Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego J. T. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 29 kwietnia 2022 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego: świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności na okres od 1.01.2022 r. do 31.03.2022 r. w kwocie 100 zł. miesięcznie oraz o odmowie w części żądanej kwoty świadczenia tj. 250 zł (różnica między wnioskowaną 350 zł, a przyznaną kwotą 100 zł).
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Na dochód strony w styczniu 2022 r. w wysokości 764,10 zł (w grudniu 2021 r. – 754,47 zł) składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 260,04 zł w okresie od 1 września 2021 r. do 28 lutego 2022 r. oraz zasiłek stały w wysokości 504,06 zł od stycznia 2022 r. (w grudniu 2021 r. – 470,44 zł). Dochód strony nie przekroczył kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 78 i art. 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji przyznał pomoc zgodnie z możliwościami finansowymi ośrodka. W powyższym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że w roku 2021 środki finansowe na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych wyniosły 1 443 625 zł i kwota ta przeznaczona była na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu odzieży lub obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczona na zasiłki celowe na opał wyniosła 700 000 zł. W roku 2021 liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2021r. wynosiła 1844, organ I instancji szacuje, że w roku 2022 liczba klientów korzystających z pomocy w ramach zadań własnych (zasiłków celowych), nie ulegnie zmianie.
W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że decyzja została wydana w ramach uznania administracyjnego i nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut dyskryminowania go przez organ pomocy społecznej i dodał, że jego żądania nie są wygórowane i odpowiadają jego rzeczywistym potrzebom.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności na okres od 1.01.2022 r. do 31.03.2022 r. w kwocie 100 zł. miesięcznie oraz o odmowie w części żądanej kwoty świadczenia tj. 250 zł (stanowiącej różnicę między wnioskowaną 350 zł, a przyznaną kwotą 100 zł).
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2021.2268), według którego, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Podkreślenia przy tym wymagało, że rozstrzygnięcie co do przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i jest przede wszystkim uzależnione od oceny organu dokonywanej w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, według którego potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Należało więc zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Nie zachodzi przy tym konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12).
Prawidłowo zatem organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argument dotyczący ograniczonych możliwości finansowych organu pomocy społecznej, a tym samym podkreślił konieczność ochrony interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Te okoliczności są bowiem także istotne z punktu widzenia realizacji celów pomocy społecznej.
W kwestii dotyczącej możliwości finansowych, organ wskazał, że środki na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych w roku 2021 wyniosły 1 443 625 zł i kwota ta przeznaczona została na wypłaty zasiłków celowych dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym. Dodał przy tym, że w roku 2021 liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2021r. wynosiła 1844, a organ I instancji szacuje, że w roku 2022 liczba klientów korzystających z pomocy w ramach zadań własnych (zasiłków celowych), nie ulegnie zmianie.
W związku z tym zasadna jest ocena organu, że pomimo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego, organ pomocy społecznej, z powodu dysponowania bardzo ograniczonymi środkami, nie był w stanie uwzględnić w całości jego wniosku.
Prawidłowo przy tym organ podkreślił, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej, potrzeba ta nie musi być przez ośrodek pomocy społecznej zaspokojona ani w części ani w całości, ponieważ świadczenie w formie zasiłku celowego nie ma charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego.
Jak już bowiem była o tym mowa wyżej – organ jest zobowiązany do uwzględnienia nie tylko potrzeb wnioskodawcy ale również możliwości finansowych pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).
W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż rozstrzygnął sprawę mając na względzie sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu pomocy społecznej, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej.
W związku z tym, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), skargę należało oddalić.