Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r., działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988), zwanej dalej p.r.d., skierował obecnie skarżącego K. S. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B prawa jazdy, w związku z wielokrotnym naruszeniem przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał 26 punktów karnych.
Na skutek odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zacytował przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. oraz art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (wówczas: Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 z późn. zm.), zwanej dalej u.k.p. Na ich podstawie wywiódł, że z uwagi na czas popełnienia przez skarżącego naruszeń (od [...] 2021 r. do [...] 2022 r.), w sprawie zastosowanie znajdzie art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji.
Dalej, powołując się na stanowisko judykatury, organ odwoławczy zauważył, że wielokrotne naruszenie przez kierującego przepisów ruchu drogowego potwierdzone przypisaniem ponad 24 punktów w ciągu roku oznacza, że mamy do czynienia z ustawowo zdefiniowanym przypadkiem uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierującego. W tej sytuacji organ uznał, że w ustalone w toku postępowania przekroczenie przez skarżącego 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego spełnia przesłanki wynikające z art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., a tym samym skierowanie go na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B prawa jazdy jest zasadne.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów skarżącego, organ odwoławczy wskazał, iż odbyte w dniu [...] lutego 2022 r. szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego (WORD) w S. nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła 24. Ostatnie punktowe wykroczenie, po którym suma zgromadzonych przez skarżącego punktów w ciągu roku wyniosła 26, miało miejsce w [...] lutego 2022 r., natomiast szkolenie, w którym uczestniczył odbyło się po tym terminie. Dlatego też szkolenie to zostało przez organ prowadzący ewidencję kierowców uznane za nieskuteczne.
Ponadto posiedzenie Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt [...], odbyło się w dniu [...] r. i na tym posiedzeniu zostało wydane prawomocne postanowienie, z którego wynika, że wniosek skarżącego o uchylenie mandatu karnego został odrzucony. W odniesieniu do zatarcia 4 punktów w związku z upływem roku od dnia popełnienia naruszenia w dniu [...] marca 2021 r., organ wyjaśnił, że likwidacja liczby punktów dokonałaby się dopiero [...] marca 2022 r., gdyż tego dnia upływał rok od dnia popełnienia naruszenia.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i wynik sprawy, a to:
- - naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji w tym nieodjęcie skarżącemu 6 punktów z tytułu ukończonego szkolenia organizowanego przez WORD w S. w dniu [...] r., nieodjęcie skarżącemu 4 punktów, które uległy zatarciu z dniem [...] marca 2022 r. po upływie okresu jednego roku od dnia [...] marca 2021 r., wadliwe przyjęcie, że postępowanie przed Sądem Rejonowym w K. zakończyło się odrzuceniem wniosku o anulowanie mandatu karnego, gdy tymczasem zakończyło się odmową uchylenia nałożenia mandatu karnego postanowieniem z dnia [...] r., wadliwym przyjęciem, że postępowanie zostało prawomocnie zakończone gdzie w sprawie nadal są prowadzone czynności przez jednostkę nadrzędną w stosunku do Sądu Rejonowego w K. tj. Sąd Okręgowy w S.;
- - sprzeczność istotnych ustaleń z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że skarżący dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa drogowego, za które uzyskał 26 punktów, gdzie w ocenie skarżącego na dzień 9 marca 2022 r. powinny one wynosić 16 punktów, poprzez nieodjęcie skarżącemu 6 punktów z tytułu ukończonego szkolenia organizowanego przez WORD w dniu [...] lutego 2022 r. oraz nieodjęcie skarżącemu 4 punktów, które uległy zatarciu z dniem [...] marca 2022 r.;
- - naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. poprzez działanie bez podstawy prawnej;
- - naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, wyrażonej w art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony;
- - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 k.p.a., tj. zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia;
- - naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, a w szczególności § 4 pkt 1 i 5 oraz § 5 pkt 1 i 2 poprzez wadliwe przyjęcie, że do dnia [...] marca 2022 r. nie nastąpiło zatarcie skazania punktów za popełnienie wykroczenia z dnia [...] marca 2021 r., albowiem prawomocne rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w K. zapadło w dniu [...] r. co powinno skutkować wcześniejszym wykreśleniem punktów z dniem [...] marca 2022 r. za wykroczenie z dnia [...] marca 2021 r.;
