Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2020 r. M.D. (dalej skarżący) zwrócił się do Starosty [...] o wydanie prawa jazdy kat. B + E, w ramach wymiany po uzyskaniu nowych uprawnień. Wniosek złożony został na typowym druku, a do wniosku dołączono orzeczenie lekarskie. w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B +E, T. Termin następnego badania wyznaczono na dzień 20 stycznia 2035 r.
Starosta [...] decyzją z dnia [...]r., wydaną na tym samym druku. działając na podstawie art. 10 ust. 1 - 3 i art. 124 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U z 2017 r., poz. 978 ze zm.) oraz art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn.. Dz.U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.) zadecydował o wydaniu skarżącemu prawa jazdy nr [...], obejmującego kategorie AM, B1, B, B + E oraz T, przy czym w odniesieniu do każdej z tych kategorii jako datę ważności wskazał 20 stycznia 2035 r.
Dokument został przez skarżącego odebrany w dniu maja 2020 r.
Od powyższej decyzji, pismem z dnia 2 czerwca 2020 r., skarżący wniósł odwołanie. Wskazał, że w dniu [...]r. uzyskał bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. zaś w nowym dokumencie o nr [...] stwierdził zmianę terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii (w rubryce 11) z bezterminowego na okres 15 lat. Uznał dokonaną zmanię za niedopuszczalną i nieprawidłową, odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 572/19.
Odwołanie nie przyniosło oczekiwanego przez skarżącego rezultatu, gdyż zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 1, art. 11 i art. 13 ust. 1 pkt 1a ustawy o kierujących pojazdami, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że nastąpiło ono na druku typowym, który choć przewidziany przez normodawcę, nie daje wnioskodawcy możliwości precyzyjnego określenia przedmiotu sprawy, a następnie nie pozwala organowi na sporządzenie poprawnej decyzji (z uzasadnieniem). Kolegium wskazało na utrudnione i nieprecyzyjne a nawet wadliwe wypełnienie druku typowego przez skarżącego (m.in. wskazanie w części C - na wydanie prawa jazdy pkt.a, a nie wymianę dokumentu - pkt.d, w części E pkt 2 - wskazano na zmianę adresu, a nie wskazano nowej kategorii i nie podano załączników), co spowodowało także wadliwe wypełnienie tego druku przez organ (poprzez brak wykreślenia danych alternatywnych), a w rezultacie do wydania kwestionowanej decyzji w części H- w "całości" tj. z podstawą prawną, tabelą do zaznaczania uzyskanych kategorii oraz "datą ważności" - bez możliwości precyzyjnego odczytania czy jest to ważność samego dokumentu czy tez uzyskanych uprawnień.
Jednocześnie Kolegium dodało, że z wydaniem dokumentu prawa jazdy wiąże się szereg czynności materialno- technicznych, które nie są integralną częścią decyzji, stąd nie podlegają kognicji Kolegium jako organu odwoławczego. Mogą natomiast być zaskarżalne za pośrednictwem organu, które jej dokonał. Takiego właśnie trybu postępowania dotyczył przywołany przez skarżącego wyrok Sądu.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że w decyzji organu pierwszej instancji nic nie zostało przez stronę zakwestionowane, a także sam organ nie dostrzegł w niej nic niezgodnego z prawem oraz żądaniem zawartym w druku.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie zgodził się z powyższy rozstrzygnięciem Kolegium, iż ustalenie terminu ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy jest utrudnione czy też nie ma możliwości jego precyzyjnego odczytania. Wskazał, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawniania do kierowania pojazdami w załączniku nr 1 określa wzór prawa jazdy wydanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wynika z niego, że w dokumencie prawa jazdy na pierwszej stronie w poz. 4b określona jest data ważności prawa jazdy, natomiast na drugiej stronie w kolumnie 11 - podane są daty ważności poszczególnych uprawnień. Ponownie odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W ocenie Kolegium wskazane w skardze argumenty nie wnoszą do sprawy jakichkolwiek nowych elementów i tym samym nie prowadzą do zmiany stanowiska wyrażanego w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a to zgodnie z treścią art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19...(Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c przywołanej ostatnio ustawy). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Przedstawiona powyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Kolegium podlega uchyleniu, choć z innych powodów niż wprost wskazane w skardze.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 341) prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. W oparciu o ten przepis organ pierwszej instancji po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii B+E wydał decyzję administracyjną posługując się typowym drukiem wniosku o wydanie prawa jazdy (druk ten był zgodny z poprzednio obowiązującym wzorem, jednak ta okoliczność nie ma znaczenia w sprawie). W części H tego wniosku znajduje się treść sentencji decyzji administracyjnej, zgodnie z którą organ przyznaje osobie, o której mowa w części A wniosku, uprawnienia do kierowania pojazdami i wydaje jej "prawo jazdy ważne do dnia 20 stycznia 2035 r. nr [...]". Tak sformułowana treść decyzji oznacza, że rozstrzygnięcie w niej zawarte jest pozytywne dla skarżącego, inaczej mówiąc uwzględnia w całości jego wniosek zawarty w części C wniosku.
