Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. skierował M. M. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów drogowych – w zakresie prawa jazdy kat. A,B,BE. Jednakże wskutek odwołania M. M. decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło o uchyleniu powyższej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji celem wyjaśnienia skutków odbycia przez stronę szkolenia w dniu [...] r., które upoważnia do zmniejszenia liczby punktów o 6 punktów oraz ustalenia, czy i ile punktów przypisano za wykroczenie popełnione w dniu [...] r., za które skazano M. M. wyrokiem nakazowym na karę grzywny.
Pismem z dnia [...] r. Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w K. poinformował, że w związku z wykroczeniem z art. 86 § 1 kw, popełnionym w dniu [...] r. wpisano do ewidencji 6 punktów (kod naruszenia [...]). Punkty te zostały odliczone z tytułu szkolenia odbytego w dniu [...] r. W ewidencji pozostają zatem wpisy:
- - 17 punktów za naruszenie popełnione w dniu [...] r.
- - 8 punktów za naruszenie popełnione w dniu [...] r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta T., uwzględniając wyjaśnienia zawarte w piśmie KWP z dnia [...] r., powtórnie orzeczono o skierowaniu M. M. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w terminie 30 dni od dnia ostateczności decyzji w związku z uzyskaniem 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W odwołaniu od decyzji M. M. wniósł o jej anulowanie, podnosząc, że w dniu [...]r. na jego koncie widniały wpisy:
- - 11 punktów z dnia [...]r., bowiem uzyskał wówczas 17 punktów, z których należało odliczyć 6 punktów w związku z odbytym szkoleniem,
- - 8 punktów z dnia [...]r.
Odwołujący się zarzucił, że Komendant Wojewódzki Policji błędnie zaliczył punkty z tytułu szkolenia na poczet kolizji z dnia [...] r., za które to zdarzenie został ukarany wyrokiem Sądu Grodzkiego w J. z dnia [...] r., prawomocnym z dniem [...] r. Jednakże wyrokiem nie nałożono na niego punktów karnych i zapadł on już po odbyciu szkolenia w dniu [...] r. Zdaniem odwołującego się, w takiej sytuacji należało zredukować "najstarsze" punkty, tj. punkty z mandatu z dnia [...]r. Brak powiadomienia o punktach karnych z tytułu zdarzenia z dnia [...] r. uniemożliwił mu zaś odbycie kolejnego szkolenia, co byłoby możliwe w okresie od [...]r. do [...] r. Wreszcie, odwołujący się podniósł, że nałożenie 8 punktów karnych w dniu [...] r. nastąpiło w spornej sytuacji (brak dokładnych pomiarów prędkości).
Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania, orzekając zaskarżoną decyzją o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji jako zgodnego z prawem. Zdaniem Kolegium, nie budzi wątpliwości fakt, że M.M. w okresie od [...] r. do [...]r., uzyskał łącznie 25 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zasadnie też zmniejszono punkty z tytułu odbytego szkolenia w dniu [...]r., zaliczając je na poczet naruszenia z dnia [...] r., jako że w myśl § 8 ust. 4 rozp. MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998), odjęcie 6 punktów następuje wg kolejności wpisów.
W skardze do sądu administracyjnego M. M. zarzucił, że Kolegium nie uwzględniło faktu, że nie został poinformowany o nałożeniu punktów karnych z tytułu kolizji z dnia [...] r. O ile zaś za to zdarzenie zostały przypisane punkty do ewidencji, to mogło to nastąpić najwcześniej po uprawomocnieniu się wyroku sądowego, tj. nie wcześniej niż [...]r. Skarżący ponowił też argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Dodatkowo podano, że w przypadku wpisu tymczasowego, kierujący otrzymuje informację o wszczęciu postępowania przygotowawczego lub skierowaniu wniosku o ukaranie do sądu (§ 4 ust. 2 rozp. MSWiA) i zawsze ma prawo uzyskać ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów (§ 9 rozp.).
W związku z treścią odpowiedzi na skargę w kolejnym piśmie z dnia [...]r. skarżący podniósł, iż Kolegium nie przeanalizowało należycie zebranych dowodów. Jego zdaniem, w zaistniałej sytuacji kompromisowym rozwiązaniem byłoby przywrócenie mu terminu odbycia szkolenia w celu zredukowania stanu punktów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Tymczasem zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa skutkuje uwzględnieniem skargi.
Podstawą prawną decyzji wydanej przez organ I instancji jest przepis art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Stosownie do treści pkt 1 lit. b) tego przepisu, osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. O skierowaniu na sprawdzenie orzeka w formie decyzji właściwy starosta. Decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter rozstrzygnięcia związanego, co oznacza, że organ kierujący nie ma uprawnienia do rozważania celowości skierowania na sprawdzenie ze względu na okoliczności natury społecznej czy sytuację osobistą kierowcy.
Jeśli chodzi o zakres sprawdzenia, to kierujący, który przekroczył 24 punkty karne, podlega sprawdzeniu w zakresie wszystkich posiadanych kategorii praw jazdy, co przewiduje § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz. 1998), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie postępowania z kierowcami. Nie ma zatem znaczenia, jakim pojazdem w chwili popełnienia naruszenia kierował kierowca i w ramach którego z posiadanych uprawnień, fakt popełnienia naruszeń ponad wyznaczony limit uzasadnia powzięcie wątpliwości co do jego kompetencji w zakresie znajomości przepisów ruchu drogowego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nie mogą uzasadniać żądania uchylenia decyzji zarzuty skarżącego, jakoby nie miał możliwości kontroli punktów karnych, nie był informowany o ich ilości ani kierowany na szkolenia. Punkty były nakładane za przekroczenia przepisów, po uprzednim zatrzymaniu kierującego pojazdem przez kontrolujących. Fakty te zapewne nie umknęły uwadze skarżącego. Zgodnie z § 4 pkt 8 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, funkcjonariusz nakładający grzywnę w drodze mandatu na osobę podlegającą ewidencji jest obowiązany poinformować ją o fakcie popełnienia czynu podlegającego wpisowi do ewidencji oraz liczbie punktów, które będą jej przypisane z tego tytułu. Brak jest aktualnie możliwości zweryfikowania, czy takie pouczenia każdorazowo były udzielane. Ewentualna wadliwość w tym zakresie nie ma jednak wpływu na skuteczność dokonanych wpisów.
