Uzasadnienie
We wniosku z dnia 13 maja 2019 r. Z.S. (dalej jako skarżący) wniósł o przyznanie mu zasiłku stałego od listopada 2018 r. Powołał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz na orzeczenie ZUS z dnia [...] r., którym ustalono, że jest on całkowicie niezdolny do pracy. Wcześniej starał się bezskutecznie w ZUS o rentę socjalną oraz o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Nie wiedział, że po komisji lekarskiej w ZUS przysługuje mu zasiłek stały z opieki społecznej. Dalej opisał swoją trudną sytuację zdrowotną, osobistą i majątkową uniemożliwiającą mu zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych.
Po rozpoznaniu tego wniosku wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. (dalej jako organ) decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzeczono o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego od listopada 2018 r. Jako podstawę tej skargi wskazano m.in. art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., zwanej dalej ustawą lub u.p.s.) oraz art. 104 Kpa.
W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. "świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11". Tym samym decydującym dla sprawy jest miesiąc, w którym wpłynęło podanie skarżącego o przyznanie wskazanej pomocy. Nadto organ podniósł, iż w dniu 6 maja 2019 r. skarżący złożył już podanie o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z opłaceniem składki na ubezpieczenie. W związku z powyższym decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznano mu pomoc w formie zasiłku stałego wraz z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne na okres od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.
W odwołaniu skarżący podniósł, że składając 9 listopada 2018 r. wniosek do ZUS o uznanie go za niezdolnego do pracy nie wiedział jakie zostanie wydane w tej sprawie orzeczenie i dlatego wówczas nie mógł złożyć jednocześnie wniosku o zasiłek stały. Gdy otrzymał orzeczenie z ZUS to nie wiedział, że w związku z jego treścią przysługuje mu taki zasiłek. Dowiedział się o tym dopiero przypadkowo od pracownika MOPS w C. gdy przebywał w tym mieście w Szpitalu "A".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia po przytoczeniu treści art. 37 i art. 106 ust. 3 u.p.s. stwierdziło, że organ pierwszej instancji poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i orzekając zastosował właściwe przepisy prawa. Zdaniem Kolegium art. 106 ust. 3 ustawy "wyklucza złożenie skutecznego wniosku o przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną za okres poprzedzający uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności, chyba że jest to kolejny wniosek."
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną wcześniej w odwołaniu opisując dodatkowo szeroko swoją trudną sytuację materialną, życiową i zdrowotną. W konsekwencji jego zdaniem organy orzekające powinny kierować się przy rozstrzyganiu sprawy treścią art. 18 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdziło, że zostało ustalone, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 106 ust. 7-11 u.p.s.
Na rozprawie sądowej w dniu 19 lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymując jego osobistą skargę wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i o przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 106 ust. 3 i art. 37 ust. 1 u.p.c. oraz art. 8 Kpa i art. 69 Konstytucji RP. Skarżący ma bowiem prawo do godnej egzystencji. Nadto powinien być poinformowany zarówno przez pracowników opieki społecznej jak i pracowników ZUS o wcześniejszej możliwości uzyskania świadczeń z pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej ustawa p.p.s.a.). Zaskarżona decyzja pomimo niedostatecznego uzasadnienia odpowiada bowiem prawu.
Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku stałego o jaki wniósł skarżący stanowi art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.c. (w sytuacji gdy prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z bratem). W sprawie nie było kwestionowane i nie stanowi sporu, że skarżący określone w tym przepisie wymogi spełnia, o czym świadczy też okoliczność, że taki zasiłek został mu przyznany od dnia 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 513 zł miesięcznie decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] r., w oparciu o wniosek z 6 maja 2019 r., a to zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11.
Dla uwzględnienia w niniejszej sprawie jego wniosku z 13 maja 2019 r. o przyznanie mu tego zasiłku za wcześniejszy okres, bo od miesiąca złożenia do ZUS wniosku o wydanie orzeczenia o całkowitej jego zdolności do pracy (od listopada 2018 r.), konieczne byłoby wykazanie, że w sprawie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w ust. 7-10 art. 106 u.p.s. Organy obu instancji z oczywistym naruszeniem treści art. 107 § 3 Kpa w swoich decyzjach do tej kwestii się nie odniosły. W świetle stanu faktycznego sprawy to uchybienie przepisom postępowania nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., co Sąd nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi (art. 134 § 1 tej ustawy) wziął pod rozwagę z urzędu.
Nie ulega bowiem wątpliwości, a wynika to wprost z twierdzeń skarżącego, że po złożeniu do ZUS wniosku o wydanie orzeczenia lekarskiego o jego całkowitej niezdolności do pracy nie złożył on wniosku o przyznanie mu zasiłku stałego. Uczynił to dopiero 6 maja 2019 r. i w oparciu o ten wniosek zasiłek taki został mu przyznany w/w decyzją z dnia [...] r. Tym samym w sprawie nie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w ust. 7-10 art. 106 u.p.s., stanowiąca wyjątek od reguły określonej w art. 106 ust.
3. Co więcej, nawet gdyby skarżący po złożeniu wniosku do ZUS w listopadzie 2018 r. złożył wniosek o zasiłek stały, to i tak zasiłek taki mógłby otrzymać dopiero od miesiąca maja 2019 r., kiedy to dostarczył do MOPS w B. orzeczenie ZUS z [...] r. Ponieważ miało to miejsce po upływie 60 dni od dnia otrzymania tego orzeczenia to w sprawie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w art. 106 ust. 10 ustawy.
W świetle tych przepisów nie ma prawnego znaczenia dlaczego skarżący nie złożył wniosku o zasiłek stały wcześniej, a w szczególności, że jak twierdzi nie wiedział, że takie prawo mu przysługuje. Z przepisów nie wynika aby na organach ZUS spoczywał obowiązek informowania wnioskodawców o możliwości składania wniosków o zasiłek stały po złożeniu wniosku do ZUS o wydanie orzeczenia o ustalenie całkowitej niezdolności do pracy. Z akt nie wynika też, aby skarżący informował wcześniej pracowników MOPS w B., że złożył wniosek do ZUS, czy też, iż uzyskał orzeczenie z dnia [...] o uznaniu go za całkowicie niezdolnego do pracy.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt SK 19/14, a to w sytuacji gdy został on wydany w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2017 r. Między innymi w wykonaniu tego wyroku z dniem 1 stycznia 2017 r. weszły w życie przepisy nowelizujące przepis art. 106 u.p.s. w zakresie ustalania prawa do zasiłku stałego z uwagi na niezdolność do pracy. Nowelizacją z dnia 2 grudnia 2016 r. do art. 106 dodano ust. 7-11 regulujące zasady postępowania i orzekania o początkowej dacie przyznawania prawa do zasiłku stałego, mające zastosowanie w niniejszej sprawie, które jak wskazano wyżej uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji o kwestionowanej przez skarżącego treści (zobacz też w tym względzie m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 704/18 LEX nr 2611588).
Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego odmienny wniosek nie wynika też z treści art. 69 Konstytucji RP, gdy skarżący ma udzieloną pomoc w zabezpieczeniu jego obecnej egzystencji poprzez m.in. przyznanie mu od maja 2019 r. zasiłku stałego, przyznawane mu zasiłki okresowe i zasiłki celowe (decyzje organu pierwszej instancji z dnia [...] r., w aktach adm.).
Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec