Uzasadnienie
Prezydent S. decyzją z dnia [...] r. odmówił Z. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matka K. B. W uzasadnieniu organ wskazał, że do złożonego wniosku dołączone zostało orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] r., z którego wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki wnioskodawcy oraz orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS nr akt [...] z dnia [...] r., z którego wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała w 2019 roku, czyli w wieku 73 lat. Tym samym kwalifikuje to wniosek do wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Na skutek odwołania strony sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które zaskarżoną decyzją orzekło przyznać wnioskodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad matką:
- - w okresie od 26 kwietnia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. w wysokości 263.90 zł.
- - w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 maja 2020 r. w wysokości 1583.00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że wykładnia art. 17 ust. 1b uległa zmianie. Uznało, że strona spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką od 26 kwietnia 2019 r. (zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych) do 31 maja 2020 r. (zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności). Powołało się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443), gdzie Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium zauważyło, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się wyraźna linia orzecznicza, zgodnie z którą nie można odmówić przyznania świadczenia ze względu na wiek osoby, nad którą jest sprawowana opieka.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył wnioskodawca. Wskazał, że Kolegium wydając swoją decyzję wzięło pod uwagę orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki wnioskodawcy z dnia [...] r, którym to orzeczeniem Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. zaliczył ją do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 maja 2020 r. Na tej podstawie organ odwoławczy przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 26 kwietnia 2019 r. Jednocześnie organ nie dostrzegł, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. znak: [...], w którym orzeczono iż matka wnioskodawcy jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. W aktach sprawy znajduje się również informacja, iż wniosek o ustalenie prawa do dodatku pielęgnacyjnego złożono w dniu 8 kwietnia 2019 r.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o:
- - odrzucenie skargi, gdyż została ona złożona przez pełnomocnika, który nie może występować przed sądem administracyjnym,
- - ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji.
Tut. organ przyznał rację skarżącemu. W przedmiotowej sprawie skład orzekający Kolegium wydał rozstrzygnięcie na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. W treści skargi strona skarżąca powołała się na to, że wcześniejsze orzeczenie lekarza orzecznika ZUS oraz późniejsze orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności są równorzędne. Kolegium przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 739/19, w którym stwierdzono, że "przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie jest warunkowane legitymowaniem się tylko i wyłącznie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, bowiem na równi z takim orzeczeniem ustawodawca traktuje również m.in. orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, iż zasadnie organ odwoławczy przyznał wnioskodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Według literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro w wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.
W rozpatrywanej sprawie zarówno skarżący, jak i organ administracji dostrzegli, że SKO w Katowicach orzekło o przyznaniu świadczenia na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. pomijając wcześniejsze orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. W kontekście przywołanego przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2019 r. taki zabieg jest niedopuszczalny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie również to stanowisko podziela.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ prawidłowo ustali datę, od której przysługuje skarżącemu świadczenie.