Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 września 2013r. S. W. zwrócił się do urzędu Miejskiego B. o wymeldowanie swojej byłej żony A. W. i małoletniego syna P. W. z adresu B. ul. [...]
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. działając na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz.993 z późn. zm.) odmówił wymeldowania A. W. oraz małoletniego P. W. z miejsca pobytu stałego w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wprawdzie A. W. wraz z synem od wakacji 2012r. przebywa w [...] gdzie koncentruje swoje sprawy życiowe, ale ich wyjazd ma charakter tymczasowy i podyktowany jest względami finansowymi. Na potwierdzenie tej okoliczności organ wskazał, że w mieszkaniu pozostają rzeczy należące do A. W. i jej małoletniego syna, nadto w dalszym ciągu ponosi ona koszty remontu mieszkania, a opiekę nad mieszkaniem powierzyła swojej siostrze K. B., która ponosi koszty związane z bieżącym utrzymaniem lokalu. Organ stwierdził jednocześnie, że nawet długotrwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu w związku z wyjazdem za granicę w celach zarobkowych nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego, jeżeli wyjazdowi nie towarzyszył zamiar zmiany centrum spraw życiowych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. W. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez A. W. i P. W. nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu. W treści odwołania zwrócił uwagę, że sama deklaracja A. W. o zamiarze powrotu do kraju nie może świadczyć o tym, że sporny lokal stanowi miejsce jej stałego pobytu. W ocenie odwołującego się A. W. przeniosła swoje centrum życiowe do [...] i tam koncentruje swoje wszystkie aktywności życiowe. Podniósł również, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie oparł się na okoliczność faktycznych w sprawie, a na ustaleniach poczynionych w oparciu o niewiarygodne zeznania świadków, którymi są osobami najbliższe dla zainteresowanej.
Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu A. W. wraz z małoletnim P. W. z pobytu stałego przy ul. [...] w B. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji przebywania od dwóch lat za granicą, gdzie A. W. pracuje, a syn P. W. pobiera naukę, to logika i doświadczenie życiowe wskazują, że to tam muszą aktualnie koncentrować swoje sprawy życiowe, tym bardziej, że osoby te całkowicie zerwały kontakt z dotychczasowym miejscem pobytu stałego.
Jednocześnie zwrócił uwagę, że bez znaczenia dla stanowiska organu pozostaje fakt powierzenia lokalu innej osobie bez zgody właściciela oraz pozostawanie w lokalu rzeczy należących do zainteresowanych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. W. działając w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawy małoletniego syna P. W., zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 15 ust.2 i ust.3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji uchylenie prawidłowej decyzji organu I instancji. Nadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skarżąca polemizując z dokonaną przez Wojewodę oceną dowodów wskazała, że jej zdaniem zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza, że ma zamiar wrócić do kraju a jej pobyt za granicą ma charakter tymczasowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda w całości podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 29 września 2014r. skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że wbrew twierdzeniom organu była w kraju we wrześniu 2014r. i wówczas przebywała w lokalu w którym jest zameldowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego (art.7, art. 8, art.77 §1, art.80 oraz art.107 § 3 k.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr, 139, poz. 993 ze zm.). zwana dalej ustawą, która normuje ewidencję ludności polegającą na rejestracji między innymi danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ustawy). Rejestracja ta wiąże się z ustalonym w ustawie obowiązkiem meldunkowym, który zgodnie z art. 4 ustawy polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z tego pobytu. Zwrócić należy uwagę, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, charakteru tego pobytu, bądź jego ustania w dotychczasowym miejscu, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. W myśl art. 9 ust. 2b ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu.
Analogicznie zatem przyjąć należy, że wymeldowanie służy potwierdzeniu faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Dokonywane jest ono zazwyczaj w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie. Wydanie aktu administracyjnego w tym zakresie ustawodawca przewidział jedynie w przypadku wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przy czym są to przesłanki ustawowe, gdyż powołany przepis nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a szczególności nie określa przyczyn jego opuszczenia. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969).
Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia miejsca pobytu, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w lokalu.
W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazywał, iż opuszczenie przez A. W. i małoletniego P. W. lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. nie miało charakteru definitywnego. Wbrew twierdzeniom organu administracji samo przebywanie przez stronę postępowania poza granicami kraju nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego upoważniającego do wymeldowania, tym bardziej jeżeli nieobecność w przedmiotowym lokalu spowodowana była wyjazdem w celach zarobkowych i łączyła się z zamiarem powrotu do kraju (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013r., sygn. akt II OSK 2499/11, LEX nr 1337379).
Stwierdzić należy, ze poza sporem w sprawie pozostaje okoliczność, że nieobecność skarżących w miejscu stałego zameldowania spowodowana była wyjazdem za granicę, w przypadku A. W. w celach zarobkowych a małoletniego w stosunku do którego sprawowała opiekę, celem podjęcia nauki. Natomiast kwestią sporną pozostaje ustalenie, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu miało charakter trwały. Z oświadczeń A. W. wynika, że cały czas wykazuje ona wolę powrotu do lokalu i nie ma zamiaru zerwania wszelkich związków z miejscem stałego pobytu.
Co więcej w przedmiotowym lokalu skarżący pozostawili swoje rzeczy osobiste, w dalszym ciągu ponoszą koszty związane z remontem przedmiotowego lokalu oraz spłacają zadłużenie z tytułu zaległego czynszu. Nadto A. W. przebywała w przedmiotowym lokalu w trakcie pobytu w kraju we wrześniu 2014r. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżący zerwali wszelkie kontakty z przedmiotowym lokalem, a o chęci powrotu świadczą jedynie oświadczenia A. W. nie poparte innymi dowodami. Organ nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń związanych z remontem dokonanym w lokalu.
Nadto stwierdził, że bez znaczenia pozostaje fakt sprawowania opieki nad lokalem przez siostrę skarżącej, w sytuacji gdy nie wyraził na to zgody właściciel lokalu. Jednocześnie jak wynika z oświadczeń skarżącej kwestia korzystania z przedmiotowego lokalu została uregulowana w wyroku rozwodowym, którego w aktach sprawy nie ma, zatem trudno odnieść się do twierdzeń organu, że jest to bezprawne korzystanie z lokalu. Niewątpliwie organ nie odniósł się również do treści ugody z dnia 17 października 2012r. na mocy której skarżąca wyraziła zgodę na przekazanie należnych jej alimentów, do płacenia których zobowiązany jest S. W., na rzecz spłaty zaległości czynszowych za przedmiotowy lokal.
Zatem zasadne okazały się zarzuty skargi w zakresie dotyczącym niewłaściwego przeprowadzenia postępowania przed organem drugiej instancji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów Państwa oraz dokonania oceny na podstawie tylko części materiału dowodowego z jednoczesnym brakiem należytego uzasadnienia swojego stanowiska.
Należy w tym miejscu wskazać, że opuszczenie miejsca pobytu stałego jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dlatego też opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. Zaś rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). W niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie zaistniały te przesłanki.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że fakt posiadania umowy o pracę na czas nieokreślony, czy też uczęszczanie do szkoły przez małoletniego poza granicami kraju, świadczą o trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. W ocenie Sądu dopiero jednoznacznie wykazanie zerwania wszelkich związków z przedmiotowym lokalem stanowiłoby podstawę do takich twierdzeń.
Wskazać należy również, że zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa w art.15 ust.3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek z art.15 ust.2 ustawy do wymeldowania z pobytu stałego. Wyjazd za granicę może bowiem zostać uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy i stanowić podstawę wymeldowania jedynie wtedy, gdy towarzyszą mu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji winien więc zastosować się do przyjętej przez Sąd oceny prawnej, aby nie narazić się na zarzut uchybienia przepisom prawa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.