Z tego względu w znajdującym się w części H uzasadnieniu decyzji zawarta jest wyłącznie informacja, że na podstawie art. 107 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odstępuje od uzasadnienia, ze względu na fakt, że decyzja uwzględnia w całości żądanie strony. Część H druku, na którym wydawana jest decyzja o wydaniu uprawnienie do kierowania pojazdami zawiera również tabelę opatrzoną tytułem "Prawo jazdy". W pierwszej kolumnie tej tabeli znajdują się wszystkie możliwe kategorie prawa jazdy. Druga kolumna dotyczy natomiast daty uzyskania uprawnień, trzecia daty ważności, a czwarta ograniczeń. Tabela jest zbieżna z tabelą zawartą w obowiązującym wzorze prawa jazdy stanowiącym załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 702 ze zm.). Wpisanie danych do tej tabeli znajdującej się w części H wniosku, a także do wydawanego dokumentu prawa jazdy odbywa się według zasad określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.) Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 5 lit.a tego rozporządzenia w celu wydania prawa jazdy w wyniku pozytywnej weryfikacji dokumentów należy wypełnić wniosek o wydanie prawa jazdy w części H, a zatem także i wspomnianą tabelę – jeżeli wydaje się decyzję administracyjną.
Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia wskazano szczegółowy sposób wypełnienia wniosku oraz prawa jazdy, w tym m.in. w zakresie dotyczącym ważności uprawnienia według zasad szczegółowo opisanych w § 10 ust. 3 pkt. 10
W ocenie Sądu skoro w przypadku wydania decyzji prawodawca nakazuje organowi "wypełniać wniosek oraz prawo jazdy", to w istocie oznacza nałożenie na ten organ dodatkowego obowiązku dotyczącego dokonania określonej czynności materialno-technicznej. Czynność ta sprowadza się do wpisania w dokumencie prawa jazdy danych, którymi zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 5 lit.a i § 10 ust. 3 rozporządzenia "wypełniono wniosek" w części H. Czynność ta stanowi konsekwencję wydania decyzji administracyjnej uwzględniającej wniosek o wydanie prawa jazdy określonej kategorii wskazanej w części C wniosku. Treść tej czynności tj. treść dokonywanych wpisów do tabeli w części H wniosku oraz dokumentu prawa jazdy będzie wykraczać po zakres rozstrzygnięcia zawarty w wydawanej decyzji administracyjnej, jeżeli jej adresat posiadał już wcześniej prawo jazdy innych kategorii. Skoro bowiem decyzją organ "przyznaje osobie, o której mowa w części A wniosku, uprawnienia do kierowania pojazdami" to oznacza, że przyznaje tylko uprawnienia objęte wnioskiem.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wbrew stanowisku Kolegium skarżący wyraźnie sprecyzował w części C swoje żądanie, wskazując, iż ubiega się o wydanie prawa jazdy kat. B + E. Stąd też decyzja nie może obejmować uprawnień już posiadanych. Nie można bowiem przyznać uprawnień, które strona już posiada. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że kwestionowane przez skarżącego daty ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy wpisane do części H wniosku oraz do dokumentu prawa jazdy nie stanowią elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej, zgodnie z jego wnioskiem, decyzji administracyjnej, lecz stanowią wyłącznie czynność materialno-techniczną.
W konsekwencji skoro skarżący w rozpatrzonym przez Kolegium odwołaniu zakwestionował wyłącznie część decyzji w zakresie określenia terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B (a w istocie dotyczy to też uprawnień kat. AM i B1), to w istocie wniósł odwołanie od czynności materialno-technicznej dotyczącej wpisu do prawa jazdy daty ważności wymienionych kategorii prawa jazdy. Okoliczność ta nie została jednak uwzględniona przez Kolegium, które wpis dotyczący kwestionowanego terminu ważności poszczególnych kategorii potraktowało jako element decyzji administracyjnej.
W konsekwencji zamiast zastosować art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego i stwierdzić niedopuszczalność odwołania, Kolegium odwołanie rozpatrzyło orzekając w oparciu o art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja Kolegium została zatem wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadnie skarżący odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 572/19. Należy jednak wyjaśnić, że wpisanie do prawa jazdy we wskazywanej rubryce 11 kwestionowanych przez skarżącego terminów ważności prawa jazdy nie stanowi elementu decyzji administracyjnej. Nie nastąpiło to w drodze decyzji, lecz w drodze czynności materialno- technicznej. Pomimo, iż skarżący, zgodnie z pouczeniem, złożył odwołanie, to nie zamyka to skarżącemu możliwości kwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów dokonanych w drodze czynności materialno-technicznej. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej na taką czynność bezpośrednio do sądu administracyjnego.
Zastrzec jednocześnie należy, że skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności (art. 53 § 2 ustawy). Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Jeżeli zatem skarżący kwestionuje wpisane do prawa jazdy terminy ważności uprawnień to w celu poddania prawidłowości tych wpisów pod kontrolę sądu administracyjnego, powinien skierować bezpośrednio do tutejszego Sądu skargę na czynność [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa w zakresie wskazanych w obecnej skardze kategorii, wyjaśniając jednocześnie powody nie wniesienia takiej skargi w terminie 30 dni od dat wydania dokumentu prawa jazdy.
Jednocześnie w ramach rozpoznawanej sprawy Sąd nie ocenia prawidłowości dokonanych wpisów, gdyż taka ocena wykraczałaby poza ramy wynikającego z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy.
Mając na względzie wskazane powyżej naruszenia prawa procesowego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c wskazanej powyżej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przeprowadzonych dotychczas rozważań Sądu