Uzasadnienie
Skarżąca, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści formularza wynika, że wraz z mężem oraz dwójką niepełnoletnich dzieci zamieszkuje w budynku o pow. 100 m2. W skład jej majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 4 ha oraz samochód marki [...]. Źródłem utrzymania się rodziny wnioskodawczyni są dochody uzyskiwane przez nią oraz jej małżonka z tytułu umów o pracę w łącznej wysokości 3800 zł netto miesięcznie.
Strona w formularzu sporządziła również zestawienie stałych, miesięcznych wydatków, z którego wynika, że za energię elektryczną płaci 200 zł; za gaz 100 zł; za wodę 100 zł; za śmieci 100 zł; za paliwo 500 zł; z tytułu podatku 27 zł; za usługi telekomunikacyjne 200 zł oraz spłaca dwa kredyty: hipoteczny, którego rata wynosi 800 zł oraz konsumpcyjny, którego rata to 455 zł. W toku postępowania strona złożyła również pismo procesowe, w którym, odwołując się do orzecznictwa sądów powszechnych oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów wskazała, że jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych we wniosku poprzez:
- - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, czynsz, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- - przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącą oraz jej małżonka świadczeń z tytułu umowy o pracę,
- - wskazania w jaki sposób wykorzystywana jest aktualnie nieruchomość rolna o pow. 4 ha o której wspomina w swoim wniosku,
- - przedłożenie kopii umów kredytowych (kredytu hipotecznego oraz gotówkowego) wraz z harmonogramami spłat ich rat,
- - nadesłanie kopii dowodu rejestracyjnego należącego do strony samochodu osobowego.
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U.z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy.
W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej albowiem nie wykazano, że jej sytuacja materialna wyklucza samodzielne pokrycie wydatków z tytułu kosztów sądowych.
Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wnioskodawczyni uchyliła się od podania informacji na temat aktualnego sposobu zagospodarowania nieruchomości o pow. 4 ha. Tymczasem trudno zaaprobować tezę, że właściciel gruntu o takiej powierzchni nie czerpie zeń żadnych pożytków, nie uzyskuje dopłat ze środków wspólnotowych, wreszcie utrzymuje (płacąc podatki) taki areał, oczekując jednocześnie zwolnienia z obowiązku ponoszenia należności publicznoprawnych. Abstrahując od powyższego wskazać również trzeba, że strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła stosunkowo wysokich kosztów utrzymania. Płacenie co miesiąc 100 zł za gaz, 200 zł za energię elektryczną, 100 zł za wodę jest dużym obciążeniem dla budżetu domowego. Skądinąd, znając realia rynkowe oraz mając świadomość kosztów utrzymania czteroosobowej rodziny, rozpoznający wniosek ma wątpliwości odnośnie rzeczywistej wysokości wydatków z tego tytułu.
Nadesłanie dokumentów mogłoby te wątpliwości rozwiać, natomiast pasywna postawa strony w tym zakresie wyklucza bezkrytyczne przyjęcie jej twierdzeń jako prawdziwych. Dalej wskazać trzeba, że wątpliwości budzi również uzasadnienie wniosku, oparte na przekonaniu, że ponoszenie kosztów spłaty zaciągniętego kredytu konsumpcyjnego powinno stanowić dostateczną przesłankę dla zwolnienia kogokolwiek z daniny o charakterze publicznoprawnym. Nie wiadomo bowiem na jaki cel pożyczka ta została zaciągnięta, a wobec tego nieuzasadnionym jest założenie, że zobowiązania prywatno – prawne tego rodzaju powinny być zaspokajane pierwej, aniżeli daniny o charakterze publicznym, do jakich niewątpliwie zaliczają się koszty sądowe.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.