Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. zmienił z dniem [....] r. decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] (z uwzględnieniem późniejszych zmian) w sprawie odpłatności E. P. (dalej zwanego "skarżącym") za pobyt w domu pomocy społecznej w ten sposób, że ustalił skarżącemu opłaty w wysokości 70 % posiadanego dochodu, wynoszące:
- - od 1 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w wysokości 1855,78 zł;
- - od 1 maja 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. w wysokości 1852,98 zł;
- - od 1 września 2020 r. miesięcznie w wysokości 1330,84 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił tabelę z zestawieniem dochodów, z której wynika, że w miesiącu marcu 2020 r. dochód strony wyniósł 2651,11 zł, od kwietnia 2020 r. do lipca 2020 r. wyniósł co miesiąc 2647,11 zł, a w miesiącu sierpniu 2020 r. -1901,20 zł.
Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem. W odwołaniu podniósł, że do jego dochodu od marca do lipca 2020 została wliczona nadpłata deputatu węglowego w kwocie 163,28 zł (jako wyrównanie od października do lutego). Tymczasem deputat węglowy otrzymuje on cały czas przy emeryturze i jego zdaniem nie powinien zostać wliczony, gdyż wyrównanie jakie otrzymał z tego tytułu wyniosło 5,70 zł. (wyrównanie po 2,85 zł za miesiąc styczeń i luty 2020 r.)
Odwołanie nie przyniosło jednak zamierzonego skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło dotychczasowy przebieg postępowania, a referując stanowisko strony zawarte w odwołaniu wskazało, że skarżący podniósł, że jego sytuacja materialna nie uległa poprawie, a wzrost jego dochodu jest spowodowany jedynie wypłatą od marca 2020 r. do lipca 2020 r. nadpłaty deputatu węglowego. Jednocześnie skarżący podniósł, że w jego ocenie organ. I instancji błędnie wyliczył wysokość jego miesięcznego dochodu w poszczególnych miesiącach, tj. od kwietnia 2020 r. do lipca 2020 r. Kolegium zaznaczyło także, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego, który został złożony ustnie do protokołu w dniu [...] r, podczas wywiadu środowiskowego, a dotyczył wydania decyzji o odpłatność za pobyt, w domu pomocy społecznej.
Według Kolegium za istotne w przedmiotowym postępowaniu należy uznać wyjaśnienie wysokości dochodu, który osiągnęła strona od miesiąca marca 2020 r. do sierpnia 2020 r., albowiem powyższe stanowi podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Jak wykazała lektura akt sprawy w marcu 2020 r. dochód skarżącego składał się z: świadczenia wypłacanego przez ZUS w wysokości 1280,67 zł, dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 229,91 zł, świadczenia uzupełniającego z ZUS w wysokości 390,62 zł, nadpłaty świadczenia uzupełniającego za miesiąc październik 2019 r. w wysokości 360,62 zł, nadpłaty deputatu za miesiąc październik 2019 r. w wysokości 163,28 zł, nadpłaty dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 222,01 zł i zwrotu podatku w wysokości 4,00 zł, co daje łącznie kwotę 2651,11 zł. Po wyliczeniu z kwoty 2651,11 zł 70,00% daje to kwotę 1855,78 zł. Od kwietnia 2020 r. do lipca 2020 r. wysokość dochodu strony była stała, a składały się na niego: świadczenia wypłacane przez ZUS w wysokości 1280,67 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 229,91 zł, świadczenie uzupełniające z ZUS w wysokości 390,62 zł, nadpłata świadczenia uzupełniającego za miesiąc: listopad 2019 r., grudzień 2019 r., styczeń 2020 r., luty 2020 r.- w wysokości 360,62 zł, nadpłata deputatu za miesiąc: listopad 2019 r., grudzień 2019 r., styczeń 2020 r., luty 2020 r., w wysokości 163,28 zł, nadpłata dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 222,01 zł, co daje łącznie kwotę 2647,11 zł. Po wyliczeniu 70,00 % z kwoty 2647,11 zł daje to kwotę 1852,98 zł. Z kolei w miesiącu sierpniu 2020 r. dochód strony składał się z: świadczenia wypłacanego przez ZUS w wysokości 1280,67 zł, dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 229,91 zł, świadczenia uzupełniającego z ZUS w wysokości 390,62 zł, co daje łącznie kwotę 1901,20 zł. a 70,00% z kwoty 1901,20 zł daje kwotę 1330,84 zł.