Fakt ewidencjonowania punktów karnych za przekroczenia przepisów ruchu drogowego winien być znany każdemu prowadzącemu, wynika bowiem z przepisów prawa odnoszących się wprost do osób kierujących pojazdami. Przepisy prawa dają zainteresowanym możliwość zapoznania się ze stanem ewidencji. Zgodnie z § 9 powołanego rozporządzenia, osoba zainteresowana ma prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów karnych odpowiadającym dokonanym naruszeniom. Skarżący z łatwością mógł się zatem dowiedzieć o stanie dotyczącej go ewidencji, zaś wiedzę o takiej możliwości winien posiadać ze względu na obowiązek znajomości przepisów dotyczących ruchu drogowego. Nie było także obowiązkiem organu kierowanie skarżącego na szkolenia, których odbycie skutkuje zmniejszeniem liczby punktów. Możliwość zmniejszenia posiadanych punktów karnych poprzez odbycie szkolenia jest uprawnieniem kierowcy i została przewidziana wprost w ustawie.
Zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Brak też podstawy prawnej do "przywrócenia" terminu odbycia szkolenia.
W niniejszej sprawie w istocie zarzuty skargi sprowadzają się zaś do prawidłowości odliczenia 6 punktów z tytułu odbytego przez skarżącego szkolenia w dniu [...]r. Mianowicie, z pisma Policji z dnia [...]r. wynika, że punkty te zaliczono na poczet zdarzenia z dnia [...]r., za które skarżący został ukarany wyrokiem nakazowym z dnia [...]r., prawomocnym z dniem [...]r., a więc zapadłym po odbyciu szkolenia. Tymczasem zdaniem skarżącego punkty te należało odliczyć od wpisu do ewidencji z dnia [...]r. jako bezpośrednio poprzedzającego odbycie szkolenia uprawniającego do zmniejszenia liczby punktów. Spór dotyczy zatem kolejności odejmowania punktów. Wyjaśnić przyjdzie, iż zgodnie z § 7 ust. 2 wniosek komendanta Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się na podstawie wpisów ostatecznych. Wpisu ostatecznego dokonuje się jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania lub mandatami karnymi.
Istnieje jednak także kategoria wpisu tymczasowego (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Dopuszcza się dokonanie takiego wpisu przed wydaniem w/w rozstrzygnięć, jeśli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie, skierowano wniosek do sądu lub wniosek o uchylenie immunitetu. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawa prawomocnym orzeczeniem. W niniejszej sprawie doszło do ujawnienia w ewidencji wpisu tymczasowego, który stał się wpisem ostatecznym na skutek uprawomocnienia się wyroku nakazowego.
Fakt, że wpis tymczasowy stał się wpisem ostatecznym dopiero w dniu [...] r. nie miał jednak znaczenia dla stanu ewidencji dotyczącego skarżącego. Ogólna zasada przewidziana w § 6 ust. 1 pkt 3 przewiduje, że usuwa się z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia naruszenia upłynął rok. Jednocześnie jednak przepis ten zawiera zastrzeżenie odnoszące się do następstw wynikających z kolejnych przypadków naruszeń przepisów ruchu drogowego. Usunięcia punktów z ewidencji nie można dokonać, jeśli przed upływem roku kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty.
Dokonanie wpisu do ewidencji jest zaś czynnością materialno-techniczną, podejmowaną przez organ Policji, co wynika z art. 130 ust. 1 ustawy. Zatem tylko organ dokonujący wpisu do ewidencji ma kompetencje do jego modyfikacji, zaś organy wydające decyzję w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji związane są treścią wniosku Komendanta i nie mogą ingerować w zapisy ewidencji. Strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji może zatem zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, zaś w razie odmowy może skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego. Czynność wykreślenia oraz odmowa wykreślenia punktów winny być kwalifikowane jako czynności i akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na które służy skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r., nr I OSK 1087/05).
Skarga taka powinna być poprzedzona uprzednim wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 3 powołanej ustawy. Wniesienie skargi umożliwia sądowi administracyjnemu weryfikację zasadności odmowy usunięcia punktów z ewidencji. Skarga służy również na bezczynność organu w tym zakresie.
W konsekwencji w niniejszym postępowaniu organy administracji nie były uprawnione do kontroli i oceny prawidłowości działania Komendanta Wojewódzkiego Policji jako organu prowadzącego ewidencję. Wydając decyzję o skierowaniu na kontrolne sprowadzenie kwalifikacji, organy te związane są zatem zapisami w ewidencji kierowców i władne są jedynie do zbadania, czy liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym przekroczyła 24.
Tymczasem w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono w oparciu o wiążące stanowisko organu Policji, iż skarżący z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego przekroczył 24 punkty, bowiem w okresie od [...]r. do [...]r. uzyskał łącznie 25 punktów. Wyjaśniono też kwestię skutków odbycia przez skarżącego szkolenia w dniu [...]r., a prawidłowość działania organu Policji co do odliczenia 6 punktów z ewidencji i zaliczenia ich na poczet zdarzenia z dnia [...]r., nie podlegała badaniu w niniejszym postępowaniu.
Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
su.