Uzasadnienie
W skardze z dnia 26 października 2012 r. zawarty został wniosek o zwolnienie E. A. od kosztów sądowych. W związku z powyższym skarżącemu został przesłany druk urzędowego formularza wraz z pouczeniem o sposobie jego wypełnienia. Wnioskodawca odesłał druk formularza, w którym wyjaśnił, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Wnioskodawca posiada dwoje dzieci i pozostaje na utrzymaniu konkubiny, która z tytułu prac dorywczych osiąga dochód rzędu 1000 – 1500 zł.
Pismem z dnia 8 marca 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne, zakupu lekarstw itp.,
- - nadesłanie dokumentu potwierdzającego podaną w druku formularza wysokość dochodu uzyskiwanego przez konkubinę skarżącego z tytułu prac dorywczych,
- - nadesłanie kopii dokumentów wykazujących poziom dochodów osiąganych przez wnioskodawcę po opuszczeniu Zakładu Karnego z powodu przerwy w odbywaniu kary.
W odpowiedzi E. A. nadesłał pismo datowane na dzień [...] r. w którym wyjaśnił, że żaden pracodawca nie wyraził zainteresowania świadczeniem przezeń pracy, nie otrzymuje świadczeń pomocy społecznej i odmówiono mu rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej. Środki na utrzymanie wnioskodawca czerpie ze wsparcia udzielanego mu przez konkubinę oraz ojca. Konkubina wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu prac dorywczych świadczonych w oparciu o umowy ustne wobec tego nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych z tego tytułu. Do wspomnianego pisma dołączona została faktura VAT za usługi noclegowe za okres od [...] r. do [...] r. opiewająca na kwotę 999,99 zł, wystawiona na M. C.– konkubinę skarżącego.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przede wszystkim, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
Z powyższego wynika, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego, a strona, która nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych w pierwszej kolejności musi podjąć starania aby wykazać, że jej sytuacja materialna jest rzeczywiście trudna.
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący w żaden sposób nie udokumentował dochodów swojej konkubiny, która go utrzymuje. Ta okoliczność wyklucza z kolei rzetelną i obiektywną ocenę jego położenia materialnego. Poza informacją na temat kosztów zamieszkania (vide nadesłana faktura VAT z dnia 17 kwietnia 2013 r.) nie wiadomo bowiem jak znaczący udział w dochodach M.C. zajmuje wydatek z tego tytułu. Co więcej, E. A. wspomniał w swoim piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2013 r. o wsparciu ze strony swojego ojca, jednakże nie zawarł jakiejkolwiek wzmianki na temat rozmiarów tego wsparcia. W tej sytuacji nie można z całym przekonaniem stwierdzić, że skarżący jest osobą zasługująca na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.