Uzasadnienie
Skarżąca, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, a wraz z małżonkiem zajmuje jedno pomieszczenie należące do jej córki. Strona i jej małżonek uzyskują świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2957 zł.
Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej sytuację materialną oraz wyjaśniła, że zamieszkuje w budynku, którego wraz z córką są współwłaścicielkami. Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca posiada cztery zobowiązania kredytowe opiewające na łączną, miesięczną kwotę 943 zł, przy czym są to kredyty konsumpcyjne. Koszty dostaw wody kształtują się na poziomie około 113 zł, natomiast zakup energii elektrycznej to wydatek rzędu 183 zł miesięcznie. Z nadesłanych faktur za lekarstwa wynika natomiast, że miesięczny wydatek z tego tytułu oscyluje w granicach 100 zł – 350 zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy, przy czym zaznaczyć trzeba, że niezbędna jest elementarna wiedza na temat tej sytuacji, oparta na przynajmniej uprawdopodobnionych informacjach. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
W realiach niniejszej sprawy daleko idące wątpliwości budzi przede wszystkim sytuacja osobista strony w świetle podanych przez nią informacji oraz uzyskanych wyjaśnień.
Strona w druku formularza wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem zamieszkując w jednym pokoju, gdy tymczasem sama podała, że wraz z córką mieszka w jednym budynku, a z nadesłanych rachunków wynika zaś, że opłaca dostawy mediów do tegoż budynku, co bezspornie świadczy o spełnieniu kryterium "domownika" przez córkę strony. Już sam ten fakt wyklucza możliwość poczynienia rzetelnych ustaleń co do sytuacji materialnej strony, skoro uchyliła się ona od wskazania swojej córki jako domownika, nie podając zarazem jakichkolwiek szczegółów na temat źródeł i wysokości dochodów tej osoby.
Co więcej, odnotować trzeba, że w budynku tym mieszkają również inne osoby, jak chociażby D.M., który odebrał skierowane do strony wezwanie referendarza sądowego i który przez doręczyciela określony został mianem "dorosłego domownika". Bez uzyskania wiarygodnych informacji na temat liczby i danych wszystkich osób mieszkających ze stroną, nie sposób obiektywnie ocenić sytuacji rodziny skarżącej.
Dalej wskazać przyjdzie, że uzasadnieniem dla uzyskania prawa pomocy, zwłaszcza w zakresie całkowitym nie może być fakt spłaty licznych zobowiązań kredytowych, jeżeli nie zostanie wykazane, ze zostały one zaciągnięte na poczet zaspokojenie istotnych potrzeb życiowych (np. leczenia, zakupu sprzętu medycznego dostosowania budynku do potrzeb osoby niepełnosprawnej itp.). Tymczasem nic takiego na gruncie niniejszej sprawy nie zostało wykazane, a strona nie wspomina o tym w żadnym miejscu. Z perspektywy przesłanek przyznania prawa pomocy nie do pomyślenia jest sytuacja, w której zaspokojenie zobowiązań prywatnoprawnych uzasadniałoby rezygnację z obowiązku opłacenia kosztów sądowych.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.