Uzasadnienie
W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi [...] zł, co zostało ustalone zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W związku z powyższym skarżąca została wezwana do jego uiszczenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia jej skargi.
We wspomnianym terminie B.H., w piśmie procesowym z dnia [...] r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Przy piśmie tym skarżąca nadesłała kserokopię decyzji o ustaleniu należnego jej świadczenia emerytalnego oraz orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do [...] grupy inwalidztwa. W myśl art. 252 § 2 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu. Z treści § 2 pkt 3 w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wynika natomiast, że w sytuacji, w której osoba fizyczna nie złoży wspomnianego formularza, jest on jej przesyłany celem wypełniania.
Na adres skarżącej został przesłany druk urzędowego formularza PPF z pouczeniem o konieczności jego osobistego wypełnienia i zwrotu do Sądu. Dla dokonania tej czynności, wyznaczono siedmiodniowy termin informując, iż jego uchybienie będzie skutkowało pozostawieniem złożonego wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie B.H. na druku urzędowego formularza wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek uzasadniając trudną sytuacją materialną. Zawarte we wspomnianym formularzu informacje pozwoliły ustalić, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem - M. H. w lokalu mieszkalnym o pow. [...] m2. W skład jej majątku wchodzi również prawo współwłasności samochodu osobowego. Ani wnioskodawczyni ani jej małżonek nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych, depozytów lub lokat. Nie są również właścicielami przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro – poza wspomnianym samochodem. Skarżąca i jej małżonek utrzymują się ze świadczeń emerytalnych uzyskiwanych wg. deklaracji zawartej w druku PPF w kwocie [...] zł brutto miesięcznie.
Ponieważ zawarte w druku formularza informacje nie pozwoliły na wszechstronną analizę sytuacji materialnej wnioskodawczyni, pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. referendarz sądowy wezwał ją do:
- - nadesłania kserokopii dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego, którego jest współwłaścicielką,
- - nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury uzyskiwanej przez małżonka skarżącej,
- - nadesłania kserokopii książeczki czynszowej celem ustalenia wysokości czynszu a także rachunków lub faktur za energię elektryczną, gaz, telefon, dzierżawę gruntu pod garażem oraz za usługi opiekuńcze MOPS.
W wyznaczonym terminie skarżąca nadesłała wspomniane dokumenty.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Analiza informacji przedstawionych w druku formularza prowadzi do wniosku, że skarżąca jest w stanie ponieść część wydatków związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym.
Sytuacja materialna wnioskodawcy, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej, pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Z przedstawionych dokumentów oraz oświadczeń zawartych w druku PPF wynika, że miesięczny dochód uzyskiwany w rodzinie B. H. wynosi [...] zł netto miesięcznie. Składają się nań dochody skarżącej i jej małżonka uzyskiwane z tytułu emerytur. Stałe wydatki kształtują się na poziomie około [...] zł (z nadesłanych dokumentów obejmujących jednakże różne okresy obliczono, że opłaty te wynoszą [...] zł). Do dyspozycji wnioskodawczyni i jej małżonka pozostaje więc kwota około [...] zł miesięcznie.
Biorąc pod uwagę wysokość wpisu od skargi, który jest zasadniczym wydatkiem na tym etapie postępowania sądowego, należało stwierdzić, że wnioskodawczyni nie jest w stanie go opłacić. Kwota [...] zł stanowi niemalże połowę pozostających w jej dyspozycji środków pieniężnych. Trzeba przy tym mieć na uwadze fakt, iż skarżąca jest osobą, zaliczoną do [...] stopnia niepełnosprawności. Jest rzeczą oczywistą, że potrzeby życiowe takiej osoby są odmienne od przeciętnych, a nierzadko ich zaspokojenie wymaga zwiększonych nakładów finansowych. Mając to na względzie stwierdzono, że skarżąca nie będzie w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny.
Nie można było jednakże stwierdzić, że skarżąca nie będzie w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania sądowego. Co do zasady, poza wpisem od skargi tego rodzaju wydatki mają charakter przyszyły i potencjalny, tzn. w zależności od wyniku postępowania sądowego i zamiaru strony niezbędnym będzie ustalenie ich wysokości i pobranie. Mając to na względzie strona postępowania sądowego może podjąć kroki zmierzające do zabezpieczenia środków na ten cel. Odnosząc powyższe uwagi do sytuacji materialnej B. H. należało stwierdzić, że skarżąca ma możliwość zmiany struktury swoich wydatków i wygospodarowanie w ten sposób określonych oszczędności. Niezrozumiałe jest bowiem opłacanie usług telekomunikacyjnych u czterech operatorów ([...].,[...],[...],[...]) w sytuacji, gdy tylko skarżąca i jej małżonek korzystają z telefonu. Dwie z tych usług obejmują telefonię komórkowa, wobec czego powstają wątpliwości co do zasadności ponoszenia opłat na rzecz operatorów telefonii stacjonarnej.
Analiza przedstawionych rachunków wykazała zaś, że są to niemałe kwoty. Tym samym rezygnacja z nich może przynieść znaczące oszczędności w domowym budżecie rodziny B. H. W konsekwencji skarżąca będzie w stanie zapewnić sobie środki na opłacenie przyszłych, ewentualnych kosztów sądowych
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.