Uzasadnienie
Obecnie skarżący – H. H., w kilku pismach skierowanych do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w miesiącach maju i czerwcu 2022 r., zwrócił się o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. W pismach tych wskazywał m.in., że przebywa w zakładzie karnym lecz w każdej chwili może być zwolniony i jest mu potrzebne zaświadczenie, że będzie miał gdzie zamieszkać.
Decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta B. odmówił skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej, ponieważ aktualnie odbywa on karę pozbawienia wolności, a przewidywany koniec odbywania kary przypada na dzień [...] 2023 r.
Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.s., wskazał, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z kolei z pisma Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w J. z dnia 10 czerwca 2022 r. wynika, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności, a przewidziany koniec tej kary przypada na [...] 2023 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący poinformował, że przewidywany koniec kary przypada na dzień [...] 2023 r. Zawnioskował o zaświadczenie, że po opuszczeniu zakładu karnego uzyska prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała jego osobistą skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, podkreślić przyjdzie, że podstawę prawną jej wydania stanowił art. 13 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a przewidziany w nim wyjątek nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, a więc pozbawia prawa do świadczeń ten krąg podmiotów niezależnie od położenia, czy stanu osoby domagającej się świadczenia. Nie uprawnia też organów administracji publicznej do stosowania go na zasadzie uznania. Oznacza to, że fakt odbywania kary pozbawienia wolności sprawia, iż osoby odbywające tę karę tracą prawo do świadczeń pomocowych i nie mogą nabyć uprawnień w trakcie odbywania tej kary. Przy orzekaniu brana jest pod uwagę sytuacja w dacie orzekania przez organ administracji publicznej.
Ponadto wykładnia językowa omawianego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że osoby odbywające karę pozbawienia wolności nie są podmiotami publicznych praw podmiotowych do świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki NSA: z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1222/07; z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2669/19).
W niniejszej sprawie okoliczność, że skarżący przebywał w zakładzie karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności, jest bezsporna. Kwestią sporną było jedynie to, w jakiej dacie ma się zakończyć odbywanie tej kary przez skarżącego. Ta kwestia pozostaje jednak bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, albowiem skarżący odbywał karę pozbawienia wolności zarówno w dacie zainicjowania postępowania, jak i w dacie orzekania przez organy. Ustalenie tej okoliczności skutkowało bezwzględnie odmową przyznania pomocy społecznej z tej przyczyny. Stan taki motywowany jest faktem, że osoba osadzona pozostaje na utrzymaniu Państwa, w związku z czym powinna mieć zapewnione przez zakład karny, w którym przebywa, m.in. odpowiednie warunki mieszkaniowe. Nie ma zatem potrzeby zapewnienia jej w tym czasie pobytu w domu pomocy społecznej.
Sąd dostrzega przy tym intencje, jakie towarzyszyły skarżącemu w ubieganiu się o pobyt w domu pomocy społecznej. Jednak system prawa administracyjnego, w tym prawa pomocy społecznej, nie zawiera ogólnej normy, która przewidywałaby możliwość wydania decyzji na przyszłość względnie wydania promesy decyzji. Brak jest również przepisu szczególnego regulującego te kwestie. Organy nie miały zatem możliwości wydania jakiegokolwiek aktu, który w swojej treści gwarantowałby skierowanie skarżącego do domu pomocy społecznej w przyszłości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259).
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl