Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M.Z. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że jedynym źródłem utrzymania się jego rodziny jest uzyskiwany przezeń dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący zamieszkuje wraz dwiema córkami i synem w budynku mieszkalnym o pow. [...] m2. W skład jego majątku wchodzi również lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] m2. Wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani tez przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Prowadzona działalność gospodarcza ([...]) przynosi obecnie stratę, która od początku roku osiągnęła poziom [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedstawił szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, w tym deklaracje dla podatku od towarów i usług, wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, rachunki za usługi telekomunikacyjne i energię elektryczną. Wyjaśnił również, że mieszkanie nie jest wynajmowane i nie czerpie z tego tytułu dochodów, a nieruchomość rolna nie jest zagospodarowana.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Analiza sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana nie tylko przy uwzględnieniu zadeklarowanych lub udokumentowanych dochodów. Pod uwagę należy brać także pozostałe składniki majątku osoby występującej z takim wnioskiem. Dopiero wykazanie, że uzyskiwane środki pieniężne są stosunkowo niskie, a znajdujące się w majątku strony przedmioty nie przedstawiają znaczącej wartości i są jej niezbędne do zaspokajania bieżących potrzeb stwarza podstawę do ewentualnego uwzględnienia takiego wniosku.
W realiach niniejszej sprawy tego rodzaju konstatacji nie sposób poczynić.
Co do zasady nie budzi wątpliwości fakt, że działalność prowadzona przez M.Z. nie przynosi dochodu w wysokości, która pozwoliłaby zarówno na zaspokojenie bieżących potrzeb jego rodziny jak i opłacenie kosztów sądowych. Tę okoliczność dostatecznie potwierdzają przedstawione dokumenty, w tym zestawienie obrotów z miesiąca października, kserokopie deklaracji podatkowych, czy wreszcie wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Opierając się więc wyłącznie na kryterium dochodowym uzasadnionym byłoby uwzględnienie złożonego wniosku.
Nie można jednak z pola widzenia tracić tego, że ocena możliwości finansowych strony wiąże się nie tylko z ustaleniem wysokości uzyskiwanego dochodu lecz również z oceną, czy składniki jej majątku pozwalają stwierdzić, że osoba występująca z takim wnioskiem rzeczywiście znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Oceniając sytuację materialną skarżącego z tej perspektywy nie można stwierdzić, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać bowiem trzeba, że trudno uznać za ciężką, sytuację materialną osoby, która dysponuje prawem do trzech nieruchomości. Mieszkając w jednej z nich (np. w domu) ma bowiem możliwość czerpania pożytków cywilnych (np. opłat z tytułu najmu lub dzierżawy) z pozostałych. Nie sposób przyjąć, że utrzymywanie składnika majątkowego nieprzynoszącego dochodu, a zarazem deklarowanie istnienia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.