Uzasadnienie
W skardze, złożonej w imieniu A.S. przez adwokata M. C. zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Do skargi dołączono druk urzędowego formularza PPF, z którego wynika, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, utrzymująca się ze świadczenia emerytalnego w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z małżonkiem i synem w lokalu mieszkalnym o pow. [...] m2. Jej rodzina nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też papierami wartościowymi. Nie posiada również przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jej małżonek uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, syn natomiast osiąga dochód ze świadczenia rentowego w kwocie [...] zł miesięcznie.
Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej nadesłał kserokopie szeregu dokumentów obrazujących zarówno jej dochody jak i wydatki.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy przy uwzględnieniu treści przywołanych wyżej przepisów stwierdzono, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie w części.
Nie ulega wątpliwości, że potrzeby życiowe skarżącej są większe od przeciętnych ze względu na wiek i stan zdrowia. Łączny dochód uzyskiwany jej rodzinie został ustalony, na podstawie nadesłanych dokumentów, na kwotę [...] zł netto miesięcznie. Stałe, miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około [...] zł (opłaty za gaz, energię elektryczną wodę i odbiór ścieków, telefon, wywóz śmieci). Świadczenia o charakterze okresowym, płacone jednak w dłuższych odstępach czasu (podatek od nieruchomości, ubezpieczenie budynku itp.) nie były w tym zestawieniu brane pod uwagę ze względu na fakt, iż skarżąca nie przeznacza na nie stałej części swego miesięcznego dochodu.
Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sytuacja materialna osoby, która z nim wystąpiła, podlega ocenie w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Zestawienie tych dwóch wartości pozwoliło ustalić, że co miesiąc skarżąca i jej rodzina dysponują kwotą [...] zł. W przeliczeniu na osobę daje to więc około [...] zł. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że istotą prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W przypadku zwolnienia od kosztów sądowych jest to w istocie zwolnienie z obowiązku ponoszenia określonego świadczenia o charakterze publicznoprawnym. Mając zarazem na względzie konstytucyjną zasadę równości podmiotów wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji RP) tego rodzaju zwolnienia mogą mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych.
Kierując się powyższym stwierdzono, że wnioskodawczyni powinna być zwolniona jedynie z części wpisu od skargi. Niepodobna bowiem przyjąć, że jej status materialny w znaczący sposób odbiega od sytuacji przeciętnego obywatela. Nawet mając na względzie konieczność ponoszenia określonych wydatków na lekarstwa i usługi medyczne, co wszakże nie zostało bezpośrednio udowodnione, nie można stwierdzić, że A. S. nie będzie w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania sądowego. Na marginesie jedynie wypada dodać, że wpis od skargi jest zasadniczym wydatkiem na tym etapie postępowania sadowego.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.