Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania E.S. (dalej: skarżący) pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości 59,99 zł.
Kontrolowana przez Sąd decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący pismem z dnia 9 lipca 2020 r. złożył w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w R. specyfikację sprzedaży nr [...] z dnia [...]r. i tym samym wniósł o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków.
W dniu 20 lipca 2020 r. został przeprowadzony drogą telefoniczną wywiad środowiskowy. W trakcie postępowania skarżący doprecyzował swój wniosek i wniósł o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi z przeznaczeniem na zakup leków w łącznej kwocie 59,99 zł oraz zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 400 zł. Wniosek o pomoc w ramach programu rządowego został rozpatrzony odrębną decyzją administracyjną.
Ustalono, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, orzeczeniem z dnia [...] r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. W czerwcu 2020 r., skarżący uzyskał dochód w wysokości 817,43 zł, na który składały się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 265,04 zł, dodatek energetyczny w wysokości 10,94 zł, renta inwalidzka pomniejszona o bieżące alimenty w wysokości 541,45 zł. Organ I instancji przeprowadził analizę budżetu skarżącego za czerwiec 2020 r., z którego wynika, że posiadane środki finansowe skarżący wydatkował na: leki (17,90 zł), wyjazd do kliniki w K. (18 zł), dopłatę do słuchawek (50 zł), dopłatę do czynszu (100 zł), fundusz remontowy (67,24 zł), częściowa należność za czynsz (265,04 zł), opłatę za TV (20 zł), opłatę za telefon oraz Internet (118,93 zł), grzywny (40 zł), kwotę 44,10 zł – różnica między kwotą potrącenia ze świadczenia ZUS i wypłatą własną Strony u komornika, a kwotą alimentów bieżących, podlegających odliczeniu od dochodu. Wskazano, że wydatki skarżącego w czerwcu 2020 r., opiewały na kwotę 741,21 zł.
Jednocześnie organ wskazał, że w sytuacji skarżącego nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek do objęcia go pomocą w trybie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2020 r, poz. 1876 ze zm., dalej: ustawa). Regulowanie bieżących opłat mieszkaniowych oraz stała potrzeba dokonywania zakupu leków nie stanowią szczególnych okoliczności mogących być podstawą do przyznania zasiłku celowego specjalnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem i podkreślił swoją trudną sytuację życiową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymało w całości w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, oddzielając jego stanowisko zajęte w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji podkreślono w szczególności to że, aby skutecznie ubiegać się o specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy, po stronie wnioskodawcy muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki:
- 1) musi zaistnieć szczególnie uzasadniony przypadek,
- 2) dochód osoby lub rodziny przekracza kryterium dochodowe.
Organ przy tym zaznaczył, że decyzja wydana na podstawie przywołanego przepisu ma charakter uznaniowy, co oznacza że organ ma prawo wyboru jednego z dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia, w tym możliwość odmowy świadczenia, jeżeli w ocenie organu okoliczności uzasadniają taka odmowę. Wskazano też, że pomoc Ośrodka jest skierowana przede wszystkim do rodzin, które nie posiadają żadnych dochodów, lub takich których dochody nie przekraczają kryterium ustawowego. Organ II instancji podkreślił, że działania organu Ii instancji były prawidłowe, przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i zostały prawidłowo udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym.
Skarżący pismem z dnia 29 września 2020 r. wniósł skargę na powyższą decyzję Kolegium, ponownie nie zgadzając się ze wskazanym rozstrzygnięciem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ale rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Ustawodawca przewidział różne formy wsparcia, w tym m. in. specjalny zasiłek celowy. W myśl art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 16 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 3072/18, ustawodawca posłużył się w tym przepisie pojęciem ogólnym, niedookreślonym. Zasiłek ten przysługuje, gdy organ stwierdzi, że w sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek". Musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób, znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy, z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Takie zawężenie możliwości przyznawania specjalnego zasiłku celowego do przypadków o szczególnym charakterze wiąże się z faktem, iż ustawodawca nie uzależnił przyznania tego świadczenia od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłych zasiłków celowych, uregulowanych w art. 39 ustawy.
Beneficjenci świadczeń z art. 41 pkt 1 ustawy nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom - przy ograniczonych środkach finansowych i ogromnej liczbie beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie - wymaga zaistnienia zdarzeń absolutnie wyjątkowych.
Organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy wskazując, że skarżący utrzymuje się z dodatku mieszkaniowego i renty, a prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wydatki skarżącego w czerwcu 2020 r. wyniosły 741,21 zł, jednocześnie wskazano że w czerwcu 2020 r. uzyskał on zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 400 zł. W okolicznościach sprawy nie wystąpiła jednak żadna nadzwyczajna sytuacja, jak też szczególnie uzasadniony przypadek. W tej sytuacji organy miały rację, że także specjalny zasiłek celowy nie mógł zostać przyznany skarżącemu, właśnie z powodu braku takiej nadzwyczajnej sytuacji. Są to bowiem zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki NSA: z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11, z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1622/11 i I OSK 1623/11; z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 336/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), które w niniejszej sprawie nie miały miejsca.
Nadto podkreślić należy, że odmawiając skarżącemu pomocy finansowej organ wziął pod uwagę nie tylko jego potrzeby i sytuację materialną, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.