Uzasadnienie
J.S., po wniesieniu skargi otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie fachowego pełnomocnika – adwokata z urzędu.
W treści formularza J. S. wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Poza informacja na temat wysokości swojej emerytury (2.300 zł) nie podał jakichkolwiek danych na temat posiadanych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych czy też przedmiotów, których wartość przekracza 3.000 euro, w poszczególnych rubrykach zaznaczając "brak". Wnioskodawca zaznaczył, że wraz z żoną prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne, zakupu lekarstw, czynszu itp.,
- - nadesłanie kopii umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z małżonką. W przypadku braku takiej umowy należy podać źródło i wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę wnioskodawcy,
- - podanie powierzchni (w m2) budynku, w którym skarżący zamieszkuje wraz z żoną,
- - nadesłanie odcinka emerytury lub innego dokumentu potwierdzającego wysokość tego świadczenia wskazaną w druku formularza PPF.
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przede wszystkim, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że zachodzą okoliczność uzasadniające zarówno zwolnienie J. S. od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niego fachowego pełnomocnika z urzędu.
Skarżący nie wskazał jak znaczącą część jego domowego budżetu pochłaniają bieżące wydatki, a w konsekwencji jakimi środkami dysponuje po ich uiszczeniu. Nie udokumentował również rzeczywistej wysokości dochodów osiąganych przez jego małżonkę, co ma bardzo istotne znaczenie dla oceny jego kondycji majątkowej. Dopóki bowiem istnieje małżeństwo, dopóty małżonkowie zobowiązani są do udzielania sobie wzajemnego wsparcia – w tym materialnego i nawet ewentualne ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wpływa na treść tego obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12 – LEX nr 1240477). Abstrahując od powyższego wypada zauważyć, że stwierdzenie skarżącego, iż prowadzi wraz z żoną odrębne gospodarstwo domowe winno być uprawdopodobnione, np. poprzez przedłożenie rachunków za media, z których wynikałoby, że część z nich pokrywa małżonka skarżącego, a część on sam. Samo oświadczenie tego rodzaju zawarte w druku PPF nie może być zaś brane pod uwagę jako okoliczność uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.