji materialnej i wysokości osiąganych dochodów pozwoliłaby na precyzyjne ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i obiektywnych możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 385/13 - orzeczenie dostępne w CBOSA).
Równocześnie przyjdzie podkreślić, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między rodzicami i dziećmi, a w szczególności art. 128 tego Kodeksu nakładają na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne. Zgodnie zaś z utrwalonym i wielokrotnie wyrażanym w judykaturze stanowiskiem, do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, publ. Lex nr 8963 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 115/06, z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 513/10 i z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 11/14 - orzeczenia dostępne w CBOSA).
W tym kontekście wezwanie wnioskodawcy o złożenie oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego rodziców było konieczne. W formularzu "PPF" (rubryka nr 5) podał on bowiem wyraźnie, iż zamieszkuje z rodzicami i choć równocześnie deklarował samotne gospodarowanie, to jednak oświadczenie to nie zostało przezeń poparte żadnymi bliższymi wyjaśnieniami czy też okolicznościami mogącymi ten fakt uprawdopodobnić.
Wspomniane wyżej wezwanie z dnia 23 grudnia 2016 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 stycznia 2017 r., W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 10 stycznia 2017 r. K. G. nie udzielił na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. Tymczasem trzeba zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku pełnego i wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To na nim spoczywa więc obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak wykonania przez stronę obowiązków nałożonych nań w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest więc przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w CBOSA).
Mając na względzie zaprezentowane wyżej rozważania stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Wymóg, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie został zatem w sprawie zachowany i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.