Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy J.D. wystąpili o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie fachowego pełnomocnika (radcy prawnego) z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawca jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 60 m2, nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. 2 ha 6 arów oraz nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Skarżący nie podał jednakże jakichkolwiek informacji na temat swoich dochodów.
Pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:
- - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne, zakup opału itp.,
- - nadesłanie dokumentów wykazujących wysokość oraz źródło dochodu,
- - wskazanie aktualnego sposobu zagospodarowania budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] oraz lokalu mieszkalnego, o którym wnioskodawca wspomina w druku formularza.
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów i odnosząc ją do informacji uzyskanych od skarżącego nie znaleziono podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.
W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że prawo pomocy, a szczególnie prawo pomocy w zakresie całkowitym (co jest przedmiotem rozpatrywanego wniosku) jest instrumentem mającym w założeniu zapewnić prawo do sądu osobom, które przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie zdobyć jakichkolwiek środków na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że okoliczności dotyczące sytuacji materialnej takiej osoby winny być skrupulatnie wyjaśnione, a ewentualne niejasności strona powinna, na wezwanie Sądu lub referendarza rozwiać, poprzez przedstawienie dokumentów źródłowych bądź też złożenie wyjaśnień.
Oceniając z tej perspektywy wniosek J.D. nie było możliwym stwierdzenie, że jest on osobą, której sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Nic nie wiadomo bowiem na temat źródła oraz wysokości dochodów skarżącego, a także na temat poziomu i struktury wydatków ponoszonych przezeń na pokrycie bieżących potrzeb. Z drugiej strony osoba dysponująca trzema nieruchomościami (nieruchomością gruntową, lokalową oraz nieruchomością z budynkiem mieszkalnym) nie może być uznana za ubogą, albowiem posiadanie tego rodzajów składników majątku przeczy tezie o wyjątkowo trudnym położeniu materialnym.
Skarżący nie wykazał przy tym, aby składniki te służyły zabezpieczeniu roszczeń podmiotu publicznego lub prywatnego, co ewentualnie uzasadniłoby twierdzenie o ograniczonych możliwościach dysponowania nimi. Nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.