Uzasadnienie
Wydaną w postępowaniu odwoławczym decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w Katowicach (dalej jako ŚWINB lub organ) z dnia [...] r. nr [...] nałożono na W. L. i A. L. (dalej jako skarżący lub zobowiązani) jako współwłaścicieli budynku położonego w B. przy ul. [...], na dz. o nr geod. 1, 2 i 3 k.m. [...] obowiązek rozbiórki wskazanej w tej decyzji części tego budynku oraz dobudowanego pomieszczenia kotłowni.
Wniesiona od tej decyzji przez skarżących skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 329/16.
Doręczonym skarżącym w dniu [...] r. upomnieniem zostali oni wezwani przez Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej jako PINB lub organ egzekucyjny) do wykonania wynikającego z powyższej decyzji obowiązku w terminie 7 dni z zastrzeżeniem wszczęcia przeciwko nim postępowania egzekucyjnego. Ponieważ pomimo upływu wskazanego terminu orzeczony nakaz rozbiórki nie został wykonany, PINB wszczął z urzędu jego egzekucję przez doręczenie skarżącym w dniu [...] r. wystawionych przez siebie w dniu [...] r. tytułów wykonawczych.
Wniesione przez skarżących zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały odrzucone postanowieniami organu egzekucyjnego z dnia [...] r. Po rozpoznaniu wniesionych przez zobowiązanych zażaleń postanowienia te zostały utrzymane w mocy postanowieniami ŚWINB z dnia [...] r.
Wcześniej bo postanowieniem ŚWINB z dnia [...] r. wznowiono postępowanie administracyjne zakończone prawomocną w/w decyzją tego organu z dnia [...] r. o nakazie rozbiórki. Wydanym we wznowionym postępowaniu postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] r. wstrzymano wykonanie objętego postępowaniem wznowieniowym nakazu rozbiórki.
Decyzją z dnia [...] r. ŚWINB odmówił uchylenia w postępowaniu wznowieniowym objętej w/w tytułami wykonawczymi decyzji własnej o nakazie rozbiórki z dnia [...] r.
Kontynuując wszczęte postępowanie egzekucyjne PINB postanowieniami nr [...] i nr [...] z dnia [...] r. nałożył na każdego ze zobowiązanych grzywnę po 58 732,41 zł w celu przymuszenia ich do wykonania objętych tytułami wykonawczymi obowiązków z jednoczesnym wezwaniem ich do wykonania tych obowiązków z zagrożeniem ich zastępczego wykonania.
Po rozpoznaniu wniesionych przez skarżących od tych postanowień zażaleń zostały one uchylone, a sprawy przekazane organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpatrzenia postanowieniami ŚWINB z dnia [...] r. W uzasadnieniu tych postanowień organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny powinien o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia orzec wobec zobowiązanych jednym postanowieniem określając jednocześnie solidarny sposób realizacji tego obowiązku.
Orzekając ponownie PINB postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 119, art. 121 § 4 i § 5 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., zwanej też dalej ustawą lub u.p.e.a.) nałożył na skarżących jako właścicieli objętego nakazem rozbiórki budynku mieszkalnego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 58 732,41 zł z obowiązkiem jej uiszczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia tego postanowienia na wskazany w nim rachunek bankowy pod rygorem jej ściągnięcia w trybie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jednocześnie wezwał ich do wykonania w terminie 14 dni od doręczenia tego postanowienia wskazanego w tytułach wykonawczych obowiązku pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego.
W uzasadnieniu postanowienia PINB stwierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i w jego toku zastosowano środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia ponieważ zobowiązani pomimo doręczenia im upomnienia objętego tytułami wykonawczymi obowiązku nie zrealizowali. Wysokość nałożonej grzywny została ustalona zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a., w myśl którego:
"Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych". Cena ta za IV kwartał 2018 r. wyniosła 4139 zł. Powierzchnia objętego nakazem rozbiórki budynku wynosi 70,95 m2, co daje kwotę grzywny 58 732,41 zł (70,95 x 827,80 zł).
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucili, że zostało ono oparte na błędnych ustaleniach faktycznych w sytuacji gdy wnieśli oni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję ŚWINB z dnia [...] r., którą odmówiono w postępowaniu wznowieniowym uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki, stanowiącej podstawę wystawionych tytułów wykonawczych. Ewentualne uwzględnienie tej skargi skutkowało zaś będzie uchyleniem decyzji rozbiórkowej i w konsekwencji umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zażalenia tego nie uwzględnił i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 Kpa, orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, że grzywna w celu przymuszenia nie ma charakteru sankcji karnej, ale jest rodzajem przymusu, mającego na celu skłonienie zobowiązanego poprzez zastosowanie dolegliwości finansowej do doprowadzenia do wykonania przez niego obowiązku własnymi środkami i w konsekwencji uniknięcia obciążenia kosztami wykonania zastępczego. Zgodnie przy tym z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożona, a nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna albo jej część podlega umorzeniu na wniosek zobowiązanego.