Mając na uwadze powyższe kwoty poszczególnych składników dochodu skarżącego, jak również dokonane obliczenia, w ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość dochodu strony w poszczególnych miesiącach. Zdaniem Kolegium również poprawnie została wyliczona wysokość opłaty, którą to zaskarżoną decyzją skarżący został zobligowany do uiszczenia za pobyt Domu Pomocy Społecznej. Zaakcentowało przy tym Kolegium, że fakt, iż na wyżej wymienione kwoty składają się nadpłaty poszczególnych świadczeń, w przedmiotowej sprawie nie ma prawnego znaczenia. Wynika to z faktu, że nadpłata stanowi źródło dochodu, która jest brana pod uwagę przy wyliczaniu jego wysokości.
W skardze na powyższą decyzję Kolegium skarżący zarzucił, że niesłusznie do jego dochodu doliczono od marca do lipca nadpłatę deputatu węglowego w kwocie163,28 zł. miesięcznie, twierdząc, że jest to wyrównanie od października do lutego. Tymczasem deputat węglowy skarżący otrzymuje przy emeryturze cały czas, więc i jest on wliczany do odpłatności przez cały czas, więc nie wie dlaczego został mu wliczony deputat węglowy obecny i jeszcze stary jako nadpłata. Podniósł, że zwrócił się do ZUS o wyszczególnienie jego dochodów w marcu i kwietniu i utrzymał informację, że otrzymał wyrównanie deputatu za miesiąc styczeń i luty 2020 w kwocie 5,70 zł., a nie że do każdego miesiąca od marca do lipca dolicza mu się normalny cały deputat i jako nadpłatę od października do lutego w wysokości 163,28 zł.
Wyjaśnił, że po waloryzacji rent i emerytur w marcu na jego dochód składa się emerytura w wysokości 1114,54 zł. deputat węglowy obecny w wysokości 166,13 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 229,91 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 390,62 zł., co łącznie daje kwotę 1901,20 zł. Natomiast w decyzji ma już podane świadczenie ZUS wraz z deputatem węglowym, gdyż jest wpisanie 1280,67 zł. (czyli organ już tutaj uwzględnił deputat).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, ze względu na brak wskazania przez skarżącego numeru PESEL, jeżeli nie zostanie on uzupełniony na wezwanie sądu, ewentualnie o oddalenie. W kontekście tego drugiego wniosku Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą zmieniono wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] r. w sprawie odpłatności skarżącego za jego pobyt w domu opieki społecznej i ustalono wysokość tej odpłatności w okresie od 1 kwietnia 2020 r.
Istota sporu w rozpoznawanej sprowadza się wyłącznie do jednego składnika uwzględnionego przez organy obu instancji przy wyliczeniu wysokości dochodu skarżącego jako podstawy do ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu opieki społecznej obciążającej skarżącego w okresie od marca 2020 do lipca 2020. Tym spornym składnikiem jest kwota "nadpłaty deputatu" węglowego. Organ I instancji doliczył z tego tytułu do dochodu skarżącego kwotę 163,28 zł. przy czym uczynił to odpowiednio w wyliczeniu dochodu w kolejnych 5 miesiącach poczynając od marca 2020 r. do lipca 2020 r. włącznie. Jednak zdaniem skarżącego kwota deputatu węglowego jest już ujęta w kwocie świadczenia ZUS. Innymi słowy według skarżącego organ doliczył ją niejako po raz drugi. Z treści odwołania jednoznacznie przy tym wynika, że skarżący nie kwestionuje pozostałych składników uwzględnionych przy wyliczeniu wysokości dochodu w okresie marzec- lipiec 2020 r. Pomimo tak sformułowanych zarzutów odwołania Kolegium nie odniosło się w wystarczającym zakresie do kwestii dotyczącej zasadności doliczenia wspomnianego deputatu węglowego.