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania, a to:
- - art. 98 ust. 1 u.k.p., zgodnie z którym skarżący powinien otrzymać punkty karne odpowiadające popełnionemu naruszeniu z dniem uprawomocnienia się orzeczenia, które zostało stwierdzone mandatem karnym lub prawomocnym wyrokiem sądu, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce w dniu [...] r.;
- - art. 98 ust. 5 pkt. 2 u.k.p. poprzez nie usunięcie skarżącemu punktów karnych za wykroczenie z dnia [...] marca 2021 r. z dniem [...] marca 2022 r., gdyż do dnia 9 marca 2022 r. nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące naruszenia przez skarżącego przepisów ruchu drogowego w dniu [...] 2022 r.;
- - art. 99 ust. 1 i 2 pkt 1 u.k.p. poprzez wadliwe ustalenie, że istnieją przesłanki do zatrzymania prawa jazdy i skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do czasu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje;
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumentu i okoliczności na poparcie swoich zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2023 r. skarżący uzasadnił złożony w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Wniósł ponadto o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia prowadzonego z jego wniosku postępowania przed Sądem Okręgowym w S. o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianym wcześniej postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Postanowieniami z dnia 20 lutego 2023 r. tut. Sąd odmówił zawieszenia postępowania oraz wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zarzuty skarżącego skupiają się na trzech kwestiach, które w jego ocenie nie zostały należycie wyjaśnione, bądź też w odniesieniu do nich organy niewłaściwie zastosowały przepisy prawa. Te kwestie to:
- 1. nieodjęcie skarżącemu 6 punktów z tytułu ukończonego szkolenia organizowanego przez WORD w S. w dniu [...] lutego 2022 r.;
- 2. nieodjęcie skarżącemu 4 punktów, które w ocenie skarżącego uległy zatarciu z dniem [...] marca 2022 r., tj. po upływie jednego roku od dnia [...] marca 2021 r.;
- 3. wadliwe przyjęcie, że postępowanie mandatowe przed Sądem Rejonowym w K. zostało prawomocnie zakończone, podczas gdy w sprawie nadal są prowadzone czynności przez jednostkę nadrzędną w stosunku do Sądu Rejonowego w K. tj. Sąd Okręgowy w S. Dokonując oceny w powyższym zakresie stwierdzić wypadnie, że organy obydwu instancji dysponowały wystarczającym i wyczerpującym materiałem dowodowym do wydania rozstrzygnięć, a ponadto właściwie zastosowały przepisy prawa.
Podkreślenia wymaga, co zresztą nie było kwestionowane, że z uwagi na czas, w którym zostały popełnione przez skarżącego naruszenia przepisów ruchu drogowego, w sprawie zastosowanie znajdował art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że wielokrotne naruszenie przez kierującego przepisów ruchu drogowego potwierdzone przypisaniem ponad 24 punktów w ciągu roku stanowi dostateczną przesłankę do zastosowanie powołanego przepisu.
Odnosząc się kolejno do wskazanych wyżej spornych kwestii wyjaśnić przyjdzie co następuje:
Ad.
1. Nie ma racji skarżący, jakoby odbyte przez niego szkolenie organizowane przez WORD w S. w dniu [...] lutego 2022 r. spowodowało redukcję punktów karnych. Ograniczenie możliwości zmniejszenia ilości punktów karnych po przekroczeniu przez kierowcę wyznaczonego przez ustawodawcę limitu punktów ma na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierowców do przestrzegania przepisów ustawy a także zapobieganie naruszaniu przez nich przepisów ruchu drogowego. Pierwszy cel osiągany jest przez samo nałożenie obowiązku poddania kierowcy wielokrotnie naruszającego przepisy ruchu drogowego określonym procedurom weryfikacyjnym (tak w zakresie praktycznych umiejętności prowadzenia pojazdów - art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d., jak też posiadanych ku temu predyspozycji psychologicznych - art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p.), drugi natomiast przez eliminację z grona uprawnionych do kierowania pojazdami tych kierowców, którzy przeszli ww. procedury weryfikacyjne ze skutkiem negatywnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów przez odbycie szkolenia po przekroczeniu ich maksymalnej liczby (zob.: wyrok NSA z 23 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2673/19 i powołane w jego uzasadnieniu dalsze orzeczenia). Do takich wniosków prowadzi zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia systemowa i celowościowa wskazanych przepisów. Innymi słowy z uprawnienia do zmniejszenia liczby punktów karnych w drodze szkolenia mogli skorzystać tylko ci kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d., za naruszenia zasad ruchu drogowego otrzymali mniej niż 24 punkty.
W świetle powyższego, w niniejszej sprawie, skoro skarżący otrzymał na przestrzeni jednego roku więcej niż 24 punkty i liczba ta została przekroczona w dniu [...] lutego 2022 r., to odbyte w dniu [...] lutego 2022 r. szkolenie nie mogło skutkować zmniejszeniem przypisanych mu punktów.
Ad.
2. Kwestia domagania się przez skarżącego odjęcia 4 punktów, które miały ulec zatarciu po upływie roku od popełnienia wykroczenia w dniu [...] marca 2021 r., nie jest do końca zrozumiała, a z pewnością żądanie w tym zakresie nie jest usprawiedliwione. Poza sporem pozostaje, że chodzi o 4 punkty przypisane w dniu [...] marca 2021 r. Skarżący przekroczył limit 24 punktów z dniem [...] lutego 2022 r. W tej dacie nie upłynął jeszcze rok od daty [...] marca 2021 r., stąd też te 4 punkty nie mogły ulec zatarciu (nastąpiłoby to dopiero z dniem [...] marca 2022 r.). Organy prawidłowo przyjęły, że skutki przekroczenia limitu punktów realizują się z dniem przekroczenia tego limitu. Od tego dnia nie biegnie już dalej roczny termin w odniesieniu do punktów, które zostały przypisane do dnia przekroczenia limitu.
Ad.
3. Odnosząc się do postępowania w sprawie uchylenia mandatu nałożonego na skarżącego w dniu [...] lutego 2022 r., które to postępowanie toczyło się przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt [...], a następie stało się przedmiotem kontroli i postępowania nadzwyczajnego przed Sądem Okręgowym w S., to dla kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji to postępowanie mandatowe pozostaje bez znaczenia. Przypomnieć wypadnie, że zgodnie z art. 98 ust. 1 u.k.p. kierowca lub osoba posiadająca pozwolenie na kierowanie tramwajem, która kierując pojazdem popełniła naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone mandatem karnym, prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, otrzymuje punkty odpowiadające temu naruszeniu z dniem uprawomocnienia się rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom skarżącego, mandat karny nałożony na skarżącego w dniu [...] lutego 2022 r. nie uprawomocnił się z dniem wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy w K. lecz z dniem jego przyjęcia przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2022 r., poz. 1124), mandat staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący przyjął ten mandat w dniu [...] lutego 2022 r., co sam przyznał w złożonym do akt wniosku z dnia 8 lutego 2022 r. o uchylenie mandatu karnego. Z tych samych powodów bez znaczenia dla ustalenia daty uprawomocnienia się mandatu pozostaje dalszy tok postępowania przed Sądem Okręgowym w S., na które to postępowanie powołuje się skarżący. Można jedynie wspomnieć, że gdyby w postępowaniu nadzwyczajnym doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego tego mandatu, wówczas można byłoby rozważać zainicjowanie nadzwyczajnego postępowania również w odniesieniu do obecnie kontrolowanych decyzji.
Odnieść się jeszcze przyjdzie do oddalonego na rozprawie wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z decyzji wydanych w dniach 31 stycznia i 1 lutego 2023 r. Żadnej z tych decyzji skarżący nie okazał. Nie wyjaśnił też do końca, czego decyzje te dotyczyły in concreto. W tej sytuacji dowód taki w żaden sposób nie przyczyniłby się do wyjaśnienia sprawy. Zauważyć przy tym należy, że sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych aktów według stanu prawnego i faktycznego, jaki miał miejsce w dacie ich wydania. Tymczasem powoływane przez skarżącego decyzje wydane zostały już po wydaniu zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji.
Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa, co w świetle art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), stanowiło podstawę do oddalenia skargi.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl