Uzasadnienie
W dniu 9 października 2019 r. E.S. zwrócił się do OPS w R. o przelanie na jego konto kwoty 80,98 zł., którą pożyczył na wykupienie leków. Z przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego wynika, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dochód za miesiąc wrzesień 2019 r. wyniósł 735,92 zł.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi w wysokości 80,98 zł. z przeznaczeniem na zwrot pożyczki, którą wnioskodawca miał zaciągnąć na zakup leków. W uzasadnieniu wskazał, że nie stwierdzono wystąpienia w sytuacji strony okoliczności, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Stan zdrowia związany z potrzebą stałego leczenia, jak również dokonywania zakupu zleconych leków jest sytuacją znaną organowi od dłuższego czasu, występującą od lat - strona nie wskazała żadnej szczególnej okoliczności, która nosiłaby znamiona sytuacji wyjątkowej, niecodziennej, drastycznej.
Ponadto stwierdzono, że świadczenie z pomocy społecznej, którego oczekuje strona nie może mieć charakteru rekompensaty za poniesione już wydatki, bowiem byłoby to sprzeczne z ideą i celem, któremu służy pomoc społeczna. Podkreślono, że leki zostały przez stronę zakupione, zaś oczekiwanie zwrotu środków finansowych pożyczonych na ten cel nie stanowi celu pomocy społecznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Na skutek odwołania wnioskodawcy sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które zaskarżoną obecnie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że adresat rozstrzygnięcia przekracza kryterium dochodowe. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Oznacza to, że aby skutecznie ubiegać się o specjalny zasiłek celowy, po stronie wnioskodawcy muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) musi zaistnieć szczególnie uzasadniony przypadek, 2) dochód osoby lub rodziny przekracza kryterium dochodowe. Tu organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych.
Kolegium wskazało, że zasiłek, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy i może zostać przyznany w sytuacjach nadzwyczajnych, szczególnie uzasadnionych. Za taką trudno jednak uznać konieczność zwrotu pożyczki na zakup leku, gdyż zgłoszona potrzeba nie istnieje, albowiem strona zrealizowała ją własnym staraniem, natomiast pomoc społeczna nie ma za zadanie udzielanie pomocy finansowej na zwrot zaciągniętych przez wnioskodawców pożyczek lub kredytów. Niezależnie od tego organ stwierdził, iż wnioskodawca nie wskazał na żadną szczególną okoliczność lub zdarzenie, które mogłyby uzasadniać przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. Strona ma stałe źródło dochodów w postaci renty inwalidzkiej z ZUS oraz otrzymuje dodatek mieszkaniowy i dodatek energetyczny. Strona ma wprawdzie dosyć trudną sytuację finansową, ale istnieje możliwość zakupu leków wykorzystując własne możliwości finansowe.
Skargę na tę decyzję do tutejszego sądu złożył adresat decyzji. Nie podniósł on żadnej argumentacji prawnej, ale przedstawił swą trudną sytuację życiową.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 41 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:
- 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
- 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Przyznawanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter wyjątkowy, gdyż nie wymaga, aby dochód osób ubiegających się o te specjalne świadczenia nie przekroczył limitów określonych w art. 8 ustawy natomiast o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje sytuacja życiowa wnioskodawcy, którą organ pomocy społecznej jest zobowiązany zbadać i ocenić pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego" (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 186/20 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). Przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r. sygn. I OSK 1557/19).
Warto z drugiej strony podkreślić, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 2699/19).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów administracji są prawidłowe. Jak wynika z akt administracyjnych dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku przekroczył kryteria, o których mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże jako osoba niepełnosprawna mógł ubiegać się o świadczenie, o którym mowa w art. 41 ustawy. Sąd podziela stanowisko zarówno organu I, jak i II instancji, że nie wykazano w sprawie wystąpienia "szczególnie uzasadnionego" przypadku uzasadniającego przyznanie wnioskodawcy świadczenia.
Sąd ma pełną świadomość, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna. Jednakże nie wskazał on, wnioskując o świadczenie, żadnych okoliczności, które ponad wszelką wątpliwość, zaistniały nagłe, drastycznie, dotkliwie w skutkach i ingerowały w plany życiowe strony. Za taką nie można uznać "pożyczenia" pieniędzy na zakup leków i konieczność zwrotu tej pożyczki.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.