Organ odwoławczy poprzestał jedynie na sprawdzeniu rachunkowej poprawności podsumowania poszczególnych kwot cząstkowych składających się na dochód skarżącego. Nie wyjaśnił natomiast organ odwoławczy na jakiej podstawie w każdym z pięciu wskazanych powyżej miesięcy doliczono do dochodu kwotę nadpłaty deputatu wynoszącą akurat 163,28 zł. Nie odniosło się także Kolegium do zarzutu skarżącego, że kwota deputatu węglowego jest już zawarta w kwocie świadczenia ZUS i w istocie dochodzi do podwójnego wliczenia tego samego deputatu do dochodu skarżącego. Ze względu na treść zarzutów podniesionych w odwołaniu rolą organu odwoławczego było m.in. to, aby precyzyjne ustalić na jakiej podstawie do dochodu skarżącego w okresie od marca 2020 do lipca 2020 r. doliczono pozycję opatrzoną tytułem "Nadpłata deputatu". Wymagało to od organu odwoławczego, a wcześniej także od organu I instancji, odniesienia się do konkretnego dokumentu, z którego treści wynikałoby, że skarżący faktycznie taki deputat we wskazanym powyżej okresie otrzymał i że miał on charakter nadpłaty.
Koniecznym było również wyjaśnienie, czy faktycznie w kwotach świadczenia ZUS był już raz uwzględniony deputat węglowy i w jakiej wysokości. Wobec jednoznacznych w swej treści zarzutów odwołania rolą organu odwoławczego było dokonanie skrupulatnej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i konkretnego wskazania w nim dowodów, z których wynika, że u skarżącego zaistniała nadpłata deputatu, w jakiej wysokości i za jaki okres. Tymczasem z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika w istocie wyłącznie to, że dokonane w poszczególnych miesiącach podsumowanie poszczególnych składników uwzględnionych w dochodzie skarżącego jest pod względem rachunkowym poprawne, a także że organ I instancji w poszczególnych miesiącach poprawnie wyliczył wartość 70 procent dochodu, która stanowić ma wysokość opłat, jakie skarżący zobowiązany jest ponosić za pobyt w domu opieki społecznej.
Natomiast z uzasadnienia decyzji Kolegium, a wcześniej z uzasadnienia decyzji organu I instancji w żaden sposób nie wiadomo skąd wynika kwota 163,28 zł. opisana przez organ I instancji jako "Nadpłata deputat" odpowiednio za październik, listopad, grudzień 2019, styczeń i luty 2020 i ujęta w dochodach skarżącego w okresie do marca 2020 do lipca 2020 r.
Stwierdzone powyżej okoliczności świadczą o tym, że organ odwoławczy, a wcześniej także organ I instancji, nie wyjaśnił istotnej okoliczności faktycznej bez której nie sposób ocenić, czy nałożona na skarżącego odpłatność za pobyt w domu opieki społecznej została prawidłowo wyliczona. W konsekwencji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto z racji wskazanych powyżej braków dotyczących uzasadnienia faktycznego w zakresie dotyczącym spornego składnika dochodu, a tym samym poprzez brak odniesienia się do w istocie jedynego zarzutu odwołania, zaskarżona decyzja Kolegium narusza art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie to występuje także w odniesieniu do decyzji organu I instancji.
Wszystkie wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie przewidzianym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm.), w związku z § 1 zarządzenia nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się wirusa SARS-CoV-2.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Organ ustali w jakiej wysokości i kiedy skarżący otrzymał nadpłatę z tytułu deputatu węglowego i jakiego okresu to dotyczyło, przy czym ustalenia te powinny mieć oparcie w wyraźnie wskazanych w uzasadnieniu decyzji dokumentach znajdujących w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.