Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 23 października 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1246/26

Uzasadnienie

Pismem z dnia 11 czerwca 2026 r. G. K. i W. K. (dalej: "skarżący") zgłosili szkodę w obiekcie budowlanym oraz wnieśli o jej naprawienie i udostępnienie przez P. S.A. w K. (dalej: "organ") dokumentów w trybie informacji o środowisku. Skarżący wnieśli o przesłanie dokumentów lub informacji obejmujących przedstawienie eksploatacji dokonanej na załącznikach mapowych, wpływu eksploatacji na teren nieruchomości przy ul. [...] w R., map pokładowych, przesłanie informacji zasięgu wpływów eksploatacji, wskazanie czy bezpośrednio pod nieruchomością była prowadzona eksploatacja, w jakim okresie i na jakiej głębokości oraz przedstawienie map pokładowych, wskazanie dat i godzin wystąpienia wstrząsów sejsmicznych, określenie ich siły, a także przesłanie wszelkich ekspertyz i analiz dotyczących wpływu prowadzonych robót górniczych na wskazaną nieruchomość.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, organ pismem z dnia 13 lipca 2026 r. nr [...], poinformował skarżących o zajętym stanowisku, w którym uznał, że żądane przez skarżących informacje nie stanowią informacji o środowisku, tym samym nie zostaną udostępnione. Organ ponadto wskazał, że skarżący wnioskują o udostępnienie dokumentacji zawierającej informacje, które stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i mają wymierną wartość gospodarczą.

Następnie pełnomocnik w imieniu skarżących, pismem z dnia 11 sierpnia 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na pismo organu z dnia 13 lipca 2026 r. nr [...], które nazwał decyzją.

Pismem z dnia 9 października 2026 r. pełnomocnik skarżących doprecyzował, że wskazane powyżej pismo skarżący traktują jako decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku, podtrzymując zawarty w skardze wniosek ewentualny o uznanie skargi jako wniesionej na bezczynność P. S. A. na wypadek odmiennej kwalifikacji tego pisma przez Sąd.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu.

Sąd administracyjny, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, jest zobowiązany do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej ((Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;

4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto, na podstawie art. 3 § 2a i art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

W tym miejscu wskazać należy, że zasady udostępniania informacji o środowisku zostały określone w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112, dalej: "ustawa"). Na gruncie tej ustawy podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku, udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialnotechniczną (art. 14 ust. 1 ustawy) albo wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 20 ust. 1 ustawy). Jeżeli organ, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji uzna, że informacja ta nie stanowi informacji o środowisku, to powinien w drodze pisemnej poinformować wnioskodawcę o zajętym stanowisku.

Z powyższego wynika, że tylko odmowa udostępnienia informacji, która stanowi informację o środowisku, przybiera formę aktu administracyjnego, jaką jest decyzja. Natomiast pisma informujące o dokonaniu jednej z wyżej wymienionych czynności materialnotechnicznych nie tylko nie stanowią decyzji administracyjnej, ale również nie należą do żadnej z kategorii aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wnioskodawca może natomiast kwestionować stanowisko organu wyłącznie w trybie skargi na bezczynność, o czym mówi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Tylko w takiej sytuacji sąd administracyjny ma prawo skontrolować prawidłowość działania organu i zasadność dokonanej przez niego kwalifikacji prawnej wniosku.

Sąd wówczas oceni, czy żądana informacja stanowiła informację o środowisku, a w związku z tym rozstrzygnie, czy w sprawie zachodzi bezczynność w zakresie udostępnienia żądanej informacji. Wniesienie skargi na bezczynność organu poprzedzone być musi złożeniem ponaglenia do organu wyższego stopnia.

Po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi Sąd stwierdza, że podlega ona odrzuceniu, gdyż zaskarżone pismo nie mieści się w katalogu aktów i czynności objętych zakresem kontroli sądu administracyjnego, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Z treści zaskarżonego pisma wynika jednoznacznie, że ma ono jedynie charakter informacyjny. Organ wyjaśnił w nim, że żądane przez skarżących dane nie stanowią informacji o środowisku, a tym samym nie zostaną udostępnione. Ponadto wskazał, że wniosek dotyczy dokumentacji zawierającej tajemnicę przedsiębiorstwa, która ma wymierną wartość gospodarczą.

Odnośnie natomiast wniosku ewentualnego pełnomocnika skarżących uznania skargi jako wniesionej na bezczynność organu, to należy wskazać, że aby możliwe było wywiedzenie do Sądu skargi na bezczynność, musiałoby by w pierwszej kolejności dojść do wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z akt administracyjnych wynika, że strona skarżąca nie wniosła stosowanego ponaglenia, co również czyni skargę niedopuszczalną.

W obu zatem wskazanych wyżej sytuacjach, a mianowicie skargi na pismo P. S. A. w K. z dnia 13 lipca 2026 r. oraz ewentualnego uznania skargi jako skargi na bezczynność organu, musiałoby dojść do jej odrzucenia.

Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.