Uzasadnienie
W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi na decyzję Wojewody [...] został ustalony na kwotę [...] zł, stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
W terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu skarżący, na druku urzędowego formularza wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. L.C. złożony wniosek uzasadnił bardzo trudną sytuacją materialną. Skarżący wskazał, że ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci, które utrzymuje z dochodu w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Skarżący około [...] zł przeznacza co miesiąc na opłacenie mediów, około [...] zł na leczenie swoje i dzieci, część sumy na spłatę zaciągniętych zobowiązań, resztę zaś na bieżące potrzeby. Dochód wnioskodawcy jest obciążony świadczeniem alimentacyjnym na dzieci z byłego małżeństwa w kwocie [...] zł.
Na wezwanie referendarza sądowego L. C. nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną.
W oparciu o nie ustalono, że w [...] r. wnioskodawca osiągnął łączny dochód [...] zł. L.C. jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na trójkę swoich dzieci w łącznej kwocie [...] zł. Do stałych miesięcznych wydatków należy również zaliczyć opłaty za energię elektryczną (przeciętnie około [...] zł miesięcznie), internet ([...] zł), telefon komórkowy ([...] zł). Na lekarstwa wnioskodawca w [...] r. przeznaczył [...] zł. Skarżący jest ponadto współwłaścicielem pojazdu samochodowego marki [...] z [...] r., którego wartość ocenił na około [...] zł. Jest równie właścicielem nieruchomości o pow. [...] a. Oprócz tego L. C. ponosi wydatki związane ze spłatą pożyczki zaciągniętej na zakup komputera dla córki ([...] zł miesięcznie) oraz za zakup okularów dla siebie ([...] zł miesięcznie). Skarżący zamieszkuje obecnie u rodziców, partycypujących w jego kosztach utrzymania się (opłaty za wodę i wywóz odpadów).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa, a ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu to w istocie forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Mając powyższe na względzie, a zarazem biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące sytuacji materialnej rodziny L.C. należało złożony przezeń wniosek uwzględnić w części dotyczącej wpisu od skargi.
Źródłem utrzymania się rodziny skarżącego jest uzyskiwany przezeń dochód z tytułu stosunku pracy. Jego wysokość jest pomniejszana o wskazane wyżej wydatki. Badając ich charakter oraz przeznaczenie wypada stwierdzić, że mają one charakter niezbędny i co do zasady niemożliwa jest rezygnacja z któregokolwiek z nich. Ich zestawienie prowadzi zaś do wniosku, że nawet uiszczenie stosunkowo niewielkiej kwoty wpisu od skargi (tj. [...]zł) mogłoby w znaczący sposób negatywnie wpłynąć na sytuację majątkową wnioskodawcy.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie można jednak z pola widzenia tracić tego, że kryteria uwzględnienia takiego wniosku są bardzo ostre. Innymi słowy tylko osoba, która przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego może oczekiwać, że jej wniosek w tym zakresie zostanie uwzględniony. Mając to na względzie stwierdzono, że sytuacja materialna L. C. nie jest ciężka na tyle aby całkowicie zwolnić go od kosztów sądowych i ustanowić dlań adwokata z urzędu. Fakt posiadania prawa współwłasności samochodu osobowego jak również prawa własności działek rekreacyjnych przeczy tezie, że wnioskodawca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Oceny tej nie zmienia również okoliczność, iż wbrew sentencji wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] to skarżący, a nie jego małżonka sprawuje opiekę nad M. i K. C. (taki wniosek wypływa z treści złożonego w druku PPF oświadczenia).
Skoro więc wnioskodawca ma na swoim utrzymaniu dzieci, w stosunku do których zobowiązany jest do określonych świadczeń, to należałoby oczekiwać, że wystąpi do sądu powszechnego z wnioskiem o zmniejszenie świadczenia alimentacyjnego, którego istota jest przecież zapewnienie środków na utrzymanie dzieci. W ten sposób skarżący mógłby mieć możliwość zwiększenia zasobów pieniężnych pozostających w jego dyspozycji.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.