Uzasadnienie
Skarżąca, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek nie wskazała wysokości swoich dochodów ani wydatków, jedynie oświadczyła, że dochody są jej potrzebne na zagwarantowanie potrzeb życiowych i nie posiada rezerw finansowych na dodatkowe opłaty sądowe. Jako swój majątek wskazała mieszkanie o powierzchni 64 m2.
Zarządzeniem z dnia 6 maja 2016 r. skarżąca została wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o prawo pomocy – w terminie 7 dni licząc od daty doręczenia niniejszego wezwania poprzez:
- - udokumentowanie dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża (np. aktualne zaświadczenie o dochodach z miejsca pracy, PIT za rok 2015)
- - nadesłanie wyciągów bankowych z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych
- - nadesłanie dokumentów obrazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się (np. rachunki za następujące po sobie okresy rozliczeniowe za wodę, energię elektryczną itp., opłaty za mieszkanie).
Wezwanie to skarżąca odebrała osobiście w dniu 24 maja 2016 r. jednak nie udzieliła na nie żadnej odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wnosiła tylko o zwolnienie z kosztów sądowych, czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym.
Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy.
Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.
Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca złożyła jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodniła w żaden sposób, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Strona skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny, obecny stan majątkowy.
Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń.
Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana.
Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.