Grzywna w celu przymuszenia nakładana na podstawie art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na charakter uznaniowy, a jej górne granice są ustalone przepisami ustawy. Art. 121 § 2 wskazuje, iż nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, z wyłączeniem zachodzącego w niniejszej sprawie przypadku unormowanego w art. 121 § 5, dotyczącego obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, kiedy to grzywna jest wyliczana w oparciu o wzór, zawarty w ustawie. W konsekwencji organ pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem wymierzył żalącym się grzywnę w celu przymuszenia, obliczając jej wysokość w oparciu o wzór zawarty w art. 121 § 5 u.p.e.a. Zarówno zastosowanie art. 121 § 5 u.p.e.a. jak i dokonane przez PINB wyliczenia należy uznać za prawidłowe. Egzekwowany obowiązek dotyczył bowiem nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w B. na działce o nr geod. 1, 2 i 3 k.m. [...].
Odnosząc się zaś do zarzutów skarżących podniesionych w zażaleniu, dotyczących faktu zaskarżenia przez nich do WSA w W-wie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r., znak: [...], ŚWINB uznał je za bezzasadne i pozbawione znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Podkreślił, że wniesienie skargi sądowej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji i nawet zaskarżenie do sądu administracyjnego bezpośrednio decyzji nakładającej egzekwowane obowiązki nie stanowiłoby samo z siebie przesłanki do wstrzymywania postępowania egzekucyjnego, czy też do jego umarzania. Tym bardziej nie stanowi więc takiej przesłanki zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, odmawiającej uchylenia w trybie nadzwyczajnym egzekwowanego rozstrzygnięcia, które jest ostateczne i prawomocne, a zatem wywołuje skutki prawne.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie ŚWINB skarżący zakwestionowali zasadność wydania decyzji zobowiązującej ich do wykonania nakazu rozbiórki jako opartej na błędnych ustaleniach dokonanych w oparciu o stronnicze zeznania świadków i sąsiadów. Ich zdaniem fakt rozbudowy i nadbudowy budynku nie został w tamtym postępowaniu udowodniony, faktycznie przeprowadzili jedynie remont budynku.
Nadto podtrzymali sformułowane już w zażaleniu stwierdzenia co do wpływu na postępowanie egzekucyjne, toczącej się z ich skargi sprawy przed WSA w W-wie.
Rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do jego wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy p.p.s.a.
Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z urzędu przez PINB w oparciu o prawidłowo wystawione przez ten organ i doręczone zobowiązanym tytuły wykonawcze z dnia 28 lutego 2017 r. W świetle tych tytułów zostali oni zobowiązani do dokonania rozbiórki wskazanych w nich części budynku. Pozostaje poza sporem, że pomimo wcześniejszego upomnienia obowiązku tego nie zrealizowali. Wniesione przez nich w sprawie wszczętej egzekucji zarzuty zostały prawomocnie oddalone. Z chwilą wydania w postępowaniu wznowieniowym przez GINB decyzji z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję ŚWINB z dnia [...] r. o odmowie uchylenia decyzji stanowiącej podstawę wystawionych tytułów wykonawczych, utraciło też moc wydane w postępowaniu wznowieniowym przez ten organ w dniu [...] r. postanowienie o wstrzymaniu wykonania skierowanej do skarżących decyzji o nakazie rozbiórki. Jak to zasadnie stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu wniesienie przez skarżących skargi na w/w decyzję GINB nie wstrzymywało wykonania decyzji rozbiórkowej. Jak wynika nadto z informacji o sprawie WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 877/19 Sąd ten postanowieniem z dnia 6 listopada 2019 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w tej sprawie decyzji.
W konsekwencji już z chwilą wydania w dniu [...] r. decyzji GINB, organ egzekucyjny miał obowiązek kontynuowania egzekucji poprzez zastosowanie środków przymusu. Z uwagi na charakter egzekwowanych obowiązków organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania w tej sprawie jednego z dwóch środków egzekucyjnych (przewidzianych treścią art. 1a pkt 12b u.p.e.a.) tj. nałożenia grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Nie może ulegać przy tym wątpliwości, że wykonanie zastępcze w przypadku obowiązku wykonania rozbiórki części budynku stanowi środek bardziej dla zobowiązanych uciążliwy (w rozumieniu art. 7 § 2 ustawy) gdy chodzi o jego finansowe następstwa niż grzywna w celu przymuszenia, a to w sytuacji gdy zobowiązani mogą wykonać ten obowiązek we własnym zakresie, przy nakładzie mniejszych środków finansowych, uzyskując jednocześnie możliwość zwrotu uiszczonej ewentualnie grzywny.
Wymierzając grzywnę organy były związane w zakresie ustalenia jej wysokości treścią art. 121 § 4 i § 5 u.p.e.a. Taka też jej wysokość została ustalona. Zgodnie z tymi przepisami, grzywna ta jest jednorazowa i jej wysokość nie zależy od uznania administracyjnego. Jest wyliczana ściśle według wynikającego z § 5 art. 121 ustawy wzoru. W tym zakresie wysokość grzywny nałożona na skarżących jako odpowiadających solidarnie małżonków nie narusza obowiązujących przepisów.
W odniesieniu do zawartych w skardze zarzutów kwestionujących zasadność zobowiązania skarżących do wykonania określonych w tytułach wykonawczych obowiązków, należy podnieść, że na tym etapie postępowania nie podlegają one rozpoznaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Brak było też podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z powołaniem się na fakt zaskarżenia do WSA w Warszawie w/w decyzji GINB z [...] r. w sytuacji gdy w przedmiotowym postępowaniu sądowym nie doszło do wstrzymania wykonania decyzji stanowiącej podstawę wystawionych tytułów wykonawczych, w oparciu o które egzekucja jest prowadzona.
Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec