Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego J. T., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 30 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego – świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (z programu "Posiłek w szkole i w domu").
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 17.05.2022 r. skarżący złożył osobiście w siedzibie organu pismo (datowane na 20.04.2022 r.), w którym wnosił o przyznanie zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. W dniu 19.05.2022r. przesłano do skarżącego pismo z wyznaczonym terminem wywiadu środowiskowego oraz informacją o możliwości ewentualnej zmiany terminu wywiadu, w przypadku niedogodności wyznaczonej daty. Pismo dotarło do strony 23.05.2022r. (awizo) oraz powtórne awizo w dniu 31.05.2022r. W wyznaczonym terminie nie zastano skarżącego w miejscu zamieszkania, nie poinformował on również pracownika socjalnego o zmianie terminu. Po otrzymaniu pisma z dnia 30.05.2022 r. organ I instancji pismem z dnia 2.06.2022 r. ponownie wyznaczył termin wywiadu środowiskowego na dzień 22.06.2022 r. (na prośbę strony wydłużono czas pomiędzy wysłaniem pisma, a terminem wywiadu).
Pomimo skutecznie doręczonego pisma, nie zastano skarżącego w miejscu zamieszkania, nie poinformował on również o ewentualnej chęci zmiany terminu wywiadu. Nie dostarczył także zaświadczenia lekarskiego wskazującego na niemożność korzystania z punktów zbiorowego żywienia. Ponadto w piśmie z dnia 3.06.2022 r. skarżący oświadczył, że prowadzono z nim w ostatnich miesiącach wiele wywiadów środowiskowych i nie ma potrzeby prowadzenia kolejnego. Organ podkreślił, że aby uniknąć wielu postępowań, podczas poprzedniego wywiadu środowiskowego w dniu 26.04.2022 r. kierownik DPPS R. prosił skarżącego o dopisanie do potrzeb i oczekiwań na druku wywiadu, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, na co skarżący nie wyraził zgody. Organ podniósł, że zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z wyżej wskazanych przepisów jednoznacznie wynika, że organ jest zobligowany do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w każdym przypadku złożenia wniosku o pomoc.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że podziela w pełni stanowisko organu pierwszej instancji, albowiem w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka negatywna z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, która uniemożliwia przyznanie mu wnioskowanej pomocy. Podkreślił, że skarżący od wielu lat jest wnioskodawcą i beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej, a tym samym zna zasady przyznawania takiej pomocy, a w szczególności ma pełną świadomość, iż do rozpatrzenia wniosku o taką pomoc niezbędne jest przeprowadzenie w jego miejscu zamieszkania wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie jego rzeczywistej sytuacji osobistej, majątkowej, dochodowej i zdrowotnej, jak również ma świadomość i każdorazowo jest informowany o konsekwencjach uniemożliwienia przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, tj. o wydaniu decyzji odmownej w takiej sytuacji. Dodał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż odmowa podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie (odmowę wyrażenia zgody) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zobowiązuje organ do merytorycznego, negatywnego załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2021 r. I OSK 501/21, wyrok NSA z 2.10. 2008, sygn. I OSK 39/08 oraz powołane w nim wyroki NSA z dnia: 16.07.2008, sygn. I OSK 1424/07, 23.09.2008, sygn. I OSK 1513/07 i 7.11.2007, sygn. I OSK 102/07, z 29 maja 2019 r., sygn. I OSK 1966/19, dostępne na stronie internetowej NSA).
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, że działania organu I instancji polegają na dyskryminowaniu go. Zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że pracownicy MOPR w Z. znają jego sytuację majątkową oraz osobistą i wiedzą, że jego żądania odpowiadają rzeczywistym potrzebom. Podniósł, że w związku z tym powinni działać z urzędu i przyznać mu wnioskowane świadczenia bez zbędnego formalizmu i żądania różnych dowodów, w szczególności, że większość z nich jest już w posiadaniu organu, a jego sytuacja ulega stałemu, sukcesywnemu pogorszeniu.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze. Podkreślił, że organ I instancji dysponował wcześniejszym wywiadem środowiskowym, który nie wymagał aktualizacji z uwagi na stan zdrowia skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz zasadami postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego – świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności z programu "Posiłek w szkole i w domu".
Powodem wydania wymienionego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez organ pomocy społecznej, a zatem zaistniała negatywna przesłanka określona w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268).
Podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 11 ust. 2 tej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Ponadto według art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia 2.06.2022 r. wyznaczył w niniejszej sprawie termin wywiadu środowiskowego na dzień 22.06.2022 r. (poprzednie zawiadomienie o terminie wywiadu środowiskowego, wyznaczonego na dzień 1 czerwca 2022 r., zostało przez stronę odebrane w dniu 2 czerwca 2022 r.). W piśmie z dnia 2 czerwca zostało zawarte pouczenie, że w razie niedogodności terminu, ośrodek prosi o powiadomienie, w celu uzgodnienia nowego terminu. Ponadto skarżący został pouczony o treści cytowanego wyżej art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Pomimo, że skarżący – jak wynika z akt - osobiście odebrał wymienione pismo, nie zastano go w miejscu zamieszkania, nie zwrócił się również do organu z wnioskiem o zmianę terminu wywiadu. Ponadto w piśmie z dnia 3.06.2022 r. skarżący oświadczył, że prowadzono z nim w ostatnich miesiącach wiele wywiadów środowiskowych i "nie ma potrzeby prowadzenia kolejnego".
Z powyższego wynika, że organ, w wyniku prawidłowo dokonanych ustaleń i ich oceny, zawarł w decyzji stwierdzenia sprowadzające się do tego, że skarżący odmówił współdziałania z organem pomocy społecznej poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Zasadnie zatem organ stwierdził, że w powyższych okolicznościach zaistniała negatywna przesłanka przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, określona w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, trafnie podkreślając, iż według orzecznictwa sądów administracyjnych, odmowa podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy.
Wobec tego, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze oraz twierdzenia wyrażone przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie sprowadzające się do tego, że wcześniejszy wywiad środowiskowy, (sporządzony w innej sprawie) którym dysponował organ, nie wymagał aktualizacji.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, spełniającego warunki określone m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).
